Thứ trưởng Thường trực Bộ VHTTDL Lê Hải Bình phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: TL

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Lê Hải Bình nhấn mạnh, trong thời đại số, không gian mạng có tác động sâu sắc đến đời sống xã hội, đặc biệt là tới nhận thức, nhân cách và lối sống của mỗi người. Bên cạnh những tiện ích và cơ hội, môi trường mạng cũng đang đặt ra nhiều thách thức, nhất là sự gia tăng các hành vi lệch chuẩn, phản văn hóa trên mạng xã hội. “Trước thực tế đó, việc xác lập những chuẩn mực ứng xử trên không gian mạng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết”, Thứ trưởng khẳng định.

Theo Thứ trưởng Thường trực, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên không gian mạng khi được ban hành sẽ là công cụ quan trọng, bổ trợ cho hệ thống pháp luật hiện hành, góp phần hình thành môi trường mạng lành mạnh, văn minh – nơi các giá trị tốt đẹp và nhân văn được lan tỏa rộng rãi.

Tại Hội thảo, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ TT&TT), cho biết: tính đến tháng 1/2024, Việt Nam có 78,44 triệu người dùng Internet, tương đương 79,1% dân số, với thời gian sử dụng trung bình gần 7 giờ mỗi ngày. Việt Nam hiện có khoảng 78 triệu tài khoản mạng xã hội, chủ yếu trên các nền tảng nước ngoài như Facebook, TikTok, YouTube. Đến tháng 1/2025, tổng số người dùng thường xuyên của top 20 mạng xã hội lớn trong nước đạt 110 triệu tài khoản, trong khi riêng Facebook và YouTube đạt 138,5 triệu.

Hội thảo lấy ý kiến dự thảo Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên không gian mạng. Ảnh: TL

Sự phát triển bùng nổ của Internet và các nền tảng số đã mang lại nhiều cơ hội tiếp cận tri thức, kết nối và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, điều này cũng kéo theo những vấn đề đáng lo ngại như tin giả, thông tin sai lệch, lừa đảo trực tuyến, ngôn ngữ bạo lực, bắt nạt trên mạng... Năm 2024, Facebook đã chặn gỡ hơn 10.000 bài viết vi phạm, Google gỡ gần 6.500 video, còn TikTok gỡ hơn 1.200 video và gần 300 tài khoản. Tuy vậy, cuộc chiến chống lại các nội dung xấu độc vẫn còn nhiều thách thức.

Đặc biệt, tình trạng lừa đảo trên mạng đang diễn biến phức tạp với thủ đoạn ngày càng tinh vi, từ giả mạo ngân hàng, chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội đến lừa đảo đầu tư, việc làm và thương mại điện tử, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng. Bên cạnh đó, tình trạng ngôn ngữ thiếu chuẩn mực, xúc phạm, kích động thù ghét trên mạng cũng đang gây tổn thương nghiêm trọng đến cá nhân, cộng đồng và làm xấu đi hình ảnh văn hóa Việt Nam.

Giới trẻ – nhóm người dùng Internet lớn nhất đang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các trào lưu phản văn hóa, nội dung độc hại và lệch chuẩn giá trị. Việc thiếu định hướng khiến nhiều thanh thiếu niên dễ sa vào nghiện game, sống ảo, giảm khả năng giao tiếp thực tế và hình thành hành vi lệch lạc.

Một thách thức khác đến từ việc quản lý dịch vụ xuyên biên giới. Các nền tảng quốc tế nắm giữ thị phần lớn nhưng việc kiểm duyệt nội dung, bảo vệ dữ liệu người dùng và tuân thủ pháp luật Việt Nam còn nhiều hạn chế. Điều này khiến các hành vi phản văn hóa, vi phạm pháp luật vẫn có thể tồn tại và lan rộng.

Trước bối cảnh đó, Bộ VHTTDL cho rằng, việc xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên không gian mạng là bước đi cần thiết và cấp bách, nhằm định hướng hành vi, hình thành thói quen tích cực, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong kỷ nguyên số.

Khi được ban hành, Bộ Quy tắc không chỉ là kim chỉ nam cho hành vi ứng xử văn minh, có trách nhiệm của mỗi cá nhân và tổ chức, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Việt Nam phát triển “văn hóa số” – nơi công nghệ và giá trị truyền thống hòa quyện hài hòa, hướng tới xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới – nhân ái, sáng tạo và bản lĩnh trong không gian số./.