Du lịch Nông nghiệp Việt Nam: Lợi thế cạnh tranh hấp dẫn

Phần I: Những yếu tố tác động qua lại với du lịch

“Du lịch là một hướng chiến lược trong đường lối phát triển kinh tế - xã hội; Phát triển du lịch thực sự là một ngành kinh tế mũi nhọn” - Trích Văn kiện đại hội Đảng
lần thứ IX

Du lịch là “ngành công nghiệp không khói” rất nhạy cảm, chịu tác động và chi phối từ nhiều ngành khác: Từ điều kiện tự nhiên, khí hậu, môi trường, sự an toàn, chế độ chăm sóc sức khỏe, kinh tế - xã hội, chính trị, chính sách của Đảng và Nhà nước,... Muốn phát triển du lịch đúng hướng, cần xác định rõ những tác động qua lại có ảnh hưởng đến lĩnh vực này. Có thể khái quát năm yếu tố chính ảnh hưởng đến du lịch, cụ thể:

Khí hậu, môi trường - xã hội

Du lịch tuy là “ngành công nghiệp không khói”, nhưng, để vận hành hoạt động du lịch cần tăng các dịch vụ đi kèm, như: giao thông vận tải, xây dựng, nhiên liệu, sản xuất và chế biến,... Điều này làm tăng khí thải, phế phẩm và một lượng rác thải lớn. Khi điều kiện kinh tế ngày một tốt hơn, đời sống văn minh hơn, nhu cầu thụ hưởng và khám phá của con người tăng kéo theo dịch vụ du lịch phát triển thì những tác động tiêu cực đến khí hậu và môi trường cũng nhiều hơn. Khi khí hậu và môi trường ngày một diễn biến xấu đi thì ngược lại, hoạt động du lịch cũng vì thế mà bị ảnh hưởng.

Theo những tin tức gần đây, biến đổi khí hậu đang đe dọa nghiêm trọng đến các di sản thiên nhiên và văn hóa thế giới, trong đó có Việt Nam. Nhất là trong những năm gần đây, diễn biến mưa bão, sạt lở rất khó lường đang diễn ra ở hầu khắp các địa phương, ảnh hưởng lớn đến hoạt động du lịch cũng như cơ sở vật chất, các di sản thiên nhiên và văn hóa, cảnh quan.

Xây dựng nhận thức về bảo vệ môi trường - xã hội cho du khách, tạo ra nhận thức về sự tác động của du khách tới môi trường tự nhiên và môi trường xã hội tại điểm tham quan; xây dựng văn hóa giám sát tại cộng đồng địa phương là yêu cầu quan trọng trong việc phát triển môi trường du lịch bền vững.

Tác động từ an ninh chính trị

Yếu tố chính trị thể hiện rõ nét nhất qua thủ tục cấp thị thực (visa). Thủ tục cấp visa chính là rào cản hay thúc đẩy sự phát triển của ngành du lịch. Hiện nay, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, sự hội nhập của các tổ chức quốc tế, các liên minh kinh tế mà nhiều quốc gia đã nới lỏng thủ tục nhập cảnh cho khách du lịch. Các hình thức hộ chiếu điện tử và visa điện tử đang có xu hướng thay thế hộ chiếu và visa giấy. Trong tương lai, xu thế đi lại giữa các quốc gia ngày càng đơn giản, thuận tiện hơn, là điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch.

Tuy nhiên, điều này cũng là yếu tố cạnh tranh mạnh mẽ giữa các điểm đến du lịch, đồng thời đặt ra yêu cầu về cạnh tranh thủ tục hành chính đối với Việt Nam.

Các chính sách phát triển kinh tế, an ninh trật tự, chế độ an sinh xã hội, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe,… cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển và cạnh tranh du lịch trong nước, khu vực và quốc tế.

Việt Nam là đất nước có chế độ chính trị ổn định, tính an toàn được đánh giá cao; đây là lợi thế cạnh tranh lớn trong khu vực và quốc tế.

