Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan phát biểu tại hội nghị

Quy hoạch xây dựng nông thôn mới tránh lãng phí nguồn lực

Phát biểu khai mạc hôi nghị, Thứ trưởng Trần Thanh Nam cho biết, trong chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) có 19 tiêu chí trong đó tiêu chí đầu tiên là về quy hoạch. Chính từ những quy hoạch này đã góp phần định hướng cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng và các chỉ tiêu kinh tế xã hội ở các địa phương nhất là ở cấp huyện và xã. Nhưng đến nay đã bộc lộ nhiều vấn đề cần giải quyết.

Quá trình đô thị hóa với tốc độ nhanh ở các địa phương đã tạo vấn đề lớn trong tổ chức sản xuất, quản lý lao động, quản lý các vấn đề xã hội. Hạ tầng kết nối giữa đô thị và nông thôn nhất là tổ chức sản xuất gắn với dịch vụ thương mại.

Cần đảm bảo chặt chẽ giữa quy hoạch và xây dựng quy hoạch trong quá trình xây dựng nông thôn mới nhất là vấn đề nhà ở dân cư, đường xá, hạ tầng phục vụ cho xã hội. Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam nhấn mạnh

Trên thực tế khi xây dựng NTM xã và nhiều tỉnh đã lựa chọn xây dựng đô thị. Như vậy quy hoạch trong xây dựng NTM từ xã lên đô thị phải như thế nào để tránh lãng phí nguồn lực, đảm bảo quá trình đô thị hóa vì nhiều thành phố lớn đã thấy được điều này.
Về vấn đề này, tại hội nghị, Thứ trưởng Trần Thanh Nam đã đưa ra ví dụ về vấn đề giao thông: Nếu xây dựng NTM đường rộng từ 3 -5 m, nhưng khi công nhận NTM khu vực đó lên phường thì con đường đó phải rộng lên 7 -8 m. Vì thế trong quá trình xây dựng phải tính luôn từ ban đầu, tránh mất thời gian, lãng phí nguồn lực. Khi Bộ Xây dựng xét thẩm định lên đô thị thì phải xét đến kết quả xây dựng NTM.

Mới đây theo chỉ thị 04/CT – TTg của Thủ tướng về định hướng phát triển quy hoạch kiến trúc nông thôn Việt Nam, tạo bản sắc và giữ gìn kiến trúc truyền thống có nhiều chỉ tiêu được điều chỉnh trong đó đến 2030 đạt tối thiểu 80% điểm dân cư nông thôn thôn được ban hành quy chế quản lý kiến trúc. Tại hội nghị, Thứ trưởng Trần Thanh Nam đặt ra câu hỏi: Vấn đề xây dựng quy hoạch gắn với quản lý quy hoạch như thế nào cho chặt chẽ?

Từ đó, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp nhấn mạnh, xây dựng NTM giai đoạn 2021 – 2025 cần đặt ra những vấn đề cụ thể hơn, đó là: cần nâng cao chất lượng xây dựng và thực hiện các quy hoạch gắn với việc thực hiện Bộ tiêu chí NTM các cấp, để đảm bảo đáp ứng mục tiêu của quy hoạch. Qua đó, đẩy mạnh đô thị hóa khu vực nông thôn trên nền tảng kế thừa kết quả xây dựng nông thôn mới; hạn chế tối đa trong việc xáo trộn trong đầu tư xây dựng.

Nghiên cứu sâu hài hòa về quy hoạch nông thôn

Nếp nhà cổ hơn 150 năm tại Hải Phòng

Tại hội nghị, ông Nguyễn Chí Ngọc - Phó Vụ trưởng Vụ quy hoạch - Kiến trúc, Bộ Xây dựng, trong giai đoạn 2010-2015, Bộ Xây dựng đã chủ động xây dựng các văn bản pháp luật, tham mưu đề xuất nhiều chương trình Đề án và phối hợp chặt chẽ với các địa phương nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong công tác lập quy hoạch nông thôn mới. Mặc dù chất lượng các đồ án quy hoạch nhiều nơi chưa đạt được theo yêu cầu, nhưng bước đầu là cơ sở cho các xã lập các Đề án xây dựng NTM. Số xã có quy hoạch trên tổng số xã của cả nước đã tăng từ 23,1% năm 2010 lên 83,5% vào năm 2013 và đến hết 2018 đã đạt 98,4%.

