Ông Phan Văn Chạo (thôn 2, xã Chư Păh) sử dụng phế phẩm các loại cá ngâm ủ kết hợp với humic cùng trứng, chuối… để tạo ra phân bón chất lượng cho cây trồng.

Từ thất bại đến thành công nhờ kiên trì học hỏi

Trước đây, gia đình ông Phan Văn Chạo (thôn 2, xã Chư Păh) chủ yếu sử dụng phân vô cơ để chăm sóc 6 ha cà phê xen canh sầu riêng, bơ, chôm chôm. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ngày càng lớn, trong khi chất lượng đất có dấu hiệu bạc màu. Năm 2022, sau khi tham gia các buổi tập huấn, hội thảo và tìm hiểu trên phương tiện truyền thông, ông Chạo quyết định chuyển sang sử dụng phân bón hữu cơ, trong đó có phương pháp ủ đạm cá.

Ông kể: “Tôi mua các thùng nhựa lớn, tận dụng phế phẩm cá bị loại bỏ từ chợ rồi kết hợp với humic, chuối, trứng để ngâm ủ. Ban đầu thất bại nhiều lần vì ủ sai cách, nhưng dần dần tôi rút ra được bí quyết để có phân cá vi sinh chất lượng”.

Theo ông Chạo, humic không trực tiếp cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng nhưng giúp cải tạo đất, tăng khả năng giữ nước và dưỡng chất. Sau khoảng một tháng ủ, dung dịch đạm cá được ông pha loãng theo tỷ lệ hợp lý để bón cho cây. “Trong cá có nhiều protein, kết hợp với men vi sinh sẽ giúp cây hấp thu tốt, phát triển khỏe mạnh, hạn chế sâu bệnh. Đất cũng tơi xốp, giàu sinh vật có lợi hơn trước” - ông phân tích.

Không chỉ dừng lại ở đạm cá, ông Chạo còn tận dụng rác hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp để ủ phân. Nhờ đó, vườn cây của gia đình luôn xanh tốt, năng suất ổn định, mang lại nguồn thu hơn 1 tỷ đồng mỗi năm. “Thành công này có được nhờ kiên trì học hỏi, dám thay đổi phương thức canh tác cũ để chuyển sang hướng hữu cơ bền vững” – ông bày tỏ.

Rác thải hữu cơ trở thành nguồn phân quý

Anh Lê Viết Đen (làng Plei Briêng, xã Chư Pưh) "biến" chất thải chăn nuôi, vỏ cà phê, rơm rạ... thành phân bón hữu cơ cho cây trồng.

Giống như ông Chạo, gia đình anh Lê Viết Đen (làng Plei Briêng, xã Chư Pưh) cũng áp dụng thành công mô hình tận dụng chất thải nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ. Với 1,5 ha đất trồng cà phê, chuối, cau…, anh Đen sử dụng phân bò trộn với vỏ cà phê, rơm rạ rồi ủ cùng chế phẩm sinh học Bio Grow.

Anh chia sẻ: “Trước tiên, tôi rắc vôi bột để khử trùng, sau đó trộn đều nguyên liệu với chế phẩm sinh học. Sau 30 ngày, đống ủ hoai mục, trở thành phân hữu cơ vi sinh an toàn. Cách làm này vừa loại bỏ mầm bệnh, vừa tạo nguồn phân dồi dào cho cây trồng”.

Nhờ thay đổi tư duy sản xuất, gia đình anh Đen tiết kiệm đáng kể chi phí, giảm phụ thuộc phân bón hóa học. Quan trọng hơn, vườn cây luôn khỏe mạnh, ít sâu bệnh, mang lại hiệu quả kinh tế cao. “Tôi nhận ra rằng biến rác thải thành phân hữu cơ không chỉ là cách tiết kiệm, mà còn là sự đầu tư lâu dài cho đất, cho cây và cho chính mình” – anh nhấn mạnh.

Hướng tới nền nông nghiệp tuần hoàn, xanh và bền vững

Theo bà Võ Thị Thùy Ngân, Phó Giám đốc Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ tỉnh Gia Lai, việc nông dân tận dụng phế phẩm nông nghiệp để sản xuất phân hữu cơ là một trong những giải pháp quan trọng giúp hướng tới nền nông nghiệp xanh. “Cách làm này vừa giúp giảm chi phí, hạn chế phân hóa học, vừa góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đây là mô hình sản xuất tuần hoàn mà chúng tôi đang khuyến khích nhân rộng” – bà Ngân nhấn mạnh.

Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương để tập huấn, chuyển giao kỹ thuật xử lý rác thải hữu cơ bằng chế phẩm sinh học, giúp bà con dễ áp dụng vào thực tế. Kỳ vọng rằng, khi nhiều hộ nông dân thay đổi phương thức sản xuất, Gia Lai sẽ hình thành vùng nông nghiệp hữu cơ bền vững, vừa nâng cao giá trị kinh tế, vừa bảo vệ môi trường sinh thái.

Từ những mô hình nhỏ lẻ ban đầu, việc tận dụng rác thải, phụ phẩm để làm phân hữu cơ đang dần trở thành xu hướng mới trong canh tác ở Gia Lai. Đây không chỉ là câu chuyện tiết kiệm chi phí, tăng thu nhập, mà còn là bước đi đúng hướng để xây dựng một nền nông nghiệp sạch, thân thiện với môi trường, đáp ứng yêu cầu phát triển xanh của thời đại.