Tác động từ kinh tế

Sau chiến tranh thế giới thứ II, đặc biệt từ những năm 1950, tại các nước công nghiệp đã phục hồi kinh tế; các nước kém phát triển hơn cũng dần đạt được những thành tựu nhất định. Từ đó dẫn đến thu nhập và quỹ thời gian rảnh rỗi của người dân nhiều nước tăng lên. Đây là hai yếu tố cơ bản dẫn tới cầu du lịch tăng cao. Vì vậy, để phát triển sản phẩm du lịch tại các điểm đến, các tổ chức quản trị kinh doanh điểm đến cần xem xét, nghiên cứu và dự báo các yếu tố kinh tế không chỉ trong nước mà cả khu vực và thế giới.

Giá thành dịch vụ du lịch cũng là một tiêu chí lựa chọn và quyết định điểm đến của du khách.

Tác động của công nghệ

Cuộc cách mạng 3T (Telecommucation - Transport - Tourism; tức: Viễn thông - Công nghệ - Giao thông) đang được nhiều nước trên thế giới triển khai nhằm thúc đẩy sự phát triển du lịch.

Những năm gần đây, hạ tầng viễn thông trong nước được nâng cấp, các tiến bộ về khoa học kỹ thuật được áp dụng vào hệ thống giao thông vận tải; trong đó, có cả những tiến bộ về công nghệ, đang làm thay đổi rất lớn hoạt động du lịch trong nước.

Việc tìm kiếm thông tin du lịch, đặt vé máy bay, đặt tour hay tuyến, khách sạn cùng các dịch vụ khác trên internet đã trở thành phổ biến trong những năm gần đây. Do vậy, những điểm không áp dụng công nghệ thông tin trong mọi khía cạnh của phát triển du lịch, từ quy hoạch, phân phối và tiếp thị sản phẩm du lịch,,, thì điểm đến đó sẽ mất đi khả năng cạnh tranh.

Tính toàn cầu hóa và địa phương hóa

Tính toàn cầu hóa được thể hiện ở việc đầu tư ra nước ngoài của các tập đoàn đa quốc gia. Trong lĩnh vực khách sạn, các tập đoàn khách sạn, như: Hilton, Sharton, Sofitel Metropole, Shanglia, Mariott,… đã có mạng lưới khách sạn và hệ thống đặt buồn ở hầu hết các điểm du lịch lớn trên thế giới. Yếu tố này đang tác động không nhỏ đến hoạt động du lịch tại các nước đang phát triển.

Sự xung đột giữa các yếu tố về bản sắc địa phương và các yếu tố hiện đại đang là mâu thuẫn cơ bản trong quản lý du lịch ở mọi cấp độ khác nhau. Việc tìm ra mô hình phát triển phù hợp cho từng cấp độ trên cơ sở tận dụng các yếu tố tài nguyên và điều kiện văn hóa xã hội thực sự là cấp thiết đối với thực tế phát triển du lịch nông nghiệp Việt Nam.

Một số mô hình phát triển du lịch ở một số nước trên thế giới đã cho kinh nghiệm quý báu, muốn hạn chế sự ảnh hưởng của toàn cầu hóa trong du lịch thì cần tăng tính địa phương hóa, có nghĩa là việc phát triển du lịch cần phải dựa vào việc sử dụng các yếu tố tại chỗ nhưng sản phẩm du lịch và dịch vụ phải đảm bảo chất lượng mang tính toàn cầu./.

Phần II: Phát triển du lịch nông nghiệp là xu hướng của thế giới

Những năm qua, sự nghiệp đổi mới đất nước tạo được những thành quả to lớn cả về kinh tế, chính trị và văn hóa – xã hội. Quan hệ ngoại giao và việc hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng được mở rộng. Hệ thống kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông, cầu cảng, sân bay, điện nước, bưu chính viễn thông… ngày càng hoàn thiện. Văn hóa xã hội có nhiều biến đổi, giao thoa giữa truyền thống và hiện đại. Trình độ dân trí và nguồn nhân lực được nâng cao. Khoa học công nghệ ngày càng phát triển, ứng dụng rộng dãi trong dân, đặc biệt đang dần đi vào sản xuất với cuộc vận động ứng dụng nông nghiệp 4.0. Diện mạo các đô thị được chỉnh trang, xây dựng hiện đại. Nông thôn Việt Nam có những biến đổi sâu sắc, nhất là trong bối cảnh tái cơ sản xuất ngành nông nghiệp và thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia Xây dựng Nông thôn mới giai đoạn II, Chương trình “Mỗi làng một sản phẩm – OCOP” đang được triển khai mạnh mẽ, kỳ vọng thúc đẩy tiến trình sản xuất, chế biến và tiêu thụ; nhằm mục đích nâng cao đời sống kinh tế, văn hóa cho người dân. Trong đó, nhóm sản phẩm dịch vụ du lịch nông thôn và bán hàng OCOP là nhóm sản phẩm phù hợp với đặc điểm địa hình, lợi thế kinh tế và lịch sử phát triển của Việt Nam.

