Là một làng quê thanh bình, làng nghề Phú Nghĩa, huyện Chương Mỹ (Hà Nội) đã từ bao đời nay nổi tiếng với nghề đan lát, đặc biệt là hàng mây xiên được mệnh danh là đỉnh cao của nghệ thuật đan lát Việt Nam. Cây mây thật giản dị, nhưng với đôi bàn tay tài khéo, người Phú Nghĩa đã biến những cây mây bình thường ấy trở thành vô giá qua những sáng tạo nghệ thuật, từ những lẵng mây, làn mây, túi mây, đĩa mây, bát mây, lọ hoa... Làng nghề truyền thống Phú Nghĩa có từ thế kỷ 17, cũng đã trải qua bao thăng trầm, nhưng đến nay vẫn tồn tại và phát triển tương đối ổn định.

Cỏ tế là một loại cây họ dương xỉ mọc nhiều ở các tỉnh miền núi phía bắc nước ta. Nghề đan cỏ tế mang lại cho người dân Phú Túc cuộc sống no ấm và ổn định.

Đến với làng nghề đan lát Ninh Sở, huyện Thường Tín (Hà Nội) một xã nằm bên dòng sông Hồng lộng gió. Nơi đây luôm đông vui nhộn nhịp vì luôn có những đoàn khách nước ngoài đến thăm và chiêm ngưỡng những bàn tay khéo léo, tài hoa của những người dân nơi khởi thủy của nghề tre đan nổi tiếng này.

Nghề đan lát Ninh Sở phát triển đến mức người nghệ nhân có thể nhìn vào ảnh, nghĩ ra cách đan để tạo thành những bức tranh chân dung hoặc tranh phong cảnh. Đây không còn là hàng tre đan với nghĩa bình thường nữa mà là những tác phẩm nghệ thuật.

Làng nghề đan cỏ tế Phú Túc, huyện Phú Xuyên ( Hà Nội) độc đáo, đó là nghề đan cỏ tế (còn gọi là Guột). Người dân Phú Túc đã sống với nghề đan cỏ tế từ hàng trăm năm nay. Nghề đan cỏ tế cũng gần giống nghề đan lát mây tre. Tuy nhiên, cỏ tế lại có những ưu thế mà sợi mây, nan tre không có được, đó là sự nổi bật về màu sắc tự nhiên (màu đỏ nâu rất đẹp), cỏ tế rất mềm mại, dẻo dai nên dễ cho việc tạo dáng và đặc biệt là có độ bền cao.

Từ cỏ tế, người thợ Phú Túc với đôi bàn tay khéo léo, tài hoa đã tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng như: rổ, rá, tủ, bàn, ghế, khung ảnh, lọ hoa, lẵng quả…

Sự gắn bó, tâm huyết của bao thế hệ đã góp phần giữ gìn, bảo tồn và phát triển nghề truyền thống cho tới hôm nay. Các sản phẩm từ cỏ tế đã có chỗ đứng trên thị trường và mang lại nguồn thu nhập lớn cho địa phương.

Người dân làng nghề mây tre đan Phú Nghĩa chủ động chuyển đổi khai thác thị trường
nội địa trong mùa Covid-19.

Từ đầu thế kỷ XVII người dân địa phương đã phát hiện loại cỏ có thể đan lát này để đan thành đồ dùng và đồ đánh bắt cá cua, và đến ngày nay các sản phẩm đan lát guột tế Phú Túc đã xuất khẩu tới hơn 20 quốc gia trên thế giới như thị trường Đông Âu, Nhật, Đức, Hàn Quốc, Đài Loan...

Từ những chất liệu mây tre tự nhiên gần gũi với cuộc sống, những người thợ thủ công Hà Nội với đôi bàn tay tài hoa và tính sáng tạo đã tạo nên biết bao những sản phẩm nghệ thuật, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có sản phẩm mây tre mỹ nghệ đa dạng và đẹp nổi tiếng trên thế giới.

Bài, ảnh: Thanh Lam