Từ phong trào đến nền tảng phát triển

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội, giai đoạn 2021–2025, thành phố đã đạt và vượt hầu hết các chỉ tiêu: 100% xã đạt chuẩn NTM, 229 xã đạt chuẩn nâng cao và 109 xã đạt kiểu mẫu. Hạ tầng giao thông, trường học, y tế, điện, nước được đầu tư đồng bộ.

Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt 73,8 triệu đồng/năm, tăng gần 19 triệu đồng so với năm 2020, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh, đời sống người dân nông thôn được nâng cao rõ rệt.

Phong trào “Mỗi xã một sản phẩm – OCOP” trở thành điểm sáng, với hơn 3.300 sản phẩm được công nhận, nhiều sản phẩm 4–5 sao mang thương hiệu Hà Nội đã vươn ra thị trường quốc tế. Cùng với đó, việc xây dựng hạ tầng số, chuyển đổi số trong quản lý và sản xuất nông nghiệp cũng từng bước được triển khai, góp phần hình thành nền nông nghiệp thông minh, thân thiện môi trường.

Tháng 9 vừa qua, Hà Nội còn vinh dự đón nhận danh hiệu “Thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng Nông thôn mới năm 2024” do Thủ tướng Chính phủ trao tặng, một dấu mốc quan trọng khẳng định vị thế tiên phong của Thủ đô trong phong trào xây dựng Nông thôn mới toàn quốc.

Từ năm 2026, Hà Nội sẽ bước vào giai đoạn 2026–2030 với định hướng đổi mới toàn diện hệ thống tiêu chí NTM. Theo ông Ngọ Văn Ngôn – Phó Chánh Văn phòng chuyên trách Chương trình NTM Hà Nội: Thành phố sẽ xây dựng bộ tiêu chí xã NTM hiện đại, khuyến khích áp dụng trước ở các xã liền kề đô thị, tạo vùng đệm phát triển giữa nông thôn và đô thị.

Nếu giai đoạn trước có 19 tiêu chí, thì giai đoạn mới chỉ còn khoảng 10 tiêu chí nhưng mỗi tiêu chí được nâng cao về chất lượng, gắn với thực tiễn đời sống và khả năng tự quản của cộng đồng. Mục tiêu không chỉ là “đạt chuẩn” mà là “duy trì và phát triển bền vững”.

Đặc biệt, Hà Nội dự kiến phân nhóm xã theo ba loại hình:

Nhóm 1: Các xã liền kề đô thị, hướng tới nông thôn đô thị hóa thông minh;

Nhóm 2: Các xã đồng bằng còn lại, chú trọng phát triển sản xuất tập trung, bảo tồn văn hóa;

Nhóm 3: Các xã miền núi, dân tộc thiểu số như Ba Vì, Minh Quang… với mục tiêu giữ gìn bản sắc, gắn du lịch sinh thái.

Khu vực nông thôn Hà Nội đang chuyển mình mạnh mẽ.

Hướng tới nông nghiệp sinh thái, nông thôn đáng sống

Theo định hướng mới, Hà Nội sẽ xây dựng mô hình nông nghiệp đô thị – sinh thái – thông minh, hình thành các “vành đai xanh, vành đai hậu cần” kết nối giữa đô thị trung tâm với vùng ven. Các khu sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp tuần hoàn, hữu cơ sẽ được ưu tiên đầu tư, hướng tới giảm tỷ trọng nông nghiệp trong GRDP xuống dưới 1,3%, nhưng giá trị gia tăng đạt mức cao hơn.

Bên cạnh đó, thành phố đặt mục tiêu phát triển ít nhất 10 chuỗi giá trị nông sản chủ lực đến năm 2030, gắn với chế biến sâu và thương hiệu địa phương. Người dân nông thôn được khuyến khích tham gia chuyển đổi số, thương mại điện tử, du lịch cộng đồng và quản trị không gian sống thông minh.

Chính quyền Thủ đô coi đây là “giai đoạn chuyển tiếp” quan trọng: từ nông thôn đạt chuẩn sang nông thôn hiện đại, nơi không gian sống, sản xuất và văn hóa được kết nối hài hòa.

Chính sách tích hợp và liên kết vùng

Một điểm mới trong giai đoạn tới là việc tích hợp ba chương trình mục tiêu quốc gia – xây dựng NTM, giảm nghèo bền vững, và phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số – vào một cơ chế điều hành thống nhất. Điều này giúp tinh gọn quản lý, đồng thời tạo điều kiện huy động nguồn lực hiệu quả hơn cho các xã khó khăn, miền núi.

Hà Nội cũng sẽ đẩy mạnh liên kết vùng, coi nông thôn không chỉ là “vành đai lương thực” mà là không gian sinh thái đô thị mở rộng, nơi bảo tồn cảnh quan, văn hóa và hệ sinh thái tự nhiên. Định hướng phát triển nông thôn mới sẽ “nâng tầm từ vành đai hậu cần lên đô thị sinh thái thông minh”.

Thách thức mới trong chặng đường mới

Dù đạt được nhiều kết quả nổi bật, Hà Nội vẫn đối diện không ít thách thức. Khoảng cách phát triển giữa các vùng vẫn còn lớn; một số xã sau khi đạt chuẩn chưa duy trì được phong trào mạnh mẽ. Hơn nữa, yêu cầu về phát triển xanh, giảm phát thải, ứng phó biến đổi khí hậu và chuyển đổi số đặt ra những thách thức mới về vốn, nhân lực và phương thức quản lý.

Để giải quyết, thành phố xác định trọng tâm là con người và cộng đồng nông thôn. Người dân không còn chỉ là đối tượng thụ hưởng mà phải là chủ thể của phát triển. Chính quyền sẽ tập trung đào tạo nông dân thông minh, hỗ trợ khởi nghiệp nông thôn, và phát triển dịch vụ công trực tuyến để quản lý hiệu quả hạ tầng cơ sở.

các đại biểu đã tới thăm khu trưng bày giới thiệu sản phẩm OCOP tiêu biểu của thành phố Hà Nội

Hà Nội – điểm đến của nông thôn mới hiện đại

Hà Nội đang chuyển từ “phong trào xây dựng” sang “chiến lược phát triển nông thôn hiện đại”. Bộ tiêu chí mới không chỉ đo lường bằng con số, mà bằng chất lượng cuộc sống, mức độ hài lòng của người dân, và khả năng thích ứng với biến động kinh tế – xã hội.

Từ thành công của giai đoạn trước, Hà Nội đặt ra tầm nhìn đến năm 2030:

100% xã đạt chuẩn nâng cao;

Ít nhất 50% xã đạt kiểu mẫu;

Hình thành mạng lưới nông thôn thông minh, xanh và an toàn.

Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối chương trình xây dựng Nông thôn mới Hà Nội