Vùng đất sản xuất lúa ở phường Trung Lương, Thị xã Hồng Lĩnh có vị trí nằm ở bãi ngoài đê La Giang, nơi đây vốn nổi tiếng là một trong số ít vùng có rươi tự nhiên ở Hà Tĩnh. Tuy nhiên, trong nhiều năm gần đây, khi người dân thường xuyên sử thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học đã khiến nguồn rươi tự nhiên suy giảm nghiêm trọng.

Gạo ST25 được trồng trên ruộng rươi được Công ty An Phát xây dựng thành sản phẩm có thương hiệu để mang tới nhiều khách hàng trong và ngoài tỉnh.

Trước nguy cơ rươi tự nhiên ở phường Trung Lương bị giảm sản lượng khai thác, năm 2022, Trung tâm Thực nghiệm Sinh học Nông nghiệp công nghệ cao thuộc Viện Di truyền Nông nghiệp phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ Hà Tĩnh triển khai việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học kỹ thuật phát triển nuôi rươi thương phẩm kết hợp sản xuất lúa hữu cơ trên vùng ven sông Thị xã Hồng Lĩnh theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao hiệu quả kinh tế trên 15% so với sản xuất thông thường, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.

Ông Lê Văn Lịch – một hộ dân đang có 1ha ruộng lúa kết hợp nuôi rươi cho biết: “Được sự quan tâm của các đơn vị, từ năm 2022, hiệu quả sản xuất lúa và thu hoạch rươi của chúng tôi đã được cải thiện so với nuôi trồng theo cách thông thường. Việc thả bổ sung ấu trùng rươi cũng gia tăng lượng rươi lớn cho gia đình vào mùa thu hoạch, góp phần phát triển kinh tế của gia đình. Gạo từ ruộng rươi cũng có giá bán cao hơn và được bao tiêu sản phẩm nên tôi rất yên tâm.”

TS. Trịnh Thị Thanh Hương – Giám đốc Trung tâm Thực nghiệm Sinh học Nông nghiệp công nghệ cao cho biết: “Đề tài đặt mục tiêu xây dựng được 4ha mô hình bổ sung giống rươi trên ruộng khai thác rươi tự nhiên, 12ha mô hình sản xuất lúa hữu cơ trên ruộng khai thác rươi tự nhiên và 6ha mô hình sản xuất lúa theo hướng hữu cơ trên ruộng mặn lợ có khả năng mở rộng khai thác rươi tiến tới xây dựng sản phẩm OCOP cho Gạo Rươi Hồng Lĩnh.”

Hiện tại, dự án đã triển khai được 12ha/ 2 vụ mô hình trồng lúa hữu cơ trên ruộng khai thác rươi tự nhiên đạt chứng nhận tieu chuẩn hữu cơ quốc gia TCVN 11041-2:2017, 6ha/ 2 vụ mô hình sản xuất lúa theo hướng hữu cơ trên ruộng mặn lợ có khả năng mở rộng khai thác rươi đang được đánh giá để cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ TCVN 11041-2:2017, 4ha/ 2 năm mô hình thả rươi bổ sung với mật độ 1 triệu con/ha trên ruộng khai thác rươi tự nhiên.

Các hộ tham gia được hỗ trợ giống, vật tư phân bón, được hướng dẫn quy trình kỹ thuật chăm sóc từ khi gieo cấy đến khi thu hoạch. Sau khi thu hoạch, lúa được Công ty TNHH Khoa học và Công nghệ An Phát thu mua ngay tại ruộng và chế biến gạo hữu cơ.

TS. Trịnh Thị Thanh Hương (bên phải) đang trao đổi cùng nông dân tại ruộng lúa được trồng theo hướng hữu cơ kết hợp nuôi rươi.

Vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng o ruộng rươi

“Trong thời gian tới, các đơn vị sẽ tiếp tục đánh giá năng suất thực thu đồng thời sẽ hoạch toán chi phí để đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình ứng dụng các quy trình công nghệ mà đơn vị chủ trì thực hiện đã nghiên cứu xây dựng cho cả 2 vùng: vùng khai thác rươi tự nhiên và vùng mặn lợ có khả năng mở rộng khai thác rươi”, TS. Trịnh Thị Thanh Hương cho biết.

Ông Lê Văn An – Giám đốc Công ty TNHH Khoa học và Công nghệ An Phát, sau khi thu mua lúa thuộc mô hình của bà con ở phường Trung Lương, doanh nghiệp đã chế biến gạo đạt tiêu chuẩn hữu cơ Việt Nam TCVN TCVN 11041-5:2018 và đầu tư đóng gói thành sản phẩm “Gạo hữu cơ ST25 ruộng rươi Hồng Lĩnh” để phân phối đến nhiều siêu thị thực phẩm trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh và một số tỉnh thành khác. Tuy nhiên, do sản lượng còn hạn chế nên chưa đáp ứng được việc phân phối lớn cho thị trường. Nhưng tín hiệu tích cực là được người tiêu dùng đón nhận, đánh giá cao chất lượng gạo ruộng rươi. Vì vậy, trong thời gian tới, An Phát mong muốn có nguồn nguyên liệu ổn định để có chiến lược phát triển thị trường hiệu quả hơn, lan tỏa thương hiệu gạo của Thị xã Hồng Lĩnh tới nhiều nơi trên cả nước, thậm chí là xuất khẩu sang nước ngoài.

Phó chủ tịch Thị xã Hồng Lĩnh Tôn Quang Ngọc đánh giá cao mô hình sản xuất lúa hữu cơ trên ruộng khai thác rươi tự nhiên tại phường Trung Lương, trong thời gian tới Thị xã sẽ có chủ trương nhân rộng mô hình để tạo nên thương hiệu lúa, gạo cho Thị xã nói chung và phường Trung Lương nói riêng. Dư địa để canh tác lúa kết hợp nuôi rươi ở trên địa bàn còn rất nhiều nên cần sự vào cuộc quyết liệt của các đơn vị và bà con nông dân để mô hình đã hiệu quả sẽ hiệu quả hơn nữa.

Những kết quả thành công của mô hình sản xuất lúa hữu cơ trên ruộng khai thác rươi tự nhiên tại phường Trung Lương đã mở ra hướng đi mới, giúp cho nông dân thay đổi nhận thức trong việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Việc canh tác lúa hữu cơ trên vùng đất khai thác rươi góp phần cải tạo đất, giữ gìn môi trường sinh thái, khôi phục nguồn lợi rươi tự nhiên, tạo ra những sản phẩm sạch, an toàn với giá trị kinh tế cao, được thị trường ưa chuộng. Đây là một trong những hướng đi mới, mang lại hiệu quả cho người nông dân vì họ không chỉ hưởng lợi giá trị kinh tế cao từ trồng lúa hữu cơ mà còn khai thác nguồn lợi từ rươi do môi trường được cải thiện.