Chớm hạ, những bẹ mo ôm trên ngọn cây cau bỗng phình to ra khác thường. Từng đàn chim chào mào, chim sẻ bay về tụ hội hót râm ran. Khu vườn bỗng nhộn nhịp hẳn lên. Đang mùa chim làm tổ. Không hiểu tại sao mà chim lại chọn cây cau thẳng tắp để làm tổ. Từ sáng đến chiều, lũ chim thay nhau tha rác lên ngọn cau, bay đi bay về tíu tít.

Phần trên ngọn cau to dần, cái mo cau bọc phía bên ngoài ngả sang màu vàng đỏ rồi rụng xuống. Cái bẹ trắng nõn ôm lấy một buồng hoa cau non tơ, ngủ yên trong tấm áo lụa mỏng. Một sáng sớm mùi hương ngào ngạt đánh thức muôn loài tỉnh dậy. Tôi ra vườn ngước nhìn lên ngọn cau, có mấy buồng cau đã trổ hoa.

Hoa cau xé lớp vỏ lụa bung ra cả một buồng hoa trắng xóa. Chẳng biết hương thơm chứa ở đâu trong những nụ hoa cau lấm tấm ấy, mà bung tỏa cả một trời hương nồng nàn đến vậy. Cây cau cao thẳng tắp, tán lá tròn như cái ô, ngăn nắng che mưa giữ cho hương hoa một mùi thơm trinh nguyên thuần khiết.

Nhiều loài hoa chỉ thơm về buổi sáng tinh sương hay khi hoàng hôn buông xuống. Hoa cau thì ngào ngạt suốt cả đêm ngày. Một mùi hương khi dịu nhẹ, khi nồng nàn, ướp đẫm cả một không gian rộng lớn. Hương cau lẫn trong không khí, quấn quanh người, ướp hương vào da thịt quần áo. Hương cau theo bước chân người từ ngoài vườn đi vào nhà, lẫn quất trong từng xó nhà, ở cả trong từng góc khuất.

Hoa cau trắng xóa rụng tấm tấm quanh gốc cây. Mỗi khi những con chim bay về tổ, ngọn cau rung động, hoa cau lả tả rơi xuống trông như những hạt gạo trắng ngần. Đàn gà con theo mẹ kiếm ăn trong vườn lon ton chạy đến, cái mỏ nhỏ xíu mổ lấy mổ để hạt hoa cau nhấc lên rồi đặt xuống. Nắng đầu hạ vàng nhạt, mỏng tang vắt lên các vòm cây như tấm lụa mềm mại. Hương cau theo nắng bay lên. Làn gió nhẹ đưa hương bay xa tan vào trong không trung, len lỏi vào từng ngõ xóm. Trên tầng cao đàn bướm trắng, bướm vàng bị hương cau cuốn hút, bay lượn từ cây này sang cây khác từ sáng đến chiều không ngơi nghỉ. Đàn chim bay ra rồi bay vào như không nỡ rời khỏi ngọn cau đang tỏa ra một mùi hương quyến rũ. Đang đi trên đường làng ta bất giác hít một hơi thở thật sâu, hương cau ngập tràn buồng phổi, chạy lan dần khắp cơ thể gây nên một cảm giác đê mê thật dễ chịu.

Hương cau như hòa lẫn trong không khí, lúc nào ta cũng cảm thấy được mùi thơm dịu nhẹ. Trong giấc ngủ say nồng ta có cảm giác đang bay lơ lửng giữa một màn hương cau ngan ngát, nâng ta lên lên mãi. Thế giới trong giấc mơ lung linh huyền ảo, đầy hương thơm cỏ lạ ta như tưởng mình lạc vào khu vườn cổ tích. Choàng tỉnh dậy ta nhận ra đang được ủ giữa muôn ngàn sợi hương cau thơm ngát.

