Biến mạng xã hội thành “giảng đường số”

Thực hiện chỉ đạo của Tập đoàn TKV về đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị và đào tạo, nhiều đơn vị trong ngành Than Quảng Ninh đã chủ động biến mạng xã hội thành “giảng đường số” cho người lao động. Trước hết, năm 2017, TKV tiếp tục tăng cường hợp tác với các cơ quan báo chí, thông tấn, đặc biệt là các báo, đài địa phương như Báo Quảng Ninh, Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh. Trong đó, bộ phận truyền thông của TKV đã chủ động xây dựng nội dung tuyên truyền và phối hợp với các cơ quan báo chí cập nhật, đăng tải kịp thời những hoạt động của Tập đoàn và các đơn vị thành viên. Đặc biệt, TKV còn tổ chức cho nhiều đoàn phóng viên các cơ quan báo chí đi tác nghiệp trực tiếp tại các mỏ, viết bài tuyên truyền, quảng bá về hoạt động sản xuất kinh doanh, an toàn lao động, chăm lo đời sống cho người lao động...

Hưởng ứng tinh thần đó, các Công ty thành viên trong TKV đều tích cực đều đẩy mạnh ứng dụng mạng xã hội trong công tác tuyên truyền, giáo dục và nâng cao kỹ năng số cho công nhân. Không chỉ dừng lại ở việc phổ biến thông tin nội bộ, Công ty Môi Trường – TKV đã khéo léo tận dụng mạng xã hội để phát triển kỹ năng toàn diện cho đội ngũ cán bộ, công nhân viên người lao động. Thông qua các câu lạc bộ văn hóa - thể thao, các nhóm truyền thông nội bộ trên Facebook, Zalo, công nhân được trải nghiệm từ việc dựng video clip tuyên truyền an toàn, thiết kế infographic về bảo vệ môi trường, đến viết tin, bài ngắn gọn, chuẩn mực về hoạt động sản xuất.

Nhờ vậy, người lao động không còn chỉ là “người tiếp nhận thông tin” thụ động, mà dần trở thành “tuyên truyền viên số” biết cách lan tỏa thông tin tích cực, kinh nghiệm lao động và giá trị nhân văn đến cộng đồng vùng mỏ. Đây chính là bước chuyển quan trọng trong hoạt động giáo dục truyền thông nội bộ: biến mạng xã hội, vốn từng bị coi là “con dao hai lưỡi”, thành công cụ đào tạo kỹ năng số, kỹ năng truyền thông và kỹ năng mềm cho thế hệ thợ mỏ mới.

Minh chứng rõ nét là vào Tháng hành động vì môi trường năm 2025, công nhân và đoàn viên Công ty Môi Trường – TKV đã tra quân dọn vệ sinh trong toàn Công ty và có bài viết tuyên truyền trên Facebook của đơn vị, xoay quanh chủ đề “Vì một môi trường xanh - sạch - đẹp”. Những sản phẩm truyền thông do chính công nhân thực hiện không chỉ lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường mà còn rèn luyện kỹ năng số, khả năng sáng tạo và tinh thần trách nhiệm cộng đồng.

Hội nghị tuyên truyền phòng chống tội phạm trên không gian mạng Công ty Môi trường - TKV. Ảnh: Trần Quý Hòa-MT

Song song với đó, Công đoàn TKV cùng lực lượng Công an tỉnh thường xuyên phối hợp tổ chức tuyên truyền pháp luật cho công nhân. Nội dung các chuyên đề luôn mang tính thời sự, như: thủ đoạn lừa đảo qua mạng, hình thức lợi dụng mạng xã hội để lôi kéo công nhân tham gia nhóm kín phản động, hay nguy cơ mất an toàn dữ liệu cá nhân. Thông qua những buổi chia sẻ này, thợ mỏ không chỉ được trang bị kiến thức phòng vệ trên mạng mà còn nâng cao ý thức trách nhiệm công dân trong việc giữ vững an ninh trật tự ngay từ hầm lò, Phân xưởng, Xí nghiệp.

Gắn huấn luyện an toàn - vệ sinh lao động với an ninh mạng

Thời gian qua, các đơn vị ngành Than tại Quảng Ninh đã có nhiều nỗ lực đổi mới, gắn kết chặt chẽ giữa huấn luyện an toàn - vệ sinh lao động truyền thống với việc bảo đảm an toàn thông tin trong môi trường số. Đây không chỉ là nhiệm vụ quen thuộc của Doanh nghiệp mỏ, mà còn là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh không gian mạng tiềm ẩn nhiều rủi ro, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và công việc của công nhân.

Học viên lớp học nghề tích cực hưởng ứng các cuộc thi online tuyên truyền do Tập đoàn phát động, Nhà trường triển khai. Ảnh: Đặng Minh Giang.

Dưới sự chỉ đạo của Đảng ủy Than Quảng Ninh, điểm đáng chú ý là nhiều Công ty than đã đưa nội dung an ninh mạng, kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn vào các buổi tập huấn ATVSLĐ, sinh hoạt công đoàn, đoàn thanh niên. Nhờ đó, công nhân có cơ hội tiếp cận, rèn luyện kỹ năng nhận diện tin giả, phòng tránh lừa đảo trực tuyến và ứng xử có văn hóa trên không gian mạng. Thực tế cho thấy, cách làm này đã tạo ra nhiều chuyển biến tích cực trong nhận thức, biến mỗi buổi huấn luyện, mỗi đợt sinh hoạt tập thể thành một “bài học sống” về an toàn thông tin.