Việt Nam là đất nước có nền kinh tế nông nghiệp và dân cư sống tại khu vực nông thôn chiếm đến trên 70%. Vì vậy, sản xuất nông nghiệp chiếm vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế, xã hội. Ngoài những lợi thế sẵn có từ tự nhiên, tính cần cù, sáng tạo gắn với đặc tính văn hóa từ cộng đồng các dân tộc Việt đã tạo nên “bức tranh” sản xuất, chế biến các sản phẩm từ tự nhiên đầy sáng tạo với sức sống mãnh liệt. Nhiều làng nghề truyền thống được hình thành có truyền thống rất cổ xưa, như: Làng nghề tranh Đông Hồ; Làng nghề gốm sứ Bát Tràng; Nhiều làng nghề gốm sứ Chăm Pa; Làng nghề mây tre đan có mặt ở nhiều địa phương; Các làng nghề chạm, khắc, khảm nằm rải rác từ khắp mọi miền; Các làng nghề sản xuất sản phẩm hand make phong phú từ cây bèo tây, rèm mành từ vỏ ngao, ốc,... Cuộc sống hiện đại ngày nay cũng là điều kiện khiến con người có xu thế hướng tới cuộc sống tự nhiên cũng là điều kiện để các dòng sản phẩm mang đậm nét “từ làng” xuất hiện, như: Tranh tre, trúc; Tranh Mộc Hoa,...

Văn hóa ẩm thực đặc sắc và phong phú của Việt Nam cũng được đánh giá cao trên thị trường quốc tế. Đây cũng là một lợi thế cạnh tranh cần được bảo tồn và khai thác hiệu quả. Những món ăn mang hồn cốt người Việt, như: Phở Hà Nội, Bún thang, Bùn ốc, Bún đậu mắm tôm, Bún nem, Bún bò Huế, Mỳ Quảng, Hủ tiếu Nam Vang, Bánh ướt, Bánh ít, Bánh lọt, bánh khọt, Nem lụi,... từ lâu đã rất được du khách quốc tế ưa chuộng, tìm đến. Thậm trí, đã có những cửa hàng rất Việt xuất hiện ở nhiều nước trên thế giới; nhiều kênh thông tin quốc tế nói về những nét độc đáo trong văn hóa ẩm thực Việt;... những điều này góp phần rất lớn trong việc tăng tính cạnh tranh, dự đoán và định hướng phát triển của ngành du lịch hiện nay và trong tương lai.

Vốn đầu tư phát triển du lịch còn thiếu, đầu tư chưa đồng bộ, kém hiệu quả đang là một thách thức không nhỏ đối với sự phát triển ngành du lịch.

Giá thành dịch vụ của nhiều nơi chưa tương xứng với dịch vụ đi kèm. Các loại hình dịch vụ chưa đồng bộ. Trình độ lao động du lịch chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn…

Phần III: Tiềm năng phát triển đa dạng

Việt Nam tuy có diện tích nhỏ trên bản đồ thế giới nhưng lại là đất nước có vị trí chiến lược đặc biệt cả về quân sự lẫn giao thương. Tiếp giáp với ba nước, như: Trung Quốc (Phía Bắc), Lào (Tây Bắc), Campuchia (Tây Nam) và khu vực Thái Lan (Vịnh Thái Lan), Philippines, Malaysia và Indonesia (trên biển Đông ở phía Đông và Đông Nam).

