Đặc biệt, giống lan rừng bám trên cây chi chít ra hoa toả hương thơm ngào ngạt, nhiều giống tre, nứa song mây và nhiều loại dược liệu quý cùng các đặc sản rừng nhiệt đới khiến du khách không khỏi ngỡ ngàng khi đến với Cha Lo – Cổng Trời – Là di tích lịch sử cấp Quốc gia có ý nghĩa lớn lao trong phát triển kinh tế - xã hội và du lịch thu hút du khách gần xa đến thăm những vẻ đẹp tiềm ẩn của rừng núi thiên nhiên ban tặng cho vùng núi nơi đây”.

Những người con Dân Hóa nơi đây kể lại rằng: Cha Lo - Cổng Trời với truyền thuyết về nàng Y Leng và chàng Thông Ma (tộc người Khùa, người Mày) yêu nhau say đắm nhưng không thành duyên và kết quả là “Cổng Trời’’ hiện lên do dân làng đặt tên cho 2 khối đá tự nhiên nằm một bên là vách núi đá cheo leo, một bên là vực thẳm đầy gai góc và đá tai mèo. Núi đá cao chênh vênh nhưng cũng rất nên thơ và huyền ảo. Cha Lo – Cổng Trời - Minh Hoá rất nổi tiếng vì đây là di tích lịch sử thời kỳ chống Mỹ. Điểm huyệt quan trọng của tuyến đường chiến lược 12A, nằm trong hệ thống đường Hồ Chí Minh trong những năm chiến tranh, giặc Mỹ đã dội xuống nơi đây hàng trăm ngàn tấn bom, đạn để ngăn chặn các đoàn xe vận tải chi viện chiến trường Miền Nam. Trên những điểm di tích lịch sử văn hoá này trong suốt cả cuộc trường chinh đánh Mỹ của dân tộc ta, đã chứng kiến không ngày đêm nào ngớt tiếng bom đạn Mỹ.

Cảnh quang Khu kinh tế cửa khẩu Quốc tế Cha Lo.

Ngày nay Cha Lo - Cổng Trời đã nhộn nhịp hơn trước. Nơi đây đã trở thành cửa khẩu quốc tế của cả nước. Đường 12A đã được mở rộng hơn. Các chiến sỹ Đồn Biên phòng Cha Lo anh hùng vẫn có mặt ngày đêm để bảo vệ và gìn giữ biên giới Tổ quốc, đem lại sự bình yên cho đất nước đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây. Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cha Lo được xây dựng khang trang để giao lưu kinh tế với các nước láng giềng.

Ông Cao Văn Chương - Phó Chủ tịch UBND xã đến thăm Binh trạm 12- Bộ đội Trường Sơn
Vượt Cổng Trời - Cha Lo.

Ông Đoàn Phúc Hạnh - Chủ tịch UBND xã Dân Hóa cho biết: “Dân Hóa có hơn 902 hộ với gần 4.086 dân sinh sống tập trung tại 13 bản ở đây đa số là người dân tộc thiểu số như Mày, Khùa, Sách, Kinh… sống tập trung theo từng bản nằm dọc quốc lộ 12A toàn núi dốc, đi lại với nhau rất khó khăn, số hộ nghèo trong xã có 764 chiếm trên 80%. Đặc biệt, trong những năm gần đây, nhờ có chương trình 135, 30A của Chính phủ hỗ trợ, cuộc sống của người dân nơi đây vơi bớt phần nào khó khăn. Đời sống của bà con dân tộc thiểu số chủ yếu là dựa vào nguồn chính sách hỗ trợ của Đảng và nhà nước, cuộc sống chủ yếu là trồng sắn, ngô, và đi nương rẫy. Tại bản K-Ai, K-Vàng, K-Định và một số bản khác của xã Dân Hóa đời sống của các hộ dân được thụ hưởng hầu hết có hoàn cảnh khó khăn, nhà dột nát, không có đất sản xuất, chỉ đi làm thuê cuốc mướn, khó khăn vất vả. Cuộc sống nơi đây với bà con dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng đất trũng, không có nước sạch sinh hoạt, đường giao thông khó khăn, đặc biệt nhà ở rất tạm bợ, chỉ chắp vá bằng mái tranh, vách tre. Đây là những đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, có hoàn cảnh gia đình khó khăn. Hiện tại các thôn, bản dân tộc này đều ở nhà dột nát, tranh tre nên rất khó khăn trong sinh hoạt, các điểm trường học cơ sở vật chất đều bị xuống cấp, toàn nhà tạm, không có nơi giảng dạy cho học sinh bán trú và nội trú, các học sinh dân tộc thì đến trường khó khăn, chúng tôi quan tâm vận động mãi nên các học sinh đến trường cũng như đầy đủ. Rất cần sự chung tay của các nhà hảo tâm, những tấm lòng cao cả, đặc biệt hơn là các cơ quan thông tấn, báo chí, các cơ quan ban ngành có điều kiện giúp đỡ cho bà con dân tộc thiểu số nơi đây để có một cuộc sống tốt đẹp hơn và ấm no hạnh phúc như những mọi người dân khác trong toàn xã hội và giúp phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống”.

Bài và ảnh Trang Nhất