Từ lâu, chăn nuôi gia súc theo hình thức thả rông hoặc nuôi nhốt dưới gầm sàn là tập quán phổ biến ở nhiều bản vùng cao. Tuy nhiên, tại Nậm Nèn, những thói quen lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường đang dần được thay đổi. Sự chuyển biến này đến từ việc nâng cao nhận thức của người dân, cùng với sự vào cuộc quyết liệt, kiên trì của chính quyền địa phương.

Đầu tháng 10/2025, UBND xã Nậm Nèn thành lập đoàn kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật về bảo vệ môi trường đối với 35 hộ chăn nuôi gia súc, gia cầm trên địa bàn. Đây là hoạt động được triển khai thường xuyên, nằm trong chuỗi giải pháp thực hiện tiêu chí “Môi trường và an toàn thực phẩm” trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Không dừng lại ở việc tuyên truyền, vận động bằng lời nói, điểm mới trong cách làm của xã là yêu cầu các hộ chăn nuôi ký cam kết thực hiện nghiêm các biện pháp bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật. Nội dung cam kết cụ thể, rõ ràng, gắn với trách nhiệm của từng hộ gia đình.

Mô hình "Ngôi nhà xanh" do Đoàn Thanh niên xã Nậm Nèn triển khai nhằm duy trì thói quen phân loại rác, bảo vệ môi trường.

Ông Khoàng Văn Vin, bản Nậm Nèn 2, xã Nậm Nèn cho biết: Hộ dân cam kết xử lý chất thải trong chăn nuôi đúng quy trình, không xả trực tiếp ra môi trường; đảm bảo khoảng cách an toàn giữa khu chăn nuôi và khu dân cư; giữ gìn vệ sinh chuồng trại; không vứt rác thải, xác động vật bừa bãi. Khi phát hiện dịch bệnh phải kịp thời báo với chính quyền địa phương để có biện pháp xử lý phù hợp.

Phó Chủ tịch UBND xã Nậm Nèn Lò Văn Quỳnh thông tin thêm: Hiệu quả của việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường được thể hiện rõ nét trong đợt dịch tả lợn châu Phi xảy ra trên địa bàn xã từ tháng 7 đến tháng 11/2025. Theo thống kê, toàn xã có hơn 360 con lợn mắc bệnh, với tổng trọng lượng khoảng 17.400kg. Tuy nhiên, nhờ người dân chủ động khai báo sớm, toàn bộ số lợn chết đã được tiêu hủy kịp thời, đúng quy định. Khu vực chuồng trại được phun hóa chất khử trùng, tiêu độc, không để xảy ra tình trạng vứt xác động vật ra môi trường, gây ô nhiễm và lây lan dịch bệnh.

Tinh thần tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ. Từ tháng 7 đến hết tháng 12/2025, toàn xã vận động hơn 630 lượt người tham gia các đợt ra quân vệ sinh môi trường. Xã chỉ đạo các bản vận động người dân đào hố rác, không vứt rác bừa bãi; cấp thùng nhựa để thu gom rác thải sinh hoạt, bao bì, vỏ thuốc bảo vệ thực vật. Đến nay, khoảng 65% hộ gia đình trên địa bàn đã thực hiện việc thu gom rác sinh hoạt theo quy định.

Nhiều mô hình bảo vệ môi trường hiệu quả đã được xây dựng và nhân rộng. Điển hình như mô hình “Ngôi nhà xanh” do Đoàn Thanh niên xã triển khai tại 3 điểm trường và 2 trụ sở cơ quan trên địa bàn. Tại mỗi điểm, một nhà lưới được thiết kế đơn giản, thuận tiện cho việc thu gom vỏ chai nhựa, vỏ lon.

Bí thư Đoàn xã Nậm Nèn Hạng Thị Chua cho hay: Thông qua thu gom và bán phế liệu từ mô hình “Ngôi nhà xanh” trong năm 2025 đã tạo được nguồn quỹ hơn 5 triệu đồng. Số tiền này được sử dụng để tái đầu tư cho các hoạt động hỗ trợ học sinh và cộng đồng. Dự kiến trong quý I này, chúng tôi sẽ triển khai thêm 3 điểm thu gom phế liệu; góp phần duy trì thói quen phân loại rác, tái chế và bảo vệ môi trường trong đời sống hàng ngày của người dân.

Bảo vệ môi trường là nhiệm vụ trọng tâm, gắn liền với việc hoàn thành tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới. Bởi vậy, Nậm Nèn tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, kiểm tra, giám sát; đồng thời phát huy vai trò tự giác của người dân, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nông thôn mới xanh, sạch, an toàn và bền vững.