“Cần thay đổi nhận thức từ các cấp chính quyền địa phương đến người dân. Xóa bỏ tư duy NTM nghĩa là cái gì cũng xây mới. Khuyến khích các mô hình nhà ở nông thôn truyền thống, nhà ở mô hình sinh thái. Gìn giữ những hàng rào xanh thay cho hàng rào gạch” – Ông Nguyễn Chí Ngọc nhấn mạnh.

Tại Hội nghị, các đại biểu cũng tập trung thảo luận và đề xuất phương thức, cách thức, giải pháp triển khai để phát huy hiệu quả thực hiện quy hoạch trong xây dựng NTM giai đoạn 2021-2025. Quán triệt nội dung Chỉ thị số 04/CT-TTg và đẩy mạnh công tác tổ chức triển khai quy hoạch và xây dựng cảnh quan trong xây dựng NTM. Đồng thời làm rõ nội hàm, thống nhất quan điểm và nội dung để gắn kết giữa quy hoạch NTM với quá trình đô thị hóa, việc xây dựng NTM đối với các khu vực ven đô, khu vực được quy hoạch phát triển thành đô thị.

Ví dụ về quy hoạch tại huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan cho rằng, người làm nông nghiệp chưa hiểu sâu về quy hoạch, người làm quy hoạch chưa hiểu sâu về nông nghiệp. Đó là vấn đề sắp tới chúng ta cần phải giải quyết. Bên cạnh đó chúng ta đang định hình tư duy nông thôn là nông nghiệp. Nhưng nông thôn không phải là nông nghiệp. Nông thôn là văn hóa, làng nghề, di sản. Nông nghiệp là tích hợp đa tầng giá trị, đa tầng văn hóa.

Từ đó Bộ trưởng đưa ra ví dụ về quy hoạch của Mù Cang Chải với sự nghiên cứu bài bản về cảnh quan nông thôn. Từ làng bản của người Thái, làng rèn đúc nông cụ, bảo tồn sinh vật cảnh, rừng nguyên sinh…Hay nhà người Mông làm bằng gỗ nhưng lợp tranh, riêng ở huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái lại có nét độc đáo riêng biệt là toàn bộ nhà được làm bằng gỗ pơmu.

Bản chất của nông thôn là không gian mở hài hòa giữa làng, nước, cây đa, bến nước…Vì vậy nên giữ được cốt cách, tinh thần của làng quê. Bộ trưởng còn ví dụ thêm từ những cổng làng chia cách xã này xã khác không khéo chúng ta kéo dần cục bộ xã sau lũy tre làng…Bộ trưởng đề nghị các đồng chí trong ban điều phối về tiêu chí cứng hóa nhà ở, cần giải thích rõ hơn cho người dân hiểu về vấn đề cứng hóa cũng cần sự mềm mỏng. Câu chuyện xung đột đô thị nông thôn là vấn đề mà nhiều nơi gặp phải như Trung Quốc có chương trình chấn hưng nông thôn, Thái Lan hồi sinh nông thôn hay Hàn Quốc có nông nghiệp là sinh mạng, nông thôn là tương lai.

Nếu đô thị là nơi so sánh đẳng cấp văn minh hiện đại của một quốc gia này với một quốc gia khác thì nông thôn là nơi so sánh bản sắc của một quốc gia này với một quốc gia khác. Qua đó, Bộ trưởng đề nghị cần có một giải thưởng quốc gia về quy hoạch nông thôn, kiến trúc nông thôn…

Tin.ảnh: Nam Hậu