Toàn tỉnh Bắc Giang có 62 làng nghề truyền thống, trong đó 53 làng nghề chuyên sản xuất hàng tiểu thủ công nghiệp. Trong quá trình hình thành và phát triển, các làng nghề tạo việc làm cho hàng trăm nghìn lao động nông thôn, thu nhập gấp 3-5 lần so với sản xuất thuần nông. Nhờ đó, tại các làng nghề, số người thoát nghèo và khá giả tăng cao, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ.

Đặc biệt, với chủ trương và định hướng phù hợp, cùng sự đồng thuận, quyết tâm cao của người dân, từ năm 2005 các làng nghề truyền thống năng động chuyển đổi phù hợp với xu thế mới. Trong đó, chuyển biến tích cực nhất là việc di dời các cơ sở sản xuất trong khu dân cư vào các khu, cụm công nghiệp; sự chuyển đổi mạnh mẽ về mô hình và quy mô sản xuất kinh doanh, từ hộ gia đình sang hợp tác xã, doanh nghiệp... làm cho quy mô và năng lực làng nghề phát triển rõ rệt. Nhiều sản phẩm làng nghề có chỗ đứng vững chắc trên thị trường trong và ngoài nước.

Sản phẩm của hợp tác xã đan mây tre xuất khẩu Phùng Hưng ở làng nghề Xuân Hội.

Theo ông Tạ Đăng Đoan - Giám đốc Sở Công Thương: Nhiều chính sách hỗ trợ của tỉnh giúp làng nghề phát triển mạnh. Nhất là việc khuyến khích phát triển các cụm công nghiệp làng nghề và đa nghề, quy hoạch lại các cơ sở sản xuất nằm lẫn trong khu dân cư và chính sách ưu đãi các doanh nghiệp vào cụm công nghiệp; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, kết hợp yếu tố cổ truyền với hiện đại. Trung tâm Khuyến công và Tư vấn Phát triển Công nghiệp tỉnh cũng tích cực đào tạo, nâng cao tay nghề cho hàng vạn lao động trong các ngành nghề như: Gỗ mỹ nghệ, mây tre đan, gốm, may công nghiệp… để phục vụ cho chương trình bảo tồn và nhân cấy nghề tại các địa phương. Công tác đào tạo nghề có sự liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp, nên chất lượng đào tạo tốt , tỷ lệ lao động có việc làm cao. Trung tâm còn tạo điều kiện kinh phí hỗ trợ các doanh nghiệp cải tiến kỹ thuật sản xuất, quảng bá thông tin và mở rộng thị trường tiêu thụ các sản phẩm…”.

Mặc dù đã có sự chuyển biến, nhưng các làng nghề vẫn tồn tại nhiều hạn chế: Quy mô nhỏ, khép kín, mang tính tự phát; chưa mạnh dạn đầu tư trang thiết bị, đổi mới công nghệ, năng suất thấp, tiêu tốn nhiều nhiên liệu. Một số làng nghề gây ô nhiễm môi trường, sản phẩm giá thành cao, mẫu mã chưa đa dạng, chưa theo kịp thị hiếu người tiêu dùng. Việc đăng ký thương hiệu hàng hóa và kiểu dáng sản phẩm chưa được quan tâm nên một số nghề có xu hướng mai một…

Để các làng nghề của tỉnh tiếp tục phát huy tiềm năng và lợi thế trong bối cảnh hội nhập, cần tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung các chính sách đặc thù ưu tiên, ưu đãi, hỗ trợ phát triển ngành nghề, làng nghề, nông nghiệp, nông thôn để hướng đến sự phù hợp, tạo động lực cho các cơ sở sản xuất ở làng nghề phát triển, trong đó bao gồm: Chính sách thuế, mặt bằng cho sản xuất, nguồn vốn đầu tư, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, nhân cấy nghề, chuyển đổi nghề, ứng dụng công nghệ, trợ giúp thông tin thị trường, xúc tiến thương mại đầu tư, hợp tác liên kết. Phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ phục vụ cho các ngành công nghiệp chủ lực, tạo ra giá trị gia tăng theo chuỗi giá trị. Tăng cường sự liên kết, gắn kết giữa sản xuất của các làng nghề với các khu vực kinh tế trong nước và nước ngoài. Xây dựng thương hiệu sản phẩm và làng nghề, tăng khả năng cạnh tranh cao. Hàng năm bình chọn sản phẩm tiêu biểu và xét công nhận làng nghề và nghệ nhân, nhằm tôn vinh và làm cơ sở để vận dụng các chính sách hỗ trợ cho các làng nghề, nghệ nhân, khuyến khích bảo tồn gìn giữ những giá trị nghề cổ truyền. Khuyến khích du nhập nghề mới vào địa phương, trợ giúp việc thành lập các hiệp hội nghề nghiệp…

Bài và ảnh Quang Minh