Xây dựng vùng chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp tại ĐBSCL

Thủ tướng Chính phủ vừa ký phê duyệt theo Quyết định số 1490/QĐ-TTg ngày 27/11/2023 về việc triển khai đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”. Hướng đến gia tăng giá trị, phát triển bền vững ngành lúa gạo cả nước nói chung và vùng ĐBSCL nói riêng, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính.

Theo đó, quá trình sản xuất lúa gạo ở ĐBSCL là lợi thế của vùng và có vai trò nòng cốt bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế, ổn định xã hội, nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, ngành nông nghiệp ĐBSCL không chỉ phải phát triển theo hướng bền vững, thuận thiên mà còn cần đóng góp vào tăng trưởng xanh và thực hiện các cam kết của Chính phủ tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc lần thứ 26 (COP26), hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

ĐBSCL là vùng sản xuất lúa gạo lớn nhất nước ta

Đề án được triển khai tại 12 tỉnh ĐBSCL: An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp, Long An, Sóc Trăng, Cần Thơ, Bạc Liêu, Trà Vinh, Hậu Giang, Cà Mau, Tiền Giang và Vĩnh Long. Vùng được tham gia đề án phải đáp ứng những tiêu chí chọn lựa riêng về quy hoạch và cơ sở hạ tầng, canh tác bền vững và tăng trưởng xanh, tổ chức sản xuất và doanh nghiệp tham gia liên kết.

Phấn đấu đến năm 2030, toàn vùng ĐBSCL sẽ hoàn thiện một triệu ha vùng chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tổ chức lại hệ thống sản xuất theo chuỗi giá trị, áp dụng các quy trình canh tác bền vững nhằm gia tăng giá trị, phát triển bền vững của ngành lúa gạo, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, thu nhập và đời sống của người trồng lúa, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải khí nhà kính, góp phần thực hiện các cam kết quốc tế về môi trường của Việt Nam.

Cụ thể, giai đoạn 1 (từ năm 2024 – 2025), đơn vị sở ban ngành ở các tỉnh ĐBSCL cần tập trung củng cố những diện tích đã có Dự án chuyển đổi Nông nghiệp bền vững tại Việt Nam (VnSAT) là 180.000 ha, gồm công tác tập huấn, xây dựng kế hoạch, xây dựng hệ thống Đo đạc – Báo cáo – Thẩm định (MRV), kiểm đếm và thí điểm cấp tín chỉ các-bon cho những vùng lúa đạt chuẩn, củng cố các hợp tác xã, duy tu bảo dưỡng một số công trình và chuẩn bị kế hoạch cho giai đoạn 2026 – 2030.

Giai đoạn 2 (từ năm 2026 – 2030) xác định cụ thể khu vực trọng tâm để lập dự án đầu tư phát triển vùng lúa chuyên canh chất lượng cao giảm phát thải mới ngoài vùng Dự án VnSAT và sẽ mở rộng thêm 820.000 ha. Giai đoạn này sẽ tập trung vào các hoạt động chủ yếu như đầu tư hoàn thiện cơ sở hạ tầng cho những vùng diện tích mới, tổ chức lại sản xuất, xây dựng chuỗi giá trị, hoàn thiện hệ thống MRV, đồng thời duy trì sản xuất bền vững ở những vùng Đề án trong giai đoạn 2024 – 2025.