Đồi chè Thái Nguyên. Ảnh minh họa.

Sau đợt mưa lũ do hoàn lưu bão số 11, nhiều diện tích chè trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên bị ngập úng nặng, đặc biệt là các vùng ven sông Cầu, sông Công. Hàng trăm héc-ta chè bị vùi lấp trong bùn đất, cây trụi lá, chết rải rác. Trước tình hình đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cùng hệ thống khuyến nông đã khẩn trương vào cuộc, triển khai các giải pháp hỗ trợ khôi phục vùng chè của địa phương.

Tại xã Đồng Hỷ, một trong những vùng chè trọng điểm của tỉnh, đợt lũ vừa qua được xem là nghiêm trọng nhất trong nhiều năm. Ở xóm Cà Phê, hơn 17ha trong tổng số 56ha chè bị ngập úng, chiếm gần 2/3 số hộ trồng chè bị ảnh hưởng.

Ông Phùng Việt Tùng, một hộ trồng chè lâu năm, chia sẻ: “Trước đây chỉ ngập nhẹ ở bãi thấp, nay nước ứ không thoát được, ngập toàn bộ nương chè. Đất bám chặt vào thân, lá khiến cây kém quang hợp, mầm non héo rũ. Gia đình tôi đã phát quang, đốn ngồng để cây hồi phục, nhưng rất cần hỗ trợ phân hữu cơ và máy móc để cải tạo đất nhanh hơn.”

Theo thống kê sơ bộ, toàn tỉnh Thái Nguyên có hơn 533ha chè bị ảnh hưởng, trong đó một phần diện tích có nguy cơ giảm năng suất từ 20–30%. Với cây chè, cây trồng gắn bó mật thiết với đời sống người dân Thái Nguyên, thiệt hại này không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập của hàng nghìn hộ nông dân mà còn tác động đến chuỗi giá trị chế biến và xuất khẩu của tỉnh.

Ngay sau khi nước rút, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên đã phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Trung tâm Nghiên cứu & Phát triển Chè triển khai chương trình hỗ trợ khẩn cấp. Hàng chục tấn phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học và thuốc sát trùng được chuyển tới tận tay người dân vùng bị thiệt hại. Cán bộ kỹ thuật trực tiếp xuống đồng hướng dẫn người dân biện pháp khơi thông dòng chảy, cắt tỉa cành yếu, phá váng đất và sử dụng nấm đối kháng Trichoderma để phòng bệnh, kích thích rễ tái sinh nhanh hơn.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, cho biết: “Sau đợt mưa lũ lịch sử, hàng trăm héc-ta cây trồng của nông dân Thái Nguyên bị ảnh hưởng. Chúng tôi đã phối hợp với địa phương hỗ trợ vật tư thiết yếu, đồng thời biên soạn tài liệu hướng dẫn quy trình phục hồi cây chè. Mục tiêu là giúp bà con sớm quay lại sản xuất với tinh thần ‘không để nông dân bị bỏ lại sau thiên tai’.”

Cùng với hỗ trợ vật tư, hàng loạt lớp tập huấn phục hồi chè sau ngập úng được tổ chức ngay tại cơ sở. Cán bộ khuyến nông hướng dẫn quy trình 6 bước: thoát nước, cắt tỉa cành yếu, phá váng đất, phun chế phẩm ra rễ, bón phân hữu cơ, phòng trừ nấm bệnh. Tại xã Đồng Hỷ, hơn 200 hộ dân được hướng dẫn và thực hành ngay trên nương chè. Sau 10–15 ngày áp dụng đúng kỹ thuật, cây chè bắt đầu bật chồi non, giảm hiện tượng vàng lá, giúp người dân giữ được gốc, không phải trồng lại toàn bộ.

Phục hồi và phát triển cây chè sau thiên tai là thúc đẩy kinh tế nông thôn Thái Nguyên. Ảnh minh họa.

Theo ông Dương Sơn Hà - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên: “Ngành đang đánh giá kỹ từng vùng để có phương án phù hợp. Với diện tích còn khả năng phục hồi, chúng tôi tập trung hướng dẫn chăm sóc, hỗ trợ phân bón lá và phân hữu cơ. Với vùng bị ngập sâu, cây chết, tỉnh sẽ áp dụng chính sách hỗ trợ trồng mới theo Nghị quyết số 11-NQ/TU về phát triển ngành chè và Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND tỉnh về chính sách hỗ trợ phát triển cây chè.”

Bên cạnh đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cũng triển khai kế hoạch nâng cấp hệ thống thoát nước nội đồng, hướng dẫn người dân chủ động đào rãnh, khơi thông dòng chảy quanh nương chè để giảm thiểu nguy cơ tái ngập úng. Nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến chè trên địa bàn như Hợp tác xã Tân Cương Xanh, Công ty CP Chè Thái Nguyên cũng tham gia hỗ trợ thu mua nguyên liệu, duy trì việc làm cho người lao động trong giai đoạn khó khăn.

Không chỉ là cây trồng, chè còn là biểu tượng văn hóa – kinh tế của Thái Nguyên, góp phần xây dựng thương hiệu vùng miền và gìn giữ giá trị nông thôn bền vững. Việc nhanh chóng khôi phục và phát triển bền vững vùng chè không chỉ giúp nông dân ổn định sinh kế sau thiên tai, mà còn thể hiện tinh thần gắn kết giữa chính quyền, ngành nông nghiệp và cộng đồng – cùng giữ “mạch xanh” của đất chè Thái Nguyên./.