Gà đen được mệnh danh là một trong những đặc sản nổi tiếng của đồng bào dân tộc Mông và thường chỉ sử dụng trong các dịp lễ, Tết hay khi nhà có khách quý. Hiện nay, giống gà này chủ yếu được phân bố trên các bản làng vùng cao của đồng bào Mông, chủ yếu tại các tỉnh vùng Tây Bắc. Tại tỉnh Bắc Kạn, giống gà quý này được nuôi tại một số huyện như: Ba Bể, Pác Nặm, Ngân Sơn và Chợ Đồn với số lượng không nhiều. Đặc điểm của chúng là có xương, thịt, mào, mắt, tai, lưỡi và nội tạng đều có màu đen tuyền; thường có 3 màu lông là hoa mơ, trắng và đen tuyền.

Anh Triệu Quang Tú với mô hình nuôi gà đen bản địa.

Loại gà này rất giàu dinh dưỡng, thơm ngon, mềm ngọt, xương lại nhỏ và cứng, đặc biệt, thịt gà ít mỡ nên ăn không bị ngấy, thịt dai chắc và hương vị thơm ngon đặc trưng. Thịt gà đen có tác dụng tốt cho người mắc các chứng bệnh về tim mạch, tiểu đường… hoặc người muốn giảm cân. Gà đen còn được dùng để hầm với các vị thuốc bồi bổ cho phụ nữ mang thai, trẻ em còi xương, suy dinh dưỡng, người già yếu, người mới ốm dậy, suy nhược cơ thể…

Chia sẻ về cơ duyên đến với chăn nuôi gà đen, anh Triệu Quang Tú chia sẻ: “Một lần qua bản người Mông ở xã Xuân Lạc (Chợ Đồn), tôi tình cờ phát hiện ra giống gà đen bản địa. Qua tìm hiểu, tôi thấy loại gà này có giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên số lượng không nhiều và bị lai tạp nên tôi quyết định mang về nhân giống. Với mong muốn bảo tồn nguồn gen quý của giống gà đen bản địa, có thể phát triển thành sản phẩm đặc trưng của địa phương. Hơn thế tôi hy vọng đây là nguồn sinh kế cho các đoàn viên, thanh niên cũng như người dân địa phương”.

Để thực hiện mô hình, anh Tú đến từng bản xa xôi của đồng bào Mông ở xã Xuân Lạc để tìm và chọn lọc những cá thể gà có đặc điểm, kiểu hình tốt nhất đem về chăm sóc và nhân giống.

Anh xây dựng 3 trại gà gồm: Trại số 01 tại tổ 3, thị trấn Bằng Lũng chuyên sản xuất con giống sau thời gian úm gà con khoảng 45 ngày cho trại số 02 và 03, với tổng diện tích 200m2 chia thành 12 ô chuồng riêng biệt để ghép cặp gà sinh sản theo tỷ lệ trống - mái: 1-3 đến 1-10. Trại số 02 và số 03 được xây dựng tại thôn Bản Hỏ, xã Xuân Lạc chuyên nuôi gà thương phẩm. Trại số 02 có diện tích 2.500m2 để thả gà ra môi trường tự nhiên, cách khu dân cư thuộc khu sườn đồi dưới tán rừng mỡ theo hình thức bán chăn thả để thịt gà săn chắc, giữ được đúng đặc điểm, chất lượng gà bản địa. Trại 03 chuyên nuôi gà mái lấy trứng với tổng diện tích là 2.000m2, có địa thế bằng phẳng, cách xa khu dân cư hiện đang xây dựng.

Kiến thức, kỹ thuật chăn nuôi gà được anh Tú tìm hiểu trên internet, học hỏi từ các mô hình nuôi gà đen ở tỉnh khác. Quy trình lựa chọn và nhập con giống, kiểm soát dịch bệnh được thực hiện và giám sát chặt chẽ của thú y viên. Sau khoảng 10 tháng gây dựng,anh duy trì nuôi 500 con gà đen bản địa, hiện đã có sản phẩm gà thịt bán ra thị trường với giá 180.000 đồng/kg thịt hơi, 200.000 đồng/kg thịt sẵn. Với nguồn cung ứng này đáp ứng được phần nào nhu cầu sử dụng của khách hàng trên địa bàn huyện và khu vực lân cận.

Chia sẻ về dự định trong thời gian tới, anh Triệu Quang Tú cho biết: “Hiện mô hình đang trong quá trình hoàn thiện. Dự kiến trong năm nay, tôi sẽ đăng ký sản phẩm gà thịt và trứng gà đen bản địa tham gia Chương trình OCOP năm 2022. Tôi mong muốn các ban, ngành, đoàn thể tư vấn, hỗ trợ về kỹ thuật chăn nuôi, vốn vay để tôi mở rộng quy mô mô hình”.

Nhận xét về mô hình nuôi gà đen bản địa, chị Phùng Thị Yêu- Bí thư Đoàn Thanh niên thị trấn Bằng Lũng cho hay: “Đây là mô hình có tính sáng tạo, đổi mới về phương thức chăn nuôi, mang lại giá trị kinh tế cao hơn so với các giống gà thông thường. Có tiềm năng để phát triển thành sản phẩm đặc trưng riêng của địa phương. Với Dự án “Sản xuất, kinh doanh và bảo tồn giống gà đen bản địa" anh Triệu Quang Tú đã đạt Giải Đồng hành chung kết Cuộc thi “Dự án khởi nghiệp sáng tạo thanh niên tỉnh Bắc Kạn lần thứ II, năm 2022" do Tỉnh đoàn tổ chức vừa qua”./.

Bài, ảnh: Phương Thùy