Bánh dậm lá cẩm.

Bà Hoàng Thị Quân (sinh năm 1967) – người phụ nữ gắn bó với những mẻ bánh truyền thống. Với bà Quân, nghề làm bánh không chỉ là sinh kế mà còn là niềm tự hào về nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của quê hương.

Các loại bánh bà làm được khiến nhiều người nể phục bởi sự đa dạng: từ bánh rợm lá cẩm, bánh gai, bánh đúc, bánh tẻ cho đến các loại bánh giầy (lá ngải, gấc, trắng)... Mỗi loại bánh đều mang một phong vị riêng, nhưng điểm chung lớn nhất chính là sự tinh khiết từ nguyên liệu tự nhiên.

“Để có được những chiếc bánh thơm ngon, dẻo mịn, khâu quan trọng nhất là phải chọn được gạo nếp đạt chuẩn. Gạo phải thơm, hạt đều thì bánh mới có độ rền và vị đậm đà," bà Quân chia sẻ về bí quyết làm bánh.

Trong số các loại bánh, bánh giầy lá ngải được xem là nổi vật của ẩm thực Lạng Sơn. Quy trình bắt đầu từ việc lên rừng hái những ngọn lá ngải non, xanh mướt. Lá mang về rửa sạch, đun trên bếp cùng chút muối để giữ màu xanh tự nhiên cho đến khi lá thật mềm. Sau đó, lá được rửa lại, vắt khô, xé nhỏ rồi mới đem trộn với gạo nếp đã ngâm qua đêm để đồ chín.

Bánh đồ chín phải được giã thật nhuyễn khi còn nóng hổi, đòi hỏi sức khỏe và sự bền bỉ. Phần nhân bánh cũng được chăm chút kỹ lưỡng với lạc rang thơm, giã nhỏ, trộn cùng đường phèn hoặc vừng đen, tạo nên vị ngọt thanh, bùi béo khó cưỡng.

Không chỉ dừng lại ở bánh ngải, bà Quân còn làm những món bánh "nhuộm màu" từ cây cỏ như bánh rợm lá cẩm, bánh gai hay bánh giầy gấc. Bà khẳng định, tất cả các màu sắc xanh, đỏ, tím, đen của bánh đều từ lá cây tự nhiên, không hóa chất, nên rất tốt cho sức khỏe người dùng.

Bánh ngải lạc đường.

Nếu như bánh tẻ, bánh rợm đậm đà với nhân thịt lợn, mộc nhĩ; thì bánh đúc lại thanh mát, ăn kèm với nước vôi trong và lạc rang, là thức quà giải nhiệt lý tưởng cho mùa hè. Hay món bánh gio chấm mật – sự kết hợp giữa vị thanh của tro cây rừng và vị ngọt lịm của mật mía.

Dù công việc làm bánh vô cùng vất vả, chuẩn bị nhiều công cụ dụng cụ tỉ mỉ, nhưng bà Quân vẫn miệt mài duy trì. Những mẻ bánh của bà góp phần giữ gìn một nét đẹp trong đời sống của đồng bào nơi đây. Bà Hoàng Thị Quân xứng đáng là một nghệ nhân ẩm thực dòng bánh dân gian của vùng núi rừng Bình Gia (Lạng Sơn).

Bánh không chỉ là món ăn, mà là kết tinh của sự cần cù, là lời khẳng định về giá trị của những sản phẩm thủ công truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.