Hạ Long - Điểm đến của Năm Châu

Đặc điểm vùng Biển, Đảo: Việt Nam có vùng biển nối liền tuyến giao thông vận tải đường biển quan trọng giữa Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương, Châu Á với Châu Âu, Châu Úc với Trung Đông; là một phần của Biển Đông, Biển Việt Nam có vị trí giao lưu quốc tế thuận lợi và là điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế biển. Đặc biệt, Biển Đông Việt Nam là tuyến giao thương dầu mỏ và container từ các nước khác tới những quốc gia tiêu thụ khối lượng năng lượng khổng lồ, như: Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Phần tiếp giáp biển trải dài gần 3.400km, gồm những bãi biển sạch, cát mịn đẹp như tranh, như thơ. Trong đó, có rất nhiều bãi, vịnh còn hoang sơ, được ví là những “Hoành sơn thiên nhiên tráng lệ”.

Sự hấp dẫn từ đa dạng bản sắc văn hóa:

Yếu tố được coi là đặc trưng của văn hóa Việt Nam khi nhìn nhận từ bên ngoài, là: Văn hóa thờ cúng tổ tiên, tôn trọng các giá trị cộng đồng và gia đình, thủ công mỹ nghệ, lao động cần cù và hiếu học.

Nét văn hóa Tây Nguyên

Những biểu tượng quan trọng trong văn hóa của Việt Nam, được các nước phương Tây đánh giá cao, là: Rồng, Rùa, Sen và Tre.

Việt Nam có một nền văn hóa phong phú và đa dạng trên tất cả các khía cạnh. Người Việt, với cộng đồng 54 dân tộc có những phong tục đúng đắn, tốt đẹp từ lâu đời. Có những lễ hội mang nhiều ý nghĩa sinh hoạt cộng đồng. Tín ngưỡng thể hiện niềm tin bền vững, sự khoan dung trong tư tưởng giáo lý khác nhau của tôn giáo. Văn học, nghệ thuật thể hiện tính cặn kẽ và ẩn dụ trong giao tiếp truyền đạt của ngôn ngữ từ truyền thống đến hiện đại.

Sự khác biệt về cấu trúc địa hình, khí hậu và phân bố dân tộc, dân cư tạo nên những nét văn hóa đặc trưng rất riêng của Việt Nam. Từ “cái nôi” văn hóa Đồng bằng sông Hồng, chủ đạo với nền văn hóa kinh kỳ, văn hóa làng xã và văn minh lúa nước đến những sắc thái văn hóa các dân tộc miền núi tại Tây Bắc và Đông Bắc. Từ vùng đất biên viễn thời dựng nước ở Bắc Trung bộ đến sự pha trộn văn hóa Chăm Pa của người Chăm ở Nam Trung bộ. Từ những vùng đất mới ở Nam bộ với sự kết hợp văn hóa các dân tộc người Hoa, khmer đến sự đa dạng trong văn hóa và tộc

Bán cây, thu quả- Mô hình du lịch lạ hút khách của Bến Tre (Trong ảnh: TS. Trần Bá Dung, Trưởng ban nghiệp vụ Hội nhà báo Việt Nam trải nghiệm mô hình).

Phần IV: Vài nét tiềm năng du lịch nông nghiệp gắn với cảnh quan, văn hóa

Trong suốt tiến trình dựng nước và truyền thống giữ nước của dân tộc, rất nhiều địa danh đã khẳng định vị trí tiền tiêu, vị thế phát triển kinh tế cũng như vị thế về văn hóa - xã hội. Mỗi địa danh, mỗi kỳ quan ở Việt Nam lại gắn với một câu chuyện rất thú vị, quả không sai khi nói Việt Nam là “Đất nước của ca dao tục ngữ và những câu chuyện cổ tích” cùng những “Kỳ sơn, dị thủy”.

Cùng với truyền thuyết dựng nước; hàm chứa ý nghĩa văn hóa, lịch sử sâu sắc, nhớ về cội nguồn dân tộc và các giá trị cao đẹp của người Việt Nam qua sự tích “Con Rồng cháu Tiên” gắn với địa danh Phong Châu (Phú Thọ); những truyền thuyết, những câu chuyện ly kỳ về truyền thống giữ nước khác nhau cũng dường như gắn với cội nguồn mỗi dân tộc, mỗi địa phương như máu thịt, như một phần hồn thiêng không thể tách rời.

Chợ phiên Hà Giang - “Đặc sản” hút khách.

