TMĐT – Cánh cửa mở ra thị trường toàn cầu

Theo báo cáo tại Hội nghị tổng kết của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), TMĐT Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng ở mức 18-25% mỗi năm. Năm 2024, quy mô thị trường đạt trên 25 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2023, chiếm khoảng 9% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước. Điều này cho thấy người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng các phương thức mua sắm trực tuyến. Trong đó, nhóm hàng thủ công mỹ nghệ và quà tặng chiếm khoảng 5–6%, tương đương hơn 1,2 tỷ USD doanh thu, chủ yếu đến từ thị trường châu Âu, Bắc Mỹ và Đông Bắc Á.

Ảnh minh họa

Các nền tảng như Alibaba, Amazon, Etsy, Shopee Global, Tiki Global đã trở thành “chợ điện tử xuyên biên giới” quan trọng, giúp sản phẩm mây tre đan, gốm sứ, sơn mài, thêu ren… tiếp cận khách hàng toàn cầu mà không cần qua trung gian.

Ông Nguyễn Văn Tĩnh, Giám đốc công ty TNHH Mây tre đan Việt Quang (Phú Vinh - Hà Nội) chia sẻ: “Trước đây, chúng tôi chỉ bán qua hội chợ và thương lái. Từ khi tham gia sàn TMĐT, đơn hàng từ châu Âu và Nhật Bản tăng gấp ba lần. Nhiều khách yêu cầu thiết kế riêng, giá trị đơn hàng cao hơn, tạo động lực đổi mới mẫu mã.” Nhờ TMĐT, các làng nghề có thể trực tiếp kể câu chuyện sản phẩm, chia sẻ quy trình thủ công và nguồn gốc bền vững – yếu tố đang được người tiêu dùng quốc tế đánh giá cao.

Theo Báo cáo e-Conomy SEA 2024 (Google & Temasek): Việt Nam đứng thứ ba Đông Nam Á về quy mô thị trường TMĐT, chỉ sau Indonesia và Thái Lan. Hơn 70% doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ cho biết TMĐT giúp họ tiếp cận khách hàng quốc tế dễ dàng hơn. Amazon Global Selling ghi nhận hơn 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia xuất khẩu trực tuyến năm 2024, trong đó gần 20% thuộc nhóm thủ công mỹ nghệ và quà tặng.

Lợi thế từ các Hiệp định thương mại thế hệ mới

Các Hiệp định thương mại thế hệ mới như EVFTA, CPTPP và RCEP mở ra cơ hội lớn cho xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam, không chỉ nhờ ưu đãi thuế quan mà còn bởi các quy định khuyến khích chuyển đổi số và thương mại điện tử. EVFTA: giúp hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam xuất khẩu sang EU với thuế suất 0% nếu đáp ứng quy tắc xuất xứ; đồng thời mở kênh thương mại điện tử minh bạch, khuyến khích doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận thị trường châu Âu.

CPTPP: tạo khung pháp lý bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, thương hiệu và dữ liệu trong giao dịch trực tuyến – yếu tố sống còn của sản phẩm sáng tạo.

RCEP: hỗ trợ mở rộng chuỗi cung ứng khu vực, kết nối các sàn TMĐT giữa Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc, giảm chi phí logistics và thanh toán.

Chuyển đổi số – Yếu tố sống còn của làng nghề

Bên cạnh cơ hội, việc tham gia TMĐT xuyên biên giới cũng đặt ra thách thức. Phần lớn cơ sở làng nghề còn hạn chế về hạ tầng kỹ thuật, kỹ năng tiếp thị số và kiến thức pháp lý quốc tế. Theo Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), chỉ khoảng 15% doanh nghiệp thủ công mỹ nghệ Việt Nam có trang web riêng hoặc gian hàng trực tuyến.

Để khắc phục, nhiều địa phương đã chủ động vào cuộc. Sở Công Thương Hà Nội đang triển khai chương trình “Chuyển đổi số cho làng nghề”, hỗ trợ chụp ảnh sản phẩm, đào tạo kỹ năng số, xây dựng gian hàng TMĐT cho các làng nghề nổi tiếng như Bát Tràng (gốm sứ), Hạ Thái (sơn mài), Phú Vinh (mây tre), Quất Động (thêu ren)…

Từ sợi len, sợi đay....đến những món quà lưu niệm độc đáo

Hướng đi bền vững và vai trò của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam

Để TMĐT thực sự trở thành động lực thúc đẩy xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ, cần triển khai đồng bộ các giải pháp: Xây dựng thương hiệu số cho làng nghề – kể câu chuyện văn hóa qua nội dung trực tuyến đa ngữ. Đào tạo kỹ năng thương mại số cho nghệ nhân, hộ sản xuất, đặc biệt là thế hệ trẻ trong làng nghề.Tăng cường hợp tác quốc tế thông qua các dự án trong khuôn khổ EVFTA và CPTPP nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Phát triển logistics xanh và thanh toán điện tử xuyên biên giới, giảm chi phí giao dịch.

Theo TS. Tôn Gia Hóa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, nhấn mạnh: “Hiệp hội đang thúc đẩy chương trình ‘Làng nghề số Việt Nam’, phối hợp cùng các sàn TMĐT lớn để tạo không gian trưng bày sản phẩm Việt trực tuyến, giúp mỗi nghệ nhân có thể bán sản phẩm của mình ra thế giới chỉ bằng một cú nhấp chuột.”

Thương mại điện tử hiện đang làm thay đổi cách thức xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam – từ mô hình truyền thống sang mô hình hiện đại, minh bạch và bền vững. Trong bối cảnh các Hiệp định thương mại thế hệ mới mở rộng cơ hội giao thương, TMĐT không chỉ là kênh bán hàng, mà còn là nền tảng hội nhập số, giúp sản phẩm Việt Nam khẳng định chỗ đứng trên bản đồ văn hóa – kinh tế toàn cầu.

Đây cũng là hướng đi quan trọng để Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cùng các địa phương phát huy sức mạnh “mềm” của văn hóa dân tộc, kết nối giá trị truyền thống với công nghệ hiện đại, đưa tinh hoa thủ công Việt vươn xa – bền vững và tự tin trong kỷ nguyên số.