Mẹ đem cắt cái mo cau làm quạt. Trưa nắng nồng, cái quạt mo phe phẩy gọi gió từ cánh đồng lúa trước làng ùa về. Hương lúa quện hương cau tạo nên một mùi hương làng quê thật đặc biệt. Ai đã một lần thưởng thức chắc cả cuộc đời không thể nào quên. Mẹ chọn những cái mo cau bánh tẻ, gấp sẵn làm cái mo gói cơm cho các con đi học, đi chăn trâu ở đồng xa. Cơm nắm trong mo cau vừa dẻo vừa thơm, cả tuổi thơ tôi và những bạn đồng lứa làng tôi, nương theo cái mo cơm mà trưởng thành.

Mỗi cây cau trổ rất nhiều buồng. Khi buồng phía dưới đã đậu quả, trái cau bằng ngón tay út nằm xếp chồng lên nhau rung rinh trước gió, buồng cau phía trên lại tiếp tục nở hoa. Vậy nên hương cau nối nhau thơn lừng cả một thời gian dài không dứt.

Mùa hè vời những đợt nắng nóng gay gắt. Những trái cau non đã rụng đầy xung quanh gốc. Chúng tôi gom những trái cau non, cuống còn ôm cái bọc trắng bao lấy trái con vừa mới nhú bằng ngón tay út. Cả bọn bày la liệt trên mặt đất chơi đủ mọi trò. Mùa này cau chưa lớn, tôi nhặt những trái to đem về cho bà ăn trầu. Hương cau còn lưu lại trên trái cau hoa, quện vào lá trầu tạo nên một mùi hương đặc biệt. Trên ngọn cau ríu rít lứa chim đầu tiên ra ràng. Đàn chim non tập bay chuyền từ cây này sang cây khác, tiếng hót ríu ran, tạo nên một khung trời an lành vui nhộn. Hương cau còn sót lại trên các tán lá, theo nhịp cánh của bầy chim non rơi xuống vương lên các cành cây ngọn cỏ tỏa hương thơm thoang thoảng đâu đây. Sang tiết thu, bầu trời cao trong xanh, đàn chim khôn lớn đã bay đi hết. Trái cau lớn dần, từng chùm cau màu xanh tơ sa xuống. Quả bám vào dé cau trông như đàn chim sẻ đang nằm ngủ. Hương hoa cau nhạt dần, nhường chỗ cho mùi thơm của trái cau non ngòn ngọt. Bà tôi đã có miếng trầu cau tươi đỏ thắm. Đám cưới rộn rã khắp các làng quê. Mấy ngày trước khi đám cưới, các bà đã đến giúp đám quệt trầu, bửa cau. Trái cau vừa dẻo hạt được con dao sắc lẹm róc vỏ, tay các bà điêu luyện bổ sáu bổ bảy đều tăm tắp. Miếng cau trắng ngần, ruột màu nâu nhạt, chưa ăn mà đã thấy thơm ngon lạ lùng. Trong mỗi dám giỗ, cau trầu không thể thiếu. Hương cau đã tạo nên một bản sắc văn hóa tốt đẹp truyền từ đời này qua đời khác và mãi mãi đến tận thế hệ các con cháu mai sau.

Cây cau sau thời gian nuôi trái cau thì lá sẫm lại, đứng ưu tư trầm ngâm, chuẩn bị cho một mùa cau kế tiếp. Trên cao, tán lá cây tròn như cái ô, bao dung như tình mẹ ngày đêm che chở cho chùm rễ cau cần mẫn tích trữ hương trời đất, để rồi dâng cho đời một mùa hương cau ngào ngạt. Tôi ngước nhìn lên ngọn cây cau cao tít, qua tán cau từng đám mây đang bay nhanh vội vã. Đất trời luân chuyển nhưng hương vị quê nhà vẫn ở lại và lớn dần theo năm tháng. Hương cau nồng nàn tha thiết in đậm vào tâm trí của bao thế hệ con người làng tôi.