Giữ gìn loại dược liệu quý của Tây Yên Tử

Từ năm 2017 Viện Nghiên cứu và Phát triển vùng - Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện đề tài khoa học “Nghiên cứu bảo tồn và phát triển cây Trà hoa vàng trên địa bàn tỉnh Bắc Giang”. Các nhà khoa học đã chọn các xã: Bình Sơn, Trường Sơn (Lục Nam); Quế Sơn, Yên Định, Cẩm Đàn (Sơn Động); Tam Tiến (Yên Thế), xây dựng vườn nhân giống quy mô 5 nghìn cây.

Hiện đã có 2,5 ha Trà hoa vàng được thâm canh các xã bên sườn Tây Yên Tử thuộc hai huyện Sơn Động, Lục Nam. Việc nghiên cứu, bảo tồn, nhân giống cây Trà hoa vàng không những phục vụ mở rộng diện tích, đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế mới, tạo thu nhập, nâng cao đời sống cho người dân.

Tại huyện Lục Nam (Bắc Giang), từ những năm 2000, các thương lái người Trung Quốc đến đã đến đây để thu mua cây trà hoa vàng với giá thành cao. Trong khi đó, nhiều người địa phương chưa biết được hết giá trị nên đã tìm kiếm, khai thác để bán cho các thương lái.

Do đó, vốn sinh ra và lớn lên trong một gia đình có nghề gia truyền bốc thuốc nam chữa bệnh trên địa bàn nên từ nhỏ anh Nguyễn Văn Lựu, xã Trường Sơn, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang đã rất thân thuộc với từng nhánh cây, ngọn cỏ của núi rừng Tây Yên Tử, trong đó có cây trà hoa vàng… Nhận thấy, điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thiên nhiên nơi đây ưu đãi, rất thích hợp với giống trà quý này. Từ đó, gia đình ông quyết tâm trồng, nhân giống với mong muốn bảo tồn, tránh nguy cơ giống cây trà hoa vàng bị tuyệt chủng bởi thương lái Trung Quốc.

Thời gian đầu, do chưa nhiều kinh nghiệm nên gia đình anh Lựu gặp rất nhiều khó khăn trong việc nhân giống cây trồng, từ việc ươm trồng, phương thức chăm sóc, vốn đầu tư, rồi làm thế nào để đưa sản phẩm trà quý ra thị trường, tiếp cận được người tiêu dùng… Tuy nhiên, dưới bàn tay cần cù của người lao động, giống trà hoa vàng từng bước được lớn lên và cho hiệu quả kinh tế cao, không chỉ dừng lại phát triển kinh tế cho riêng hộ gia đình, anh Lựu đã vận động người dân địa phương chung tay bảo tồn và phát triển trà hoa vàng thành đặc sản quê hương, là cây dược liệu chủ lực của vùng.

Vườn cây trà hoa vàng phát triển tươi tốt ở Lục Nam, Bắc Giang

Đến năm 2018, nhằm nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, anh Lựu quyết định thành lập Hợp tác xã sản xuất Cây dược liệu Lựu Chanh xã Trường Sơn, có địa chỉ tại xã Trường Sơn, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang. Ban đầu thành lập, Hợp tác xã chỉ có 9 thành viên, đều là những người trong gia đình nhưng thấy được hiệu quả kinh tế của giống trà hoa vàng đem lại, sự liên kết trong sản xuất, kinh doanh nên đến nay, Hợp tác xã đã kết nối được gần 200 hộ dân trong vùng để cùng trồng và phát triển loại trà hoa vàng quý hiếm này. Hợp tác xã được Viện Nghiên cứu và Phát triển vùng - Bộ Khoa học và Công nghệ, lựa chọn tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học “Nghiên cứu bảo tồn và phát triển cây trà hoa vàng trên địa bàn tỉnh Bắc Giang”. Sau thời gian tham gia thực hiện, các thành viên trong Hợp tác xã đã được tập huấn và nắm rõ về quy trình, kỹ thuật chăm sóc, xây dựng vườn nhân giống; nâng cao kiến thức về sự phân bố, đặc điểm hình thái, sinh trưởng của trà hoa vàng; kỹ thuật trồng thâm canh, thiết kế vườn ươm có khả năng thoát nước và điều chỉnh ánh sáng...

Từ nguồn kinh phí khuyến công, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh Bắc Giang đã triển khai hỗ trợ Hợp tác xã ứng dụng được 1 máy đóng gói trà lọc tự động và 01 máy sấy thăng hoa vào trong khâu chế biến.

Hợp tác xã hỗ trợ ứng dụng máy móc thiết bị phục vụ sản xuất, kết hợp thực hiện nhiều nội dung như: Hỗ trợ thiết kế, in ấn bao bì đóng gói sản phẩm; giới thiệu, quảng bá sản phẩm tại các hội chợ, triển lãm, kết nối cung cầu trong nước cũng như ngoài nước; hỗ trợ lập các tài khoản để phân phối và bán trên sàn thương mại điện tử như shopee, lazada, san24h.vn…

Chia sẻ về hiệu quả kinh tế, anh Nguyễn Văn Lựu - Giám đốc Hợp tác xã cho biết: Trên thị trường, sản phẩm trà hoa vàng sấy khô đang được bán ra với giá dao động từ 3 - 4 triệu đồng/kg; tại thị trường Trung Quốc, giá bán từ 8-10 triệu đồng/kg. Mỗi ha trà có thể cho thu nhập từ sản phẩm hoa và lá bình quân khoảng 250 triệu đồng/ha/năm. Hiện tại, hợp tác xã đang tạo việc làm ổn định cho 20 lao động ở địa phương với mức thu nhập bình quân 6 triệu đồng/người/tháng. Trà hoa vàng không chỉ khoe sắc nơi núi rừng Tây Yên Tử mà đã tự tin bước lên hành trình chinh phục người tiêu dùng trong và ngoài nước. Có mặt trên sàn thương mại điện tử shopee, lazada, thương hiệu Trà hoa vàng Tây Yên Tử đang vươn ra thế giới, khẳng định giá trị. Năm 2021, sản phẩm trà hoa vàng của Hợp tác xã sản xuất cây dược liệu Lựu Chanh được Bộ Công Thương công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia./.

Tường Vi