Đặc biệt, nhiều Doanh nghiệp Than đã chú trọng ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất như các Công ty Cổ phần Than Vàng Danh– VINACOMIN , Công ty Than Uông Bí - TKV, Công ty Than Nam Mẫu - TKV, Công ty Than Hòn Gai - TKV,... Hệ thống điều hành trực tuyến, chấm công điện tử, giám sát an toàn qua camera thông minh được áp dụng cùng các tiêu chí nghiêm ngặt về bảo mật dữ liệu. Đây là bước tiến quan trọng, vừa giúp công tác quản lý thuận tiện hơn, vừa tạo dựng môi trường số an toàn, hiện đại cho thợ mỏ Quảng Ninh.

Phòng ngừa từ sớm, từ xa

Là một trong những đơn vị đào tạo nghề trọng điểm quốc gia, Trường Cao đẳng Than – Khoáng sản Việt Nam giữ vai trò “cái nôi” cung cấp nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao cho toàn ngành Than – Khoáng sản. Không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ đào tạo chuyên môn, trường còn là trung tâm giáo dục chính trị, tư tưởng và văn hóa số cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, đoàn viên và học sinh, sinh viên. Thực tế, thời gian qua, tại một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp nói chung và ở Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam nói riêng, đã xuất hiện hiện tượng học viên chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng, bình luận thiếu chuẩn mực, hoặc tham gia các “trend” phản cảm, lệch lạc giá trị trên mạng. Mặc dù không nhiều, nhưng đó là tín hiệu cảnh báo về sự xâm nhập âm thầm của “rác thông tin” vào môi trường giáo dục.

Chị Nguyễn Ngọc Châu, giảng viên Khoa Du lịch và Dịch vụ – Trường Cao đẳng Than – Khoáng sản Việt Nam, chia sẻ: “Với thế hệ trẻ hôm nay, mạng xã hội gần như là ‘người bạn đồng hành’ mỗi ngày - vừa là nơi học tập, giải trí, vừa là kênh kết nối thế giới. Nhưng bên cạnh những giá trị tích cực, trong đó cũng ẩn chứa không ít ‘cái bẫy’ thông tin: những dòng tin sai lệch, nội dung độc hại, thậm chí là luận điệu xuyên tạc, bóp méo sự thật. Do thiếu kỹ năng kiểm chứng và chọn lọc, không ít học viên dễ bị cuốn theo trào lưu, vô tình chia sẻ hoặc tin tưởng vào những điều chưa được kiểm chứng. Chính vì vậy, giáo dục kỹ năng nhận diện, phản biện thông tin và nâng cao ý thức sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm là yêu cầu cấp thiết hiện nay – để mỗi học viên không chỉ tiếp thu tri thức, mà còn biết cách “giữ mình”, vững vàng trước những tác động tiêu cực trong không gian mạng”.

Cô Châu - Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam. Ảnh: Đặng Minh Giang

Trước thách thức của thời đại số, Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam đã xác định giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức nghề nghiệp phải đi đôi với giáo dục kỹ năng số, kỹ năng truyền thông. Phòng ngừa thông tin lệch chuẩn trên mạng xã hội vì thế không chỉ là nhiệm vụ tuyên truyền, mà là một phần trong chiến lược xây dựng môi trường học tập kỷ luật, văn minh, hiện đại. Nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề, tọa đàm, nói chuyện thời sự với chủ đề “Sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh”; “Nhận diện và xử lý tin giả”; “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng”.

Các buổi sinh hoạt được lồng ghép nội dung phong phú, sinh động, có sự tham gia của chuyên gia truyền thông, công an mạng, giảng viên lý luận chính trị, giúp học viên hiểu rõ bản chất của thông tin lệch chuẩn, cũng như thủ đoạn mà các thế lực xấu sử dụng. Một số khoa và bộ môn của trường đã chủ động tích hợp kiến thức về truyền thông, công nghệ số và văn hóa mạng vào nội dung giảng dạy, đặc biệt là trong các môn Giáo dục chính trị, Pháp luật, Văn hoá dân tộc... Mục tiêu là giúp học viên biết chọn lọc, phân tích, phản biện thông tin, không rơi vào “bẫy” của những nội dung giật gân, câu view.

Lồng ghép kỹ năng tuyên truyền, giáo dục nhận thức tại Trường Cao đẳng Than - Khoáng sản Việt Nam đối với học viên học nghề. Ảnh: Đặng Minh Giang.

Nhà trường cũng đã xây dựng Fanpage, kênh TikTok, website chính thức, cập nhật thường xuyên các thông tin về hoạt động đào tạo, tuyển sinh, thành tích của học viên và giảng viên như: “Tuổi trẻ trường Than”; “Trường Cao đẳng Than – Khoáng sản Việt Nam. Những kênh này không chỉ là nơi lan tỏa thông tin tích cực, mà còn là “điểm tựa niềm tin” để học viên kiểm chứng thông tin chính xác, tránh lệ thuộc vào nguồn tin trôi nổi. Song song với tuyên truyền, nhà trường đẩy mạnh các hoạt động văn hóa, thể thao, câu lạc bộ nghệ thuật, tình nguyện vì cộng đồng để học viên có nhiều sân chơi bổ ích, qua đó hạn chế việc dành quá nhiều thời gian cho mạng xã hội.

Nhóm tác giả: Ngô Văn Khiêm - Phạm Thị Thanh - Đặng Minh Giang - Phạm Quang Anh