Xây dựng thương hiệu từ lợi thế bản địa

Một trong những điển hình tiêu biểu của Chương trình OCOP tại Gia Lai là Hợp tác xã (HTX) Mật ong Phương Di Bee. Thành lập năm 2019 với quy mô ban đầu chưa đến 10 thành viên, vài chục đàn ong và sản lượng chỉ vài tấn mỗi năm, HTX từng bước phát triển dựa trên nền tảng hơn 10 năm kinh nghiệm trong nghề nuôi ong. Đơn vị lựa chọn hướng đi bài bản, chuyên nghiệp, gắn sản xuất với điều kiện sinh thái đặc trưng của vùng đất bazan Gia Lai.

Đến nay, HTX Mật ong Phương Di Bee đã liên kết khai thác khoảng 10.000 đàn ong tại Gia Lai và một số tỉnh lân cận, với sản lượng bình quân khoảng 100 tấn mật ong mỗi năm. Nhằm bảo bảo chất lượng và uy tín sản phẩm, HTX tổ chức khai thác mật ong theo tiêu chuẩn VietGAP, từng bước hướng tới sản xuất hữu cơ. Toàn bộ quy trình từ lựa chọn vị trí đặt đàn ong, quản lý nguồn hoa đến sơ chế, bảo quản và đóng gói đều được kiểm soát chặt chẽ, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Sản phẩm mật ong Phương Di Bee được giới thiệu rộng rãi thông qua các Hội nghị trong và ngoài tỉnh.

Theo bà Trần Thị Hoàng Anh – Giám đốc HTX Mật ong Phương Di Bee: “Gia Lai có vùng nguyên liệu rộng lớn với các loại cây trồng chủ lực như cà phê, cao su, điều và cây ăn quả, rất thuận lợi để phát triển nghề nuôi ong lấy mật. Xuất phát từ mong muốn nâng cao giá trị sản phẩm và xây dựng thương hiệu mật ong địa phương, HTX đã liên kết các hộ nuôi ong, đầu tư máy móc, trang thiết bị, từng bước hình thành chuỗi sản xuất các sản phẩm mật ong chất lượng cao.”

Năm 2025, sản phẩm Mật ong Phương Di được công nhận đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia – sản phẩm đầu tiên của tỉnh Gia Lai và cũng là một trong những sản phẩm đầu tiên trên cả nước đạt chứng nhận OCOP 5 sao. Sau khi được xếp hạng, sản lượng tiêu thụ và lượng khách hàng tăng gấp khoảng 3 lần; doanh thu hằng năm đạt từ 200–300 triệu đồng. HTX hiện tạo việc làm thường xuyên cho 3–4 lao động tại chỗ với thu nhập bình quân 6–7 triệu đồng/người/tháng.

Không chỉ riêng sản phẩm mật ong Phương Di Bee, Chương trình OCOP còn trở thành “đòn bẩy” giúp nhiều sản phẩm nông nghiệp truyền thống khác tại Gia Lai nâng tầm giá trị. Tại xã Chư Prông, năm 2020, anh Nguyễn Văn Trúc (thôn Hợp Thắng, xã Chư Prông, tỉnh Gia Lai) đã thành lập Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Chuprong nhằm nâng cao giá trị cà phê gia đình. Anh mạnh dạn đầu tư hơn 1 tỷ đồng xây dựng hệ thống máy móc, trang thiết bị hiện đại và ứng dụng công nghệ số vào sản xuất để theo dõi quá trình sinh trưởng của cây trồng, tiết kiệm chi phí, tăng năng suất, hạ giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, doanh nghiệp liên kết với 5 hộ dân trên địa bàn, với tổng diện tích khoảng 8 ha cà phê nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định.

Anh Nguyễn Văn Trúc đầu tư hệ thống máy móc, thiết bị bài bản phục vụ sản xuất cà phê.

Nhận thấy OCOP là cơ hội mở rộng thị trường và nâng cao uy tín sản phẩm, năm 2023, anh Trúc chủ động đăng ký tham gia chương trình và được Hội đồng OCOP đề nghị UBND tỉnh công nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng mà còn là “giấy thông hành” giúp sản phẩm tiếp cận nhiều khách hàng hơn. Đến nay, các dòng sản phẩm cà phê hạt rang và Chuprong Coffee – cà phê pha phin truyền thống đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Chia sẻ về hướng đi của mình, anh Nguyễn Văn Trúc cho biết: “Việc đăng ký OCOP 3 sao được xem là bước đi chiến lược, giúp sản phẩm cà phê khẳng định nguồn gốc, chất lượng và xây dựng niềm tin với người tiêu dùng. Trên thị trường hiện nay có rất nhiều sản phẩm cà phê, để tạo được sự khác biệt, chúng tôi phải xây dựng quy trình chế biến riêng. Cà phê được sơ chế theo phương pháp truyền thống, kết hợp công nghệ chế biến ướt Honey và phơi trên sàn lưới, nhờ đó giữ được vị ngọt tự nhiên và hương thơm đậm đà. Tỷ lệ phối trộn các hạt cà phê cũng được nghiên cứu kỹ để tạo hương vị riêng, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.”

