Làng nghề làm gạch ngói

Làng gạch trải dài hơn 30km thuộc thành phố Vĩnh Long, huyện Long Hồ và Mang Thít; tương truyền, nghề làm gạch đã có mặt ở Vĩnh Long từ rất sớm, cách nay hơn một thế kỷ.

Gạch, ngói và gốm của Vĩnh Long có màu đỏ tự nhiên đặc trưng pha lẫn với những đốm trắng bạc, nên được thị trường Châu Âu, Châu Mỹ và một số nước Châu Á như Hàn Quốc, Đài Loan,
Nhật Bản ưa chuộng.

Đến nay, theo thống kê chưa đầy đủ, làng nghề gạch, ngói, gốm của tỉnh có trên 1.000 cơ sở với gần 3.000 lò đang hoạt động. Đây được xem là một trong những làng nghề đặc trưng của tỉnh, được nhiều công ty du lịch lữ hành quốc tế đưa vào chương trình tour để khai thác, giới thiệu với du khách trong và ngoài nước thời gian qua.

Làng nghề bánh tráng Cù Lao Mây.

Nghề chằm nón lá Long Hồ

Không biết làng nghề chằm nón huyện Long Hồ có từ khi nào, nhưng các cụ cao niên nơi đây cho biết: Nghề nón bắt nguồn bởi một người đàn ông gốc Huế di cư vào Nam, bà con quanh xóm quen gọi là ông Dố. Ông Dố đem theo nghề chằm nón làm kế sinh nhai, rồi truyền dạy cho những người trong xóm (nay thuộc Khóm 5, Khóm 6, thị trấn Long Hồ, huyện Long Hồ) và được nhiều gia đình xem là nghề chính để nuôi sống gia đình.

Nghề chằm nón lá huyện Long Hồ phát triển nhất là vào những năm 70- 80 của thế kỷ XX, với khoảng 300 gia đình sống bằng nghề chằm nón lá và thu nhập ổn định. Tiếng lành đồn xa, nhiều người ở các tỉnh, thành khác cũng đến xin học nghề. Hầu hết phụ nữ và trẻ con ở làng nghề đều biết chằm nón từ lúc còn nhỏ.

Đặc sản rượu nếp Sơn Đông

Làng nghề nấu rượu Sơn Đông tọa lạc tại làng Sơn Đông (ấp Thạnh Mỹ 2, xã Thanh Đức- Long Hồ), nổi tiếng nhất là rượu nếp Sơn Đông từ năm 1926 đến ngày nay.

So với các loại rượu gạo, rượu nếp các nơi khác thì rượu nếp Sơn Đông có nồng độ cao hơn, từ 45- 50 độ, hương thơm rất đặc trưng, làm cho người uống chóng say nhưng cũng nhanh tỉnh táo và không bị đau đầu.

Tuy gọi là làng nghề, nhưng việc sản xuất rượu đa phần ở quy mô nhỏ, công thức, kỹ thuật thuộc bí quyết gia truyền, nên quá trình chưng cất rượu làm theo hình thức thủ công là chính. Theo thống kê, hiện nay Vĩnh Long có hơn 1.500 cơ sở nấu rượu, phân bố ở các huyện và TP Vĩnh Long, giá trị sản lượng đạt khoảng 50 tỷ đồng.

Nghề làm nước mắm

Bên cạnh những tỉnh thành nổi tiếng về nghề nước mắm, Vĩnh Long cũng có nhiều cơ sở sản xuất nước mắm ngon. Những cơ sở này tạo thành làng nghề sản xuất nước mắm thuộc cù lao An Bình (Long Hồ), với tên gọi nước chấm Hồng Hương, Hòa Hiệp, Đại Phát. Nghề nước mắm nơi đây hình thành từ những năm 50 của thế kỷ XX. Được biết, trước đây, vùng đất này có nhiều cá tôm, người dân ăn không hết đem muối lại để làm mắm. Bên cạnh đó, An Bình là vùng ven chợ tỉnh Vĩnh Long nên nhiều ghe buôn cá từ vùng biển Hồ (Campuchia), vùng Châu Đốc (An Giang) chở cá đến đây bán rất nhiều.

