Phát triển ưu điểm cho giống bò vàng vùng cao

Dự án do Bộ Khoa học và Công nghệ, Văn phòng điều phối nông thôn miền núi phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Sở NN & PNNT Hà Giang, Trung tâm Giống cây trồng và vật nuôi (GCTVVN) Phố Bảng triển khai từ tháng 7/2019 - 6/2022.

Việc phát triển tiềm năng kết hợp giữa chăn nuôi bò, trồng ngô và du lịch Cao nguyên đá Đồng Văn sẽ là giải pháp không chỉ giúp xóa đói giảm nghèo mà còn hướng tới làm giàu cho người dân nơi đây

Theo bà Mai Thị Nhung - quyền Giám đốc Trung tâm GCTVVN Phố Bảng cho biết: Trong quá trình thực hiện, dự án đã sản xuất được 46.800 liều tinh, cung ứng cho 4 huyện vùng Cao nguyên đá. Thực hiện thụ tinh nhân tạo cho 400 con bò cái bằng tinh nhân tạo tự sản xuất, 100% số bò có chửa và sinh được 375 con. Từ năm 2019 – 2022, các huyện nhân rộng mô hình thụ tinh được 13.327 con, số con thụ tinh thành công 8.678 con. Đặc biệt với việc áp dụng phương pháp thụ tinh nhân tạo, tỷ lệ thụ thai đạt hiệu quả cao, chất lượng bê con sinh sản có trọng lượng đạt từ 25 - 30 kg/con, tăng 4 – 6 kg so với sinh sản tự nhiên. Nhận thấy hiệu quả từ dự án, nhiều gia đình trên địa bàn vùng cao Hà Giang đã thay đổi cách thức phối giống bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo.

Dự án thực hiện tổ chức ký kết với đơn vị chuyển giao công nghệ, chọn các nhà cung cấp nguyên vật liệu, năng lượng, thiết bị máy móc chuyên dụng trong xây dựng mô hình tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, tổ chức mở các lớp đào tạo, tập huấn cho kỹ thuật viên là cán bộ trung tâm, cán bộ và người dân 4 huyện vùng Cao nguyên đá tham gia. Trong đó, tập trung đào tạo về kỹ thuật chọn lọc bò đực giống, bò cái; sản xuất tinh bò dạng cọng rạ; bảo quản và phân phối tinh dịch; thụ tinh nhân tạo bò, phát hiện bò cái động dục; chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh thú y, phòng bệnh cho đàn bò. Cùng với đó, hoàn thiện về cơ sở vật chất chuồng trại, hệ thống xử lý nước thải, hệ thống làm mát, khu chế biến thức ăn, khu trồng cây thức ăn thô xanh. Chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị sản xuất tinh cọng rạ gồm máy nạp tinh và cọng rạ, máy in cọng rạ, tủ đông lạnh tinh và giá chứa cọng rạ mini.

Bò vàng Đồng Văn có thể đạt đến trọng lượng 700kg

Anh Vàng Mí Và (thôn Sà Phìn A, xã Sà Phìn) chia sẻ, gia đình anh là hộ chăn nuôi bò sinh sản lâu năm tại địa phương, đến năm 2021 được sự hỗ trợ của đội ngũ cán bộ Trung tâm GCTVVN Phố Bảng, anh đã sử dụng tinh bò để thụ tinh nhân tạo. Nhờ đó, bê con sinh ra có ngoại hình to, khỏe, lớn nhanh, đạt năng suất cao khoảng 20 - 25% so với bò địa phương.

Dự án cấp thiết cho việc giữ gìn nguồn gen bò vàng Hà Giang

Đồng Văn là huyện vùng cao biên giới của Hà Giang, có địa hình chia cắt mạnh, đất chủ yếu là đá, nguồn nước phục vụ cho sinh hoạt và tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, sản xuất nông nghiệp của huyện Đồng Văn chủ yếu là dựa vào chăn nuôi gia súc, trong đó chăn nuôi bò vàng là một giải pháp để tận dụng ưu thế của địa phương vừa giúp người dân nơi đây phát triển kinh tế.

Giống bò vàng hay còn gọi là bò Mông được nuôi từ lâu đời ở Hà Giang. Các nghiên cứu cho thấy bò H’mông là nguồn gen đặc hữu, có khả năng chịu lạnh, chịu kham khổ, có sức đề kháng tốt, trọng lượng trung bình trên 500 kg khi trưởng thành. Hiện nay bò vàng được đánh giá là “giống bò siêu thịt” của Việt Nam. Giống bò có nhiều màu sắc như vàng, cánh gián, xám đen…. Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn chủ yếu thuộc 4 huyện Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn, Mèo Vạc của tỉnh Hà Giang, là khu vực tập trung số lượng lớn bò vàng.

Những con bò đực khỏe mạnh sẽ được tuyển chọn làm bò giống

Tuy nhiên, việc phát triển đàn bò lại gặp nhiều khó khăn do phương thức chăn thả bò tự do đến giao phối đồng huyết, cận huyết đã làm suy thoái chất lượng của giống bò vàng địa phương. Bên cạnh đó, việc bán hoặc giết thịt một số lượng lớn bò khỏe mạnh đã dẫn tới suy thoái nghiêm trọng về thể trạng và chất lượng thịt bò vàng. Kết quả chăn nuôi vì thế cũng bị ảnh hưởng, hiệu quả kinh tế mang lại chưa cao.

Vì vậy, việc triển khai thực hiện dự án “Ứng dụng công nghệ sinh sản phát triển giống bò Vàng Cao nguyên đá Đồng Văn” không chỉ góp phần nâng cao thể trạng cũng như chất lượng đàn bò, khắc phục hiện tượng giao phối tự nhiên, giao phối cận huyết trên đàn gia súc dẫn đến suy thoái đàn trong quá trình phát triển chăn nuôi mà còn là tiền đề quan trọng nâng cao hiệu quả kinh tế, thúc đẩy giảm nghèo bền vững cho người dân vùng cao nguyên đá Đồng Văn, Hà Giang./.

Bài, ảnh: Tường Vi