Vịnh Hạ Long cùng Bái Tử Long là những địa danh gắn với câu chuyện Rồng mẹ, Rồng con được Ngọc Hoàng cử về nơi hạ giới giúp người Việt giữ nước. Khi giặc tan, cảm mến con người nơi đây chịu thương chịu khó, cần cù đoàn kết, cảnh mặt đất thanh bình,… Mẹ con nhà Rồng không chịu trở về, quyết ở lại trợ giúp người Việt trấn thủ biên cương mà tạo nên kỳ quan của Vịnh Hạ Long (Nơi Rồng mẹ ngự) và Bái Tử Long (Nơi Rồng con đáp xuống). Đây cũng là một trong hai “Di sản thiên nhiên thế giới” tại Việt Nam.

Năm trăm năm trước trong bài “Lộ nhập Vân Đồn”, Đại thi hào Nguyễn Trãi đã ca ngợi Vịnh Hạ Long như: “Kỳ quan đá dựng giữa trời cao”.

Việt Nam cũng là nơi có nhiều bãi biển, những vịnh, những cồn có tiếng, như: Cát Bà, Đồ Sơn,… (Hải Phòng); Vịnh Hạ Long, Vịnh Bái Tử Long,… (Quảng Ninh); Đồng Châu, Cồn Đen, Cồn Vành (Thái Bình); Quất Lâm, Hải Thịnh (Nam Định); Bãi Ngang, Cồn Nổi (Ninh Bình); Sầm Sơn, Nghi Sơn,… (Thanh Hóa); Cửa Lò (Nghệ An); Thiên Cầm, Đèo Con,.. (Hà Tĩnh); Đá Nhảy, Nhật Lệ,… (Quảng Bình); Cửa Tùng, Cửa Việt, Cồn Cỏ,… (Quảng Trị); Chân Mây, Lăng Cô,… (Thừa Thiên - Huế); Sơn Trà, Mỹ Khê,… (Đà Nẵng); Cửa Đại, Cù Lao Chàm,… (Quảng Nam); Mỹ Khê, Sa Huỳnh (Quảng Ngãi); Bãi Dài, Bãi Xép,… (Bình Định); Hòn Chồng, Nha Trang,… (Khánh Hòa); Cà Ná, Ninh Hải,… (Ninh Thuận), Suối Tiên – Mũi Né, Mũi Kê Gà,.. (Bình Thuận); Long Hải,… (Bà Rịa – Vũng Tàu); Cần Giờ (TP.Hồ Chí Minh); Tiền Giang; Bến Tre; Ba Động (Trà Vinh); Sóc Trăng; Bạc Liêu; Khai Long (Cà Mau); Mũi Nai, Phú Quốc, Hòn Chông,… (Kiên Giang).

Công viên địa chất - cao nguyên đá là địa hình độc đáo của Việt Nam, được đánh giá cao về địa chất khoáng sản, tài nguyên môi trường, là những khu vực tự nhiên, chứa đựng các di sản địa chất có giá trị khoa học, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, đồng thời chứa đựng những giá trị về đa dạng sinh học, văn hóa xã hội hiếm có và có giá trị về thẩm mỹ, chứa ẩn những dấu ấn tiêu biểu về khảo cổ, lịch sử phát triển vỏ quả đất. Cao Nguyên Đá Đồng Văn (Hà Giang) là một trong những vùng đá vôi đặc biệt, được đánh giá cao về bản sắc văn hóa các dân tộc sống trên cao nguyên. Cùng với công viên địa chất non nước Cao Bằng, ba công viên địa chất khác đang được đề xuất: Quần thể núi lửa Đắk Nông (Công viên địa chất núi lửa Krông Nô) - Là quần thể hang động núi lửa lớn nhất Đông Nam Á; Công viên địa chất Lý Sơn; Công viên địa chất Gia Lai;... là những công viên địa chất trong tương lai, có giá trị cao về phát triển kinh tế vùng thông qua các hoạt động du lịch, dịch vụ khác. Gắn với đồng bào các dân tộc thiểu số là những trường ca, sử thi. Trong đó, được biết đến nhiều hơn cả, là: Đam Săn; Đăm Đon; Đăm Dyông; Đẻ đất đẻ nước; Xinh Nhã; Xinh Chơ Nga; Yơng, Yang lấy ống bạc tương người; Chàng Tiăng bán tượng gỗ; Con cháu mẹ Chép, cây nêu thần; Thần N’Tôch bị đánh;...