Vì thời điểm cá nhiều quá bán không hết, nên cá bị chết phải đem muối làm mắm, sau đó cho ra nước mắm. Đó là những điều kiện đầu tiên để hình thành các hãng nước mắm và làng nghề nước mắm ở cù lao An Bình ngày nay.

Làng bánh tráng

Làng nghề bánh tráng Lù Lao Mây thuộc 2 xã Lục Sĩ Thành và Phú Thành (Trà Ôn) cách TP Cần Thơ khoảng 16km về phía Nam được hình thành cách đây khoảng trăm năm, làng nghề bánh tráng trải qua nhiều thay đổi, có lúc có nguy cơ mai một.

Song, được sự quan tâm của chính quyền địa phương, cùng sự yêu nghề của những người thợ làm bánh, giờ đây bánh tráng cù lao Mây đã trở thành một làng nghề truyền thống, là điểm đến hấp dẫn của khách du lịch đến tham quan, tìm hiểu làng nghề và mua bánh về làm quà tặng cho người thân.

Nghề làm tàu hủ ky

Làng nghề làm tàu hủ ky thuộc cù lao Mỹ Hòa (TX Bình Minh) có lịch sử hình thành và tồn tại khoảng 100 năm. Tàu hủ ky là loại thực phẩm dùng để chế biến thức ăn, nó chiếm một lượng lớn tiêu thụ trong đời sống hàng ngày, do tập quán ăn chay trường hoặc ăn chay nhiều ngày trong tháng của các tín đồ tôn giáo và cư dân vùng Nam Bộ.

Trải qua hơn một thế kỷ tồn tại, làng nghề cũng có lúc thăng, lúc trầm, nhưng chưa bao giờ bị mai một. Hiện nay, tuy số lượng gia đình theo nghề làm tàu hủ ky ở Mỹ Hòa có giảm so với trước đây, song nhiều hộ đã bỏ vốn đầu tư máy móc, trang thiết bị hiện đại để sản xuất thuận lợi, tăng lợi nhuận.

Nghề làm dưa cải ở Bình Tân

Làng nghề làm dưa cải ấp Tân Định (xã Tân Lược- Bình Tân) có khoảng 30 hộ làm nghề. Theo những người có thâm niên trong nghề cho hay nghề này có chừng hơn 50 năm. Ban đầu chỉ có vài ba hộ làm dưa cải để ăn, theo thời gian việc làm dưa cải trở thành nghề của địa phương.

Trước đó, việc sản xuất và buôn bán dưa cải chỉ mang tính nhỏ lẻ, tiêu thụ chủ yếu tại địa phương. Sau đó, thấy bán được nên một số người chèo ghe chở vài ba lu dưa cải đi bán thử ở Sa Đéc (Đồng Tháp), sau mở rộng qua Long Xuyên (An Giang), Vị Thanh (Hậu Giang). Những năm gần đây, sản phẩm dưa cải Tân Lược, Bình Tân đã đến nhiều tỉnh ở ĐBSCL và được nhiều người biết đến với thương hiệu đặc trưng “dưa cải Tân Lược”.

Có thể nói, những làng nghề trên đã và đang tạo nên một nét đặc biệt riêng, tiêu biểu cho vùng đất Vĩnh Long. Dù có lúc trải qua những thăng trầm thậm chí có nguy cơ bị mai một nhưng trước sự đồng lòng của người dân làng nghề và sự quan tâm của chính quyền địa phương đã giúp cho các làng nghề có bước phát triển mới. Bằng việc kết hợp với du lịch như thế rất hi vọng tỉnh Vĩnh Long sẽ tiếp tục duy trì được những làng nghề truyền thống thấm đẫm giá trị văn hóa dân tộc này, tạo công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho người dân địa phương cũng như phát triển kinh tế, du lịch tỉnh Vĩnh Long.

Bài và ảnh: An Yên