Tham gia hội thi có 109 tập thể, cá nhân, gồm 30 nghệ nhân (10 nghệ nhân ưu tú); 79 thợ giỏi của 25 quận, huyện, thị xã. Trong ảnh Ban giám khảo xem xét các tác phẩm dự thi.

Tôn vinh các sản phẩm làng nghề

Hà Nội có 1.350 làng nghề và làng có nghề, chiếm 56% tổng số làng nghề trong cả nước, hội tụ 47/52 nghề trong tổng số nghề truyền thống của cả nước. Tính đến nay, có 322 làng nghề đã được công nhận. Các làng nghề đã có sự tăng trưởng về doanh thu, trong đó khoảng 100 làng nghề đạt từ 10 đến 20 tỷ đồng/năm, gần 70 làng nghề đạt từ 20 đến 50 tỷ đồng/năm và khoảng 20 làng nghề đạt trên 50 tỷ đồng/năm…

Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Hà Nội Tạ Văn Tường phát biểu tại hội thi sản phẩm làng nghề TP Hà Nội năm 2023.

Theo ông Tạ Văn Tường - Phó Giám đốc Sở NN-PTNT Hà Nội, hội thi năm nay có trên 109 các nghệ nhân thợ giỏi với trên 300 sản phẩm tham gia dự thi có thể nói chất lượng các sản phẩm đều rất là tốt, đều có độ tinh xảo, mỹ thuật, kỹ thuật cao.

Hội thi làng nghề thành phố Hà Nội năm 2023 lần đầu tiên được tổ chức với 5 nhóm: Nhóm mây, tre, lá tự nhiên; Nhóm sơn mài, khảm trai, gỗ mỹ nghệ; Nhóm gốm sứ và thủy tinh; Nhóm dệt, may, thêu đan, móc; Nhóm khác (sừng, trai ốc, trạm khắc đá, kim khí; da, tranh...).

Hội thi nhằm tôn vinh các sản phẩm làng nghề; tạo sân chơi và khuyến khích các nghệ nhân, thợ giỏi phát huy ý tưởng mới, cho ra những tác phẩm có tính sáng tạo, kỹ thuật, mỹ thuật, có tính ứng dụng cao, đáp ứng được nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế. Đồng thời, là nơi để các nghệ nhân, thợ giỏi, các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp trao đổi, học hỏi kinh nghiệm, kết nối xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần vào việc bảo tồn và phát triển nghề truyền thống.

Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ dưới góc nhìn ban giám khảo

Những sản phẩm đăng ký dự thi thuộc nhóm gốm sứ thủy tinh.

Theo ông Tôn Gia Hóa – Phó Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Việt Nam: Đây là lần đầu tiên Hà Nội tổ chức cuộc thi, trong quá trình phát triển nhanh – mạnh, mở rộng, nhiều vấn đề thay đổi nhưng quy mô cuộc thi năm nay tổ chức lớn, hoành tráng, chất lượng các sản phẩm tốt nhưng vì lần đầu tiên tổ chức cuộc thi nên chúng ta chưa huy động hết được các lực lượng nghệ nhân có tay nghề trên địa bàn Hà Nội.

Với tiêu chí tham gia, Ban tổ chức đã thống nhất nhưng tôi thấy có một tiêu chí cần nhấn mạnh nhất đấy là tiêu chí về văn hóa, tức là thể hiện được nội dung văn hóa trong các sản phẩm thủ công, truyền tải được ý nghĩa văn hóa dân tộc, truyền từ đời này sang đời khác. Thêm phần đó, phần chất liệu thì ưu tiên sử dụng chất liệu trong nước, chất liệu truyền thống. Ví dụ như tơ tằm: những sản phẩm đó nhìn cái có sự yêu thích ngay, không phải chỉ riêng về hình thức mà nó có cái gì đó tình cảm lôi cuốn thì tôi nghĩ đó là những tiêu chí tác động lên sự đánh giá của giám khảo.

Nhiều sản phẩm tại Hội thi đã được Ban giám khảo đánh giá cao về tính mới và sự sáng tạo.