“Khoác áo mới”, đưa sản phẩm OCOP vươn xa

Từ những mô hình tiêu biểu, có thể thấy Chương trình OCOP đang tạo ra sự thay đổi rõ nét trong tư duy sản xuất và xây dựng thương hiệu của các chủ thể nông thôn. Mỗi sản phẩm OCOP không chỉ phản ánh tinh thần đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp của người dân mà còn thể hiện khát vọng vươn lên, gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống của từng vùng đất. Tham gia OCOP đồng nghĩa với cam kết lâu dài về chất lượng, đạo đức kinh doanh và trách nhiệm đối với người tiêu dùng.

Theo bà Phùng Thị Kim Huệ – Chủ tịch Hội đồng quản lý Viện Nghiên cứu Sức khỏe và Phát triển Giáo dục Tây Nguyên: “Hằng năm Viện phối hợp với các đơn vị liên quan khảo sát vùng trồng, tư vấn phương pháp canh tác hiệu quả nhằm tạo nguồn nguyên liệu đạt chất lượng. Đồng thời, Viện hỗ trợ các chủ thể OCOP trong công tác kiểm định sản phẩm và kết nối, giới thiệu sản phẩm OCOP địa phương đến các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, tạo điều kiện để sản phẩm Gia Lai tiếp cận các thị trường lớn.”

Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển hệ thống nông nghiệp tổ chức Hội nghị tập huấn “Tăng cường năng lực bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ cho chủ thể sản xuất và kinh doanh sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP năm 2026”.

Không chỉ dựa vào sự hỗ trợ từ các cơ quan, ban ngành, nhiều chủ thể OCOP đã chủ động nâng cao chất lượng và xây dựng hình ảnh thương hiệu. Bà Trần Thị Hoàng Anh – Giám đốc HTX Mật ong Phương Di Bee cho biết: “Mỗi năm, chúng tôi đều học hỏi, trau dồi thêm từ các lớp tập huấn, rút kinh nghiệm từ quá trình sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm, đặc biệt chú trọng cải tiến mẫu mã, bao bì nhằm xây dựng thương hiệu riêng, tạo ấn tượng và thu hút người tiêu dùng.”

Tương tự, với sản phẩm OCOP 3 sao cơm sấy Vạn Nguyên, chị Nguyễn Thị Bích Hạnh không chỉ chú trọng chất lượng mà còn đẩy mạnh hoạt động thương mại và ứng dụng công nghệ số trong quảng bá sản phẩm. “Thời gian đầu, chúng tôi chủ yếu tiếp thị tại các cửa hàng tạp hóa. Sau đó, việc ứng dụng mạng xã hội như Facebook, TikTok đã giúp mở rộng thị trường. Tuy nhiên, việc tham gia trưng bày tại các hội chợ, triển lãm của tỉnh chính là yếu tố quan trọng giúp sản phẩm được nhiều người biết đến. Dịp Tết, lượng đơn hàng của cơ sở tăng gấp đôi so với ngày thường nên chúng tôi huy động Nhân lực tập trung sản xuất, đổi mới bao bì theo chủ đề Tết để khách hàng có thể lựa chọn làm quà tặng.”, chị Hạnh chia sẻ.

Các mẻ cơm sấy được kiểm tra nghiêm ngặt nhằm đảm bảo chất lượng.

Những năm qua, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” tại Gia Lai được triển khai theo hướng thực chất, lấy chất lượng và giá trị gia tăng làm trọng tâm. Thay vì chạy theo số lượng, tỉnh tập trung lựa chọn và hỗ trợ các sản phẩm có tiềm năng phát triển thị trường, đủ điều kiện tham gia chuỗi giá trị quốc gia. Tính đến tháng 1/2026, toàn tỉnh có 1.018 sản phẩm OCOP còn hiệu lực; trong đó có 884 sản phẩm đạt hạng 3 sao, 127 sản phẩm đạt hạng 4 sao và 7 sản phẩm đạt hạng 5 sao.

Các sản phẩm OCOP hiện được phát triển bởi 519 chủ thể, gồm 87 hợp tác xã, 84 doanh nghiệp, 343 cơ sở sản xuất và 5 chủ thể là hội nông dân, làng nghề, tổ hợp tác hoặc ban quản lý.

Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có thêm ít nhất 8 sản phẩm đạt OCOP 5 sao, ưu tiên các nhóm sản phẩm thế mạnh như cà phê, hồ tiêu, yến sào, dầu dừa, bánh tráng, nước mắm… Đồng thời, tỉnh tiếp tục hỗ trợ xây dựng vùng nguyên liệu, khuyến khích ứng dụng khoa học – công nghệ và đẩy mạnh xúc tiến thương mại nhằm mở rộng thị trường trong nước và quốc tế.