Đây được xem là bước đi nhằm cụ thể hóa các định hướng lớn của ngành, đồng thời tạo cơ chế huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam đã chủ trì cuộc họp. Ảnh: Trung Nguyên.

Trình bày dự thảo đề án, PGS.TS Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia, cho biết đây là đề án do Trung tâm Khuyến nông quốc gia chủ trì, phối hợp với Hiệp hội Nông nghiệp tuần hoàn, Tập đoàn Quế Lâm cùng các đơn vị liên quan triển khai. Mục tiêu nhằm thúc đẩy hợp tác công – tư trong nhân rộng các mô hình sản xuất đã được kiểm chứng hiệu quả, chuyển giao các kết quả khoa học công nghệ tại địa phương và nâng cao năng lực cho nông dân, tổ hợp tác, hợp tác xã. Dự kiến, Đề án sẽ được triển khai tại 12 tỉnh thành, trong đó có những địa phương đã từng thực hiện các mô hình khuyến nông trước đây và nay được mở rộng quy mô.

Theo dự thảo, đề án tập trung triển khai chuyển giao công nghệ sản xuất tuần hoàn và nông nghiệp hữu cơ tới các địa phương, thông qua việc xây dựng các mô hình ứng dụng công nghệ sinh học, xử lý môi trường và công nghệ số trong quản lý sản xuất. Đề án cũng sẽ đào tạo nguồn nhân lực tham gia nông nghiệp tuần hoàn, bao gồm nông dân, tổ hợp tác và hợp tác xã, đồng thời nâng cao năng lực cho các bên liên quan. Việc triển khai đề án được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển quan trọng trong phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững, góp phần hiện thực hóa mục tiêu nông nghiệp sinh thái, hiện đại và hiệu quả.

PGS.TS Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia trình bày dự thảo đề án. Ảnh: Trung Nguyên.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Trần Thanh Nam cho biết cơ sở thực tiễn của đề án xuất phát từ thành công của Tổ hợp Nông nghiệp hữu cơ - Kinh tế tuần hoàn - sinh thái 4F thuộc Tập đoàn Quế Lâm. Sau các chuyến thăm và làm việc thực tế của lãnh đạo Bộ, mô hình hợp tác giữa Tập đoàn Quế Lâm và các địa phương thông qua hệ thống khuyến nông đã được đánh giá là một điểm sáng về hiệu quả kinh tế, môi trường. Hầu hết các tỉnh triển khai thí điểm đều xác nhận đây là mô hình sản xuất bền vững và kiến nghị cần có cơ chế để phổ biến rộng rãi.

Thứ trưởng yêu cầu đề án cần được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa kết quả thực tiễn đã có của Tập đoàn Quế Lâm và tư duy quản lý kinh tế tuần hoàn hiện đại. Những nền tảng tốt sẽ được nâng cấp, những mắt xích còn thiếu sẽ được bổ sung và hoàn thiện để tạo ra một khung đề án đồng bộ, thu hút các doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực cùng tham gia. Cũng theo Thứ trưởng, việc xây dựng đề án cấp Bộ là tất yếu bởi quy mô triển khai dự kiến mở rộng ra 12 tỉnh, thành. Đây là nhiệm vụ vượt quá năng lực điều phối của riêng hệ thống khuyến nông, đòi hỏi một cơ chế phối hợp, huy động tổng lực nguồn lực từ Nhà nước đến doanh nghiệp.

Kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp có phạm vi rộng, bao gồm việc tổ chức lại toàn bộ chuỗi sản xuất theo hướng “cộng sinh”, tận dụng tối đa tài nguyên và giảm thiểu chất thải. Vì vậy, đề án cần được xây dựng với tư duy xuyên suốt từ đầu vào, quy trình sản xuất đến sản phẩm cuối cùng. Một trong những điểm nhấn quan trọng là vai trò của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị. Nhà nước sẽ hỗ trợ về cơ chế, chính sách và công nghệ, trong khi doanh nghiệp và địa phương sẽ triển khai các hỗ trợ kỹ thuật, đầu tư nguồn lực tổ chức sản xuất và bao tiêu sản phẩm.

Việc triển khai đề án được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển quan trọng trong phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững. Ảnh: Trung Nguyên.

Góp ý cho dự thảo, một số ý kiến nhấn mạnh yêu cầu gắn các mô hình tuần hoàn với hệ thống truy xuất nguồn gốc để hình thành vùng nguyên liệu đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu, đồng thời, đề án cũng hướng tới thu hút nhiều doanh nghiệp cùng tham gia nên cần làm rõ vai trò, trách nhiệm, quyền lợi của họ… Đại diện Cục Chăn nuôi cho rằng, kinh tế tuần hoàn cần được phát triển ở quy mô lớn cấp tỉnh hoặc vùng thay vì các mô hình nhỏ lẻ, đòi hỏi phải có hệ thống thu gom, xử lý chất thải bài bản với sự tham gia của doanh nghiệp. Trong khi đó, đại diện Vụ Kế hoạch – Tài chính lưu ý tên gọi của đề án hiện còn khá rộng, cần điều chỉnh để thể hiện mục tiêu tăng cường hợp tác công – tư. Nội dung đề án cần tập trung vào các lĩnh vực đột phá để tránh dàn trải.

Đại diện Tập đoàn Quế Lâm cho biết, trong nhiều năm qua, đơn vị đã kiên trì xây dựng và hoàn thiện các mô hình kinh tế tuần hoàn, lấy doanh nghiệp làm hạt nhân. Thực tế chứng minh, các mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn đóng góp giá trị to lớn cho việc bảo vệ môi trường, nâng cao sức khỏe cộng đồng và ổn định xã hội. Tuy nhiên, dù kết quả tại các địa phương phối hợp là rất khả quan, nhưng việc triển khai thời gian qua chủ yếu vẫn dựa trên sự chủ động tự thân của doanh nghiệp mà chưa có sự trợ lực mang tính hệ thống từ phía Nhà nước. Vì vậy, việc xây dựng một đề án cấp quốc gia là yêu cầu cấp thiết để nhân rộng hiệu quả này và duy trì hiệu quả lâu dài.

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Trần Thanh Nam yêu cầu Trung tâm Khuyến nông Quốc gia chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng nội dung, trong đó tập trung vào việc rà soát, lựa chọn các mô hình tiêu biểu để triển khai đồng bộ. Đề án phải tạo ra những kết quả phục vụ công tác quản lý ngành như nâng cao năng lực cho nông dân và củng cố hệ thống khuyến nông cơ sở; thiết lập các chuỗi liên kết nông sản có kiểm soát đầu vào - đầu ra, phát huy vai trò của hợp tác xã và đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc nông sản. Thứ trưởng cũng yêu cầu lấy ý kiến các địa phương để hoàn thiện dự thảo, gửi Vụ Khoa học và Công nghệ thẩm định để trình lãnh đạo Bộ trong thời gian sớm nhất.