Dãy núi Hoàng Liên Sơn nằm ở Tây Bắc Việt Nam, là phần cuối của dãy Ai Lao Sơn, đoạn tận cùng phía Đông nam của dãy Himalaya. Hoàng Liên Sơn được gọi theo tên cây Hoàng Liên - Một loại dược liệu quý, mọc phổ biến trên dãy núi này. Theo cách gọi của người Thái là Khau Phạ, nghĩa là “Sừng trời”. Có hai kiểu rừng chính ở đây, gồm: Rừng thường xanh núi thấp và rừng thường xanh núi cao. “Vườn quốc gia Hoàng Liên” nằm trong khu vực của dãy núi này. Dãy Hoàng Liên Sơn nổi tiếng với đỉnh Phan - Xi - Pan cao 3.143m, được mệnh danh là “Nóc nhà của Đông Dương”. Phía dưới thung lũng của đỉnh Phan - Xi - Pan là thị trấn Sa Pa có độ cao 1.500m so với mực nước biển - là một trong những danh lam thắng cảnh thu hút khách du lịch trong và nước ngoài nhờ khí hậu đặc biệt mát, lạnh; có thời kỳ có băng tuyết. Một ngày ở Sa Pa vô cùng thú vị khi trải qua đủ bốn mùa: Buổi sáng se lạnh và sương ẩm như mùa xuân; buổi trưa nắng nóng nhẹ như mùa hè; Buổi chiều mát mẻ như mùa thu còn ban đêm, du khách sẽ không ngại ngần khi khoác thêm một chiếc áo đông nhẹ nhàng khi đi dạo phố.

Trong cùng hệ thống địa hình núi non hiểm trở, kỳ vĩ, phải kể tới: Ải Chi Lăng - Quỷ Môn Quan (Lạng Sơn), với vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng trong việc trấn thủ giặc ngoại xâm phương Bắc. Thế kỷ thứ 14, tể tướng nhà Trần, Phạm Mạnh Sư, từng than trong “Chi Lăng Động”: “Chi Lăng quan hiểm giữ thiên tề - Chi Lăng ải hiểm tựa lên trời”.

Phần V: Vài nét tiềm năng du lịch nông nghiệp gắn với cảnh quan, văn hóa

Hoàng Liên Sơn có Phan - Xi - Pan được mệnh danh là “Nóc nhà Đông Dương” thì dãy Trường Sơn vốn được xem là “Xương sống của bán đảo Đông Dương”, là dãy núi hùng vĩ nhất, là “Đệ nhất thiên nhiên Đông Dương” khi ẩn chứa trong lòng rất nhiều di sản, trong đó có Hoành Sơn; Kẻ Bàng (Phong Nha - Kẻ Bàng); An Khê; Ngọc Linh; Chư Yang Sin;... Trải qua những gia đoạn bóc mòn và xâm thực khác nhau trong quá khứ, dãy núi Trường Sơn đã có những biến đổi về địa hình tương đối lớn, được chi thành hai khối: Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam. Cao nhất trong khối núi này là đỉnh Ngọc Linh, nơi có loài Sâm Ngọc Linh có tiếng. Do địa hình phức tạp nên nhiệt độ, mưa, thủy văn, đất và lớp phủ thực vật của dãy Trường Sơn rất khác biệt. Riêng Trường Sơn Bắc là nơi di trú của các loài cả động vật và thực vật từ dãy Himalaya xuống và Malaysia lên, do vậy, hệ sinh thái ở đây rất phong phú. Nói đến Trường Sơn là nói đến một trường ca hào hùng của dân tộc, một thủa “Xẻ đường Trường Sơn đi cứu nước” đã đi vào những áng thơ ca bất hủ.

