Nông nghiệp bền vững là xu thế tất yếu nhưng còn nhiều rào cản

Tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân vào năm 2024, Chủ tịch Ban Chấp hành (BCH) Trung ương Hội Nông dân Việt Nam – ông Lương Quốc Đoàn cho biết, Đảng và Nhà nước luôn khẳng định nông nghiệp là lợi thế quốc gia, là trụ đỡ của nền kinh tế. Phát triển nông nghiệp, nông thôn, nâng cao đời sống nông dân và người dân nông thôn là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, là nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị. Đồng thời, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng khẳng định, “lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn và người nông dân đóng vai trò quan trọng, không thể thiếu trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Do vậy, quan điểm của Đảng và Nhà nước, nông nghiệp Việt Nam cần phát triển theo hướng xanh, hữu cơ, tuần hoàn, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và nâng cao đời sống người nông dân luôn rõ ràng, thực tế.

Hướng thích ứng và phát triển bền vững ngành nông nghiệp TP. HCM đang là trăn trở chung của nông dân, người làm nghề

TP. HCM tuy là trung tâm kinh tế, thương mại lớn nhất cả nước nhưng nông nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển bền vững. Quỹ đất dành cho nông nghiệp ngày càng thu hẹp, địa phương vẫn đang nỗ lực chuyển dịch sang nông nghiệp áp dụng công nghệ cao, nông nghiệp đô thị. Báo cáo về tình hình kết quả công tác hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất kinh doanh cuối tháng 3/2025, Hội Nông dân TP. HCM cho biết đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề, phát triển kinh tế tập thể, khuyến khích khởi nghiệp trong nông nghiệp và đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao. Nhờ các chương trình hỗ trợ, hàng nghìn buổi tập huấn, hội thảo được tổ chức, hàng trăm tỷ đồng góp phần giải ngân hỗ trợ vốn cho nông dân. Nhiều hội viên vươn lên sản xuất kinh doanh giỏi, đáng kể là những hộ gia đình mạnh dạn đầu tư, ứng dụng công nghệ và mở rộng quy mô sản xuất.

Chia sẻ với PV, ông Nguyễn Văn Lượng, Giám đốc Trung tâm dạy nghề và Hỗ trợ nông dân TP. HCM thông tin, mặc dù đạt nhiều thành tựu, tuy nhiên, ngành nông nghiệp thành phố vẫn đang đối diện với nhiều rào cản. Quá trình đô thị hóa kéo theo tình trạng thu hẹp quỹ đất nông nghiệp, khiến việc mở rộng quy mô sản xuất trở nên khó khăn; rào cản về tâm lý phát triển, do phần lớn nông dân sản xuất kinh doanh giỏi trong độ tuổi trung niên có tâm lý ngại học tập, ngại rủi ro; khả năng tiếp thu và vận dụng khoa học, công nghệ cao trong sản xuất, quản lý và thương mại còn hạn chế. Bên cạnh đó, khả năng tiếp cận nguồn vốn để phát triển sản xuất còn hạn chế (đầu tư cơ sở hạ tầng và công trình phục phát triển sản xuất), trong khi nông nghiệp công nghệ cao đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn, khả năng tài chính của nông dân thấp. Quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp đã lỗi thời và bị ảnh hưởng bởi quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng. Đồng thời, đô thị hóa nhanh, đất nông nghiệp giảm sút, địa bàn và điều kiện sản xuất nông nghiệp thay đổi, dẫn đến quy mô sản xuất giảm, hạn chế thu hút đầu tư sản xuất nông nghiệp.

Ông Lâm Tuấn Ngọc, Giám đốc HTX Tuấn Ngọc cho biết đang gặp khó khăn về cơ sở hạ tầng trong phát triển mô hình du lịch nông nghiệp

Cũng theo Giám đốc Trung tâm dạy nghề và Hỗ trợ nông dân TP. HCM, do hạn chế về sản phẩm, đa số người nông dân thành phố thường tập trung vào phát triển du lịch nông nghiệp. Minh chứng là các khu vực Nhà Bè, Cần Giờ, Bình Chánh rất ưa chuộng mô hình này.

Tuy nhiên, cũng có một vài bất cập, vướng mắc cần được hoàn thiện và giải quyết. Điển hình như chủ thể HTX nông nghiệp Tuấn Ngọc, ông Lâm Tuấn Ngọc cho biết, HTX đang gặp khó khăn về cơ sở hạ tầng, một yếu tố quan trọng để tạo ra trải nghiệm tốt cho du khách. Dù đã có sự đầu tư ban đầu từ nguồn tài chính của HTX, nhưng diện tích hiện tại chỉ khoảng 1.200m2, vẫn còn quá nhỏ so với nhu cầu phát triển một khu du lịch nông nghiệp hoàn chỉnh. Ngoài ra, một vấn đề quan trọng khác nữa thể hiện tính đoàn kết đó là liên kết, kết nối giữa các HTX với nhau để tạo nên hệ sinh thái rộng lớn hơn, bởi du lịch nông nghiệp không chỉ đơn thuần phụ thuộc hoàn toàn vào 1 HTX hoặc trại hè riêng lẻ.

Hướng đi mới và nhiều chính sách linh hoạt

Trước tình hình trên, các doanh nghiệp, HTX và hộ sản xuất đang chuyển đổi từ truyền thống sang hiện đại khi ứng dụng Internet để thu thập các dữ liệu, sử dụng phần mềm quản trị vườn trồng hoặc tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên (nước, phân bón,…). Rất nhiều mô hình nông nghiệp đô thị với vật nuôi, cây trồng mới lạ cũng chứng minh được tính hiệu quả trong việc nâng cao giá trị sản phẩm, giảm giá thành sản xuất…

Nông nghiệp công nghệ cao và du lịch nông nghiệp đang là một trong những hướng phát triển bền vững của TP. HCM thời đại mới

Nông nghiệp công nghệ cao và du lịch nông nghiệp đang là một trong những hướng phát triển bền vững của TP. HCM thời đại mới

Chia sẻ về hướng đi mới, ông Nguyễn Văn Lượng cho biết sẽ tăng cường phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương để tuyên truyền, hướng dẫn các chính sách phát triển nông nghiệp, đồng thời đề xuất TP. HCM tạo điều kiện để Hội Nông dân tham gia các chương trình phát triển kinh tế xã hội liên quan đến nông nghiệp và khởi nghiệp. Ông Lượng kêu gọi tăng cường kết nối với các tổ chức để hỗ trợ nông dân trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và giải quyết khó khăn. Việc áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp đô thị là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị và hiệu quả sản xuất. Theo đó, Giám đốc Trung tâm dạy nghề và Hỗ trợ nông dân TP. HCM mong muốn địa phương tạo điều kiện cho nông dân học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình nông nghiệp quốc tế và thực tế cũng là một hướng đi quan trọng, giúp nông dân sản xuất nông sản chất lượng cao, hướng tới mục tiêu xuất khẩu.