Đồng quan điểm với Phó chủ tịch Hiệp hội làng nghề Việt Nam Ông Hồ Nam – Tiến sĩ, Trưởng phòng quản lý khoa học và hợp tác quốc tế - Trường Đại học Mỹ thuật công nghiệp - Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật ngành mỹ thuật ứng dụng hội mỹ thuật Việt Nam cho rằng: Việc phát huy truyền thống làng nghề là làng nghề rất quan trọng nhưng việc phát triển design (thiết kế sản phẩm) là cái nôi đầu tiên, nhất là làng nghề. Đặc biệt, các nghệ nhân giỏi rất nhiều lĩnh vực như: gốm, sứ, đồ thủy tinh, đồ gỗ, tranh… phải nói những nghệ nhân đấy có bàn tay rất khéo kéo và đã tích tụ hàng nghìn năm kinh nghiệm của họ. Bên cạnh sự khéo léo đó cần phát hiện một số yếu tố mới. Như hiện nay con em làng nghề đi học thiết kế cũng rất nhiều - đó cũng là một vấn đề quan trọng bởi vì bản thân vốn đã có sẵn tinh hoa của dân tộc, nhưng nếu có tư duy thiết kế mới thì hai cái đó hòa trộn với nhau thì chúng ta mới đảm bảo được sản phẩm mỹ thuật ứng dụng bắt kịp thị trường, hòa chung xu thế thế giới và bản thân người thiết kế hiện đại rất cần vốn cổ và tinh hoa của dân tộc, và không nước nào xa rời yếu tố đó cả.

Một số tác phẩm dự thi đã thể hiện được sự tinh xảo trong thiết kế. Trong ảnh tác phẩm cành như ý mai điểu được nghệ nhân chạm khắc những chi tiết nhỏ như hoa mai, chim điểu đang xen tinh xảo đã hình thành một tác phẩm đậm chất nghệ thuật.

Ông Hồ Nam nhấn mạnh: “Những người nghệ nhân nên học thêm thẩm mỹ về design, thẩm mỹ về vật liệu những cái đó sẽ hỗ trợ cho nghệ nhân làm tốt hơn. Bởi vì những nghệ nhân đấy vốn xuất phát từ bản năng vốn khéo léo của họ và được người ta truyền lại, do vậy vốn kiến thức, mỹ thuật ứng dụng cần được bồi bổ sẽ làm phong phú tính sáng tác của của những nghệ nhân. Đặc biệt, giữa những người nghệ nhân và người sáng tạo design (thiết kế) có những khoảng cách và những khoảng cách đó càng hòa nhập với nhau, ngắn đi bao nhiêu thì những sản phẩm ứng dụng càng dân tộc và càng hiện đại với nhau”.

Còn theo bà Đặng Mai Anh – Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trưởng khoa sau Đại học, Trường Đại học mỹ thuật công nghiệp: Đây là cuộc thi thúc đẩy rất nhiều nghệ nhân có thể tham gia và phát huy được nghề truyền thống của Hà Nội. Năm nay các sản phẩm làng nghề hội tụ tại đây gần như thể hiện được hết cả tay nghề và thực trạng của nghề thủ công mỹ nghệ tại Hà Nội hiện nay và đây cuộc thi nếu nói về đánh giá chất lượng thì cuộc thi này có chất lượng đồng đều, đại diện cho tất cả các ngành nghề của các làng nghề thủ công truyền thống tại Hà Nội hiện nay. Những tay nghề được thể hiện khá tinh xảo và điêu luyện điều đó đã phản ánh thực tế sự phát triển cũng như năng lực của các nghệ nhân.

Hội thi cũng là cơ sở để Ban tổ chức lựa chọn tác giả có sản phẩm đạt giải Nhất, Nhì, Ba của thành phố tham dự Lễ tôn vinh nghệ nhân, thợ giỏi trong lĩnh vực ngành nghề nông thôn toàn quốc do lãnh đạo Nhà nước gặp mặt biểu dương tại Phủ Chủ tịch nước.

Hội thi làng nghề thành phố Hà Nội năm 2023 cũng là một trong những sự kiện quan trong chuỗi sự kiện thuộc kế hoạch Festival Bảo tồn phát triển làng nghề Việt Nam năm 2023 được Bộ NN-PTNT và UBND TP Hà Nội đồng tổ chức. Có tổng cộng 327 sản phẩm, bộ sản phẩm tham gia dự. Mỗi tác phẩm đều chứa trong mình những câu chuyện riêng, thể hiện rõ văn hóa, đời sống, vật chất tinh thần của người Hà Nội được đúc kết qua nhiều thế hệ và được kết tinh dưới đôi bàn tay khéo léo và sáng tạo của các nghệ nhân. Tham gia hội thi có 109 tập thể, cá nhân, gồm 30 nghệ nhân (10 nghệ nhân ưu tú); 79 thợ giỏi của 25 quận, huyện, thị xã trên địa bàn Hà Nội.

Qua Hội thi, Ban tổ chức sẽ tìm ra 56 giải thưởng gồm: 1 giải đặc biệt, 5 giải nhất, 10 giải nhì, 15 giải ba và 25 giải khuyến khích. Là cơ sở để Ban tổ chức lựa chọn các tác giả có sản phẩm đạt giải nhất, nhì, ba của thành phố tham dự lễ tôn vinh nghệ nhân, thợ giỏi trong lĩnh vực ngành nghề nông thôn toàn quốc dự kiến tổ chức vào sáng 9/11/2023 tại Phủ Chủ tịch nước.