Gắn liền với giá trị văn hóa, lịch sử của miền đất cố đô Hoa Lư, danh thắng Tràng An, là địa hình núi đá vôi “chồi lên” giữa vùng đồng bằng ven biển phía Bắc tương đối bằng phẳng. Nơi đây vốn mặc định là nơi “Long lanh đáy nước in trời / Thành xây khói biếc, non phơi bóng vàng”. Nhìn tổng thể, quần thể danh thắng Tràng An như một đất nước thu nhỏ, có hệ thống núi non điệp trùng bao bọc lấy những ngôi làng, đồng ruộng, đền, chùa,... như thành quách. Nơi đây cũng lưu giữ những chứng tích khảo cổ của loài người cách đây hơn 30.000 năm. Tràng An là khu phức hợp hiếm có, bao gồm các giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh, lễ hội cùng các hoạt động khám phá và nghỉ dưỡng với hệ thống hạng động, sông nước và rừng đặc dụng.

Du lịch miệt vườn - Nét riêng của Miền Tây sông nước.

“Di sản thiên nhiên thế giới” Phong Nha - Kẻ Bàng, trong đó có Động Sơn Đoòng là hang động tự nhiên lớn nhất thế giới, cho đến nay, được đánh giá là “Bức tranh đẹp, hoành tráng đến mức kinh ngạc”, có những nhũ đá hình thù đặc biệt cùng hệ thống rừng nguyên sinh trong hang vô cùng phong phú. Phong Nha - Kẻ Bàng là một trong những nơi chứa nhiều di chứng khảo cổ học vô cùng quan trọng, bao gồm những bằng chứng về thời kỳ đồ đá mới; trong hang Bi Ký có khả năng là một “thánh đường Chăm Pa” từ thế kỷ IX đến thế kỷ XI. Đây cũng là nơi có cộng đồng linh trưởng phong phú nhất Đông Nam Á. Phong Nha - Kẻ Bàng cũng là nơi có quần thể động, thực vật phong phú. Có hơn 43 loài động vật nằm trong sách đỏ Việt Nam, hơn 19 loài nằm trong sách đỏ của thế giới. Hệ rừng nguyên sinh, thuộc hệ rừng ẩm nhiệt đới trên núi đá vôi với các loại đặc trưng, như: Nghiến, Chò đãi, Chò nước,... Trong đó, có hơn 38 loài nằm trong sách đỏ của Việt Nam và hơn 25 loài nằm trong sách đỏ của thế giới.

Vùng đồng bằng Nam Bộ Việt Nam giáp với Vịnh Thái Lan, vốn là một vịnh được bồi đắp nên từ phù sa của sông Cửu long, cách đây hàng trăm triệu năm. Đây là khu vực bằng phẳng; chủ yếu là đất đỏ bazan, đất phù sa cổ và đất phù sa mới; có một số núi thấp ở An Giang, miền Tây tỉnh Kiên Giang. Hệ thống kênh, rạch ở đồng bằng Nam bộ chằng chịt.

Hai hệ thống sông lớn nhất là sông Đồng Nai và sông Cửu Long. Do đặc điểm địa hình một phần thấp hơn mặt nước biển, nên hàng năm, khoảng từ tháng hai đến tháng tư, một diện tích rất lớn ở khu vực này bị ngập mặn. Nam bộ có lượng ánh sáng lớn hơn các khu vực khác. Đây là “Vựa lúa” chính, cũng là “vựa trái cây” nổi tiếng của Việt Nam với đủ chủng loại trái cây miền nhiệt đới, mỗi vùng miền đều có bảo tồn những sản vật riêng. Ưu thế sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, bưng biền ngập nước là nơi sinh sống lý tưởng cho nhiều loài bò sát đực sản, Rùa, Ba ba, Tôm, Cá, Cua, Còng,... Chim chóc cũng là một trong những thế mạnh của Nam bộ

Việt Nam cũng sở hữu sáu “khu dự trữ sinh quyển”, bao gồm: Rừng ngập mặn Cần Giờ, Cát Tiên, Cát Bà, Kiên Giang, Đồng Bằng Sông Hồng và Tây Nghệ An.

Cho tới nay, Việt Nam có tới tám “Di sản thế giới” được UNESCO công nhận. Năm trong số đó là di sản về văn hóa (Gồm: Quần thể di tích Cố Đô Huế, Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn, Khu di tích trung tâm Hoàng Thành Thăng Long, Thành Nhà Hồ); hai di sản tự nhiên (Gồm: Vịnh Hạ Long và Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng) và một di sản hỗn hợp duy nhất tại Việt Nam và Đông Nam Á (Khu di tích danh thắng Tràng An).

Bài và ảnh Ngọc Lưu Ly