Những tiềm năng về làng nghề truyền thống của Bến Tre

Bến Tre là một trong 13 tỉnh, thành thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long, là vùng đất được thiên nhiên ưu đãi, có diện tích trồng dừa lớn nhất cả nước với gần 60 nghìn ha. Trên địa bàn tỉnh Bến Tre, nhiều làng nghề truyền thống đã hình thành từ lâu đời và đang tồn tại, tiếp tục phát triển; đồng thời, xuất hiện thêm khá nhiều làng nghề mới với quy mô, hình thức tổ chức phong phú, đa dạng góp phần chuyển đổi cơ cấu kinh tế và xây dựng nông thôn mới, nhất là giải quyết việc làm cho người dân, đa số sống vùng nông thôn.

Xét về tiềm năng lao động Bến Tre hiện nay tuy còn hạn chế về trình độ chuyên môn kỹ thuật và kiến thức về thị trường nhưng lực lượng lao động này có những mặt mạnh cơ bản, cơ cấu lao động trẻ chiếm đa số, trình độ văn hoá cấp II trở lên, cần cù, tiếp thu kỹ thuật nhanh và có tinh thần cộng đồng tốt.

Nguồn nguyên liệu phục vụ cho sản xuất ở các làng nghề luôn có sẵn ở nông thôn, trước hết là sản phẩm từ nông, lâm, ngư nghiệp và các nguyên liệu phi nông nghiệp khác.

Bến Tre: Xây dựng thương hiệu cho làng nghề truyền thống (Ảnh: Internet)

Có nhiều làng nghề truyền thống bước đầu đã thích ứng nhanh với cơ chế thị trường để phát triển và mở rộng sản xuất.

Việc chủ động hội nhập quốc tế đang mở ra nhiều cơ hội cho Bến Tre phát triển làng nghề đặc biệt là các mặt hàng truyền thống xuất khẩu.

Các làng nghề truyền thống ở Bến Tre

Bến Tre có 55 làng nghề (26 làng nghề nông nghiệp và 29 làng nghề tiểu thủ công nghiệp). Xét theo tiêu chí để công nhận làng nghề, Bến Tre công nhận 14 làng nghề nông nghiệp, trong đó có 9 làng nghề truyền thống và 17 làng nghề tiểu thủ công nghiệp. Trong đó, có 6 làng nghề được công nhận làng nghề tiêu biểu Việt Nam như: Làng nghề dệt chiếu An Hiệp, làng nghề tiểu thủ công nghiệp Phú Lễ, làng nghề sản xuất bánh phồng Sơn Đốc, làng nghề sản xuất bánh tráng Mỹ Lồng, làng nghề sản xuất kẹo dừa Phường 7, làng nghề cây giống và hoa kiểng Cái Mơn. Bến Tre là một trong những tỉnh ở Nam Bộ còn tồn tại nhiều làng nghề truyền thống nhất trong vùng.

Việc phát triển các làng nghề truyền thống theo hướng phát triển bền vững là một chiến lược mang tính cấp thiết, ở đây ta có thể hiểu “Phát triển bền vững các làng nghề truyền thống là quá trình phát triển nhằm thỏa mãn nhu cầu đa dạng (sản xuất, kinh doanh, bảo tồn) và ngày càng phát triển của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng, hưởng thụ nhu cầu đó của các thế hệ trong tương lai”. Quá trình phát triển bền vững các làng nghề truyền thống về cơ bản dựa trên 3 quan điểm sau:

Phát triển kinh tế làng nghề gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam hiện nay.

Phát triển bền vững làng nghề truyền thống phải đảm bảo việc giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống văn hóa, phương thức và các công cụ sản xuất, màu sắc, đội ngũ nghệ nhân lành nghề. Tất cả những yếu tố đó tạo nên sự khác biệt, sức hút đối với khách du lịch khi đến tham quan cũng như khi sử dụng các sản phẩm của làng nghề. Giá trị sản phẩm làng nghề bao hàm cả giá trị vật chất và tinh thần, hai yếu tố này không thể tách rời, kết hợp với không gian văn hóa vốn có, làng nghề sẽ tạo nên quá trình phát triển bền vững. Kết hợp yếu tố truyền thống với yếu tố hiện đại là để chúng ta vừa đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng mẫu mã của sản phẩm, vừa bảo đảm giá trị dân tộc, tính lịch sử. Có thể nói, kết hợp yếu tố truyền thống với yếu tố hiện đại là một đòi hỏi chính đáng và cấp bách để không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, thúc đẩy mạnh mẽ sự cạnh tranh trên thị trường, tăng thu nhập cho người lao động, góp phần ổn định và phát triển xã hội nói chung.

Phát triển làng nghề gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phù hợp với yêu cầu của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và kinh tế nông thôn là một quá trình diễn ra phức tạp, lâu dài nhằm thay đổi cơ cấu kinh tế nông thôn từ đơn ngành sang đa ngành, từ cơ cấu kinh tế nông nghiệp chiếm ưu thế sang phát triển công nghiệp và dịch vụ, nhằm thúc đẩy sự hình thành và phát triển thị trường hàng hóa, vốn, lao động trong nông thôn, góp phần đắc lực vào quá trình biến nước ta thành một nước công nghiệp phát triển.

Phát triển làng nghề gắn với phát triển du lịch.

Du lịch làng nghề góp phần bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống một cách bền vững, bởi lẽ nó không chỉ giúp mở rộng thị trường, tạo ra nhiều cơ hội thuận lợi để thúc đẩy việc phát triển sản xuất mà còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Mô hình phát triển làng nghề thủ công truyền thống đang trở thành hướng đi mới trong quá trình phát triển du lịch Việt Nam.

Để thực hiện tốt công tác phát triển du lịch tại làng nghề cần: Tập trung quảng bá về làng nghề, sản phẩm làng nghề, cơ sở, hộ sản xuất và các nghệ nhân của làng nghề nằm trong các tuyến du lịch; tổ chức các tuyến du lịch làng nghề kết hợp với các tuyến du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch về cội nguồn, du lịch nông nghiệp và các tuyến du lịch khác; xây dựng mới và nâng cấp các tuyến du lịch làng nghề đã có. Qua thời gian, Bến Tre tập trung phát triển làng nghề truyền thống và có vai trò quan trọng trong việc mang lại hiệu quả trong phát triển kinh tế, thực hiện công tác giảm nghèo, ổn định đời sống dân cư đặc biệt đa dạng hóa nghề truyền thống vùng nông thôn Bến Tre.

Thảo Nguyên