Sản phẩm thủ công truyền thống của các làng nghề Hà Nội hết sức đa dạng.

Chính sách mở ra kỳ vọng mới

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã đặt con người đặc biệt là đội ngũ nghệ nhân, văn nghệ sĩ vào vị trí trung tâm. Đây được xem là bước chuyển quan trọng khi văn hóa không còn là lĩnh vực “đi sau” mà trở thành động lực nội sinh cho phát triển đất nước.

Theo TS Bùi Văn Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế (Trường Đại học Thủ đô Hà Nội), một trong những điểm nhấn của Nghị quyết là yêu cầu xây dựng chính sách đãi ngộ xứng đáng đối với nghệ nhân, tạo điều kiện để họ sáng tạo và lan tỏa giá trị văn hóa.

Làng nghề cần “lực đẩy” từ thực tiễn

Hà Nội hiện có khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề, với 337 làng nghề đã được công nhận. Đội ngũ hơn 350 nghệ nhân chính là những người giữ lửa, truyền nghề và tạo nên bản sắc riêng cho từng vùng.

Thời gian qua, thành phố đã có nhiều chính sách hỗ trợ như: Xét tặng danh hiệu; Hỗ trợ tài chính một lần (20- 40 triệu đồng); Bồi dưỡng khi tham gia truyền dạy nghề

Đáng chú ý, tại Kỳ họp thứ 28 khóa XVI (nhiệm kỳ 2021–2026), HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết về chính sách hỗ trợ bảo tồn và phát triển làng nghề. Theo đó, hỗ trợ một lần với mức 40 triệu đồng đối với nghệ nhân nhân dân, 30 triệu đồng đối với nghệ nhân ưu tú và 20 triệu đồng đối với nghệ nhân Hà Nội. Ngoài ra, khi tham gia truyền dạy nghề, các nghệ nhân còn được hưởng mức bồi dưỡng theo buổi, lần lượt là 500.000 đồng và 300.000 đồng.

Những con số cụ thể này không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn thể hiện sự ghi nhận, tôn vinh đối với đóng góp của đội ngũ nghệ nhân trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể. Đồng thời, đây cũng là động lực để phát triển ngành nghề tiểu thủ công nghiệp, tạo việc làm và sinh kế bền vững cho người lao động tại các làng nghề của Thủ đô.

Tiếng nói từ người giữ nghề

Nghệ nhân làm tò he Đặng Văn Hậu: Cho biết, để duy trì nghề, anh chủ động mở lớp dạy miễn phí cho trẻ em, đồng thời kết hợp làm du lịch trải nghiệm.

Nghệ nhân làm tò he Đặng Văn Hậu cho biết, để duy trì nghề, anh chủ động mở lớp dạy miễn phí cho trẻ em, đồng thời kết hợp làm du lịch trải nghiệm.

“Chúng tôi rất mong có thêm không gian thực hành, hỗ trợ thường xuyên để yên tâm truyền nghề”, anh chia sẻ.

Trong khi đó, nghệ nhân sơn mài Vũ Huy Mến cho rằng:

“Nếu có chính sách đãi ngộ phù hợp, nghệ nhân sẽ có thêm động lực để gắn bó và truyền lại tinh hoa cho thế hệ sau.”

Từ kỳ vọng đến hành động

Thực tế, một số địa phương như Bắc Ninh, Phú Thọ đã bắt đầu có hỗ trợ hàng tháng, bảo hiểm y tế cho nghệ nhân. Tuy nhiên, việc triển khai vẫn chưa đồng đều, mức hỗ trợ còn hạn chế.

Trong bối cảnh nhiều nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc đưa chính sách vào cuộc sống không chỉ là câu chuyện hỗ trợ cá nhân, mà còn là bài toán bảo tồn văn hóa lâu dài.

Để làng nghề tiếp tục “sống khỏe” trong đời sống hiện đại, điều nghệ nhân cần không chỉ là sự tôn vinh, mà còn là những chính sách đủ mạnh và đủ bền để họ yên tâm giữ nghề, truyền nghề.

Vì thế, vừa qua, khi Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hoá Việt Nam được thông qua, rất nhiều nghệ nhân vui mừng, phấn khởi. Nghệ nhân làm tò he Đặng Văn Hậu cho biết, để giữ nghề truyền thống, anh chủ động mở lớp truyền dạy cho các em nhỏ trong vùng, tạo thêm thu nhập và thu hút du khách quốc tế đến với làng nghề. Anh bày tỏ mong muốn thành phố có thêm các chính sách hỗ trợ thiết thực, tạo điều kiện về không gian thực hành, chế độ hàng tháng, để nghệ nhân yên tâm sáng tạo và truyền nghề.

Còn nghệ nhân sơn mài Vũ Huy Mến cũng bày tỏ: “Những chính sách đãi ngộ phù hợp sẽ giúp nghệ nhân sẽ có động lực lớn hơn để gắn bó và truyền lại tinh hoa nghề cho thế hệ sau. Mong rằng, Nghị quyết 80-NQ/TW cùng các chính sách trên sẽ sẽ sớm đi vào cuộc sống, giúp chúng tôi không còn quá lo toan về mưu sinh”, ông nói.