Thực hành nghi lễ hầu đồng, tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ trong liên hoan.

Tham dự khai mạc có lãnh đạo đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lãnh đạo huyện Quỳnh Phụ cùng đông đảo, nhân dân và du khách thập phương.

Các nghệ nhân, thanh đồng đến từ các Câu lạc bộ, Hội Văn nghệ dân gian trong và ngoài tỉnh đã mang đến liên hoan gần 50 tiết mục hát Văn, hát Chầu văn được dàn dựng công phu, đặc sắc.

Nghệ nhân hát văn biểu diễn trong liên hoan.

Hát Văn, hát Chầu văn là một trong những di sản văn hóa tiêu biểu, đặc sắc của Việt Nam, gắn bó với đời sống tinh thần của người Việt. Với những giá trị nghệ thuật toàn cầu, năm 2016, loại hình hát Văn, hát Chầu văn trong “Thực hành tín ngưỡng thờ mẫu Tam phủ của người Việt” đã được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Ông Nguyễn Xuân Tuyển, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Thể thao Quỳnh Phụ cho biết: Tham gia liên hoan là những nghệ nhân, thanh đồng có thành tích xuất sắc, hiểu biết sâu sắc, thực hành thuần thục các nghi lễ, nghi thức hát Văn, hát Chầu văn trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, đặc biệt là nghi lễ hầu đồng. Liên hoan là một trong những hoạt động văn hóa của huyện Quỳnh Phụ nhằm tiếp tục đẩy mạnh chủ trương của Đảng, Nhà nước về xây dựng và phát triển văn hóa, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể. Hưởng ứng Chương trình hành động Quốc gia về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Nhiều tiết mục hát văn với vũ đạo dàn dựng công phu.

Quỳnh Phụ, mảnh đất địa linh nhân kiệt với hơn 2.000 năm hình thành và phát triển, nhiều di tích giàu tiềm năng về du lịch văn hóa tâm linh. Quỳnh Phụ hiện có 525 di tích nằm trong danh mục kiểm kê, trong đó có 16 di tích, cụm di tích được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Tiêu biểu phải kể đến khu di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia đình - đền - bến Tượng A Sào, xã An Thái; đền Đồng Bằng, xã An Lễ; đền Lộng Khê, xã An Khê với những lễ hội truyền thống được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đặc biệt, di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia: đình - đền - bến Tượng A Sào, xã An Thái nằm trên vùng đất cổ A Sào thời Trần thuộc hương A Cảo, quang cảnh nơi đây xưa kia tuyệt đẹp, được xếp vào hạng tứ cố cảnh thời Lý - Trần “Đào Động - Lộng Khê - Tô Đê - A Sào”, là thái ấp của Phụng Càn Vương Trần Liễu, phụ thân của Trần Quốc Tuấn, người được nhân dân trong vùng phụng thờ là bậc khai ấp tiên công. Mảnh đất này đã gắn bó và góp phần hun đúc nên tài năng, phẩm hạnh của vị thánh Hưng Đạo Đại Vương. Từ thế kỷ thứ 13, nơi đây được triều đình nhà Trần chọn là căn cứ địa. A Sào lưu lại nhiều di tích gắn với những chiến công của quân dân Đại Việt thời Trần như gò Đóng Yên, A Mễ, Mễ Thương, Am Qua, bến Tượng, đặc biệt tên gọi A Sào mang ý nghĩa là cái ổ, cái tổ của nhà Trần là một sự tôn vinh độc đáo, nhà Trần lập A Sào thành Đệ nhị Sinh từ (đứng sau Kiếp Bạc). Đặc biệt, trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ ba (1288), địa danh A Sào nơi đặt đại bản doanh của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn đã đi vào lịch sử dân tộc cùng lời thề bất hủ bên dòng sông Hóa: “Nếu trận này không thắng giặc Thát ta thề không trở lại bến sông này!”. Di tích lịch sử văn hóa Đền Đồng Bằng thường được gọi là đền Đức Vua cha Bát Hải, hay đền Đức Vua tọa lạc bên dòng sông cổ Mai Diêm, thuộc trang Đào Động, tổng Vọng Lỗ, huyện Phụ Phượng, nay là thôn Đồng Bằng, xã An Lễ, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình. Nơi đây thờ Vĩnh Công Đại Vương, người có công lớn giúp Vua Hùng đánh giặc ngoại xâm dựng nước, khai lập ra 8 trang Đào Động xưa và đồng thời tưởng niệm ngày mất của Quốc công tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng các vị tướng lĩnh nhà Trần. Đây không chỉ là 2 di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng của Quỳnh Phụ thu hút hàng trăm nghìn lượt khách tham quan, chiêm bái hàng năm mà còn là nơi lưu giữ và phát huy các nghi lễ, nghi thức hát Văn, hát Chầu văn trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, đặc biệt là nghi lễ hầu đồng.

Lãnh đạo đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng hoa chúc mừng liên hoan.


Ban Tổ chức tặng cờ lưu niệm cho các đơn vị tham gia liên hoan.

Trong không gian thiêng liêng của Đệ nhị Sinh từ A Sào, mỗi giá chầu quan lớn đệ Nhất, Đệ nhị, Đệ tam, Đệ Ngũ, Chầu đệ Nhị, Chầu Lục, ông Hoàng Bơ, ông Hoàng Bẩy, Cô Bé Thượng Ngàn… với tiếng đàn, tiếng trống trầm bổng, réo rắt, những giai điệu du dương của các cung văn và phần biểu diễn thực hành của các thanh đồng đã thu hút sự quan tâm theo dõi của đông đảo du khách và người dân địa phương. Chị Hoàng Thị Hồng, phường Kim Tân, thành phố Lào Cai chia sẻ: Lần đầu tiên đặt chân tới Thái Bình, thật may mắn cho tôi khi đến viếng thăm đền A Sào trùng với dịp địa phương tổ chức Liên hoan hát Văn, hát Chầu văn. Các nghệ nhân, thanh đồng đã mang đến cho khán giả nhiều tiết mục hát Văn, hát Chầu văn rất hay và ý nghĩa. Các trang phục dân tộc, các điệu xá thượng trong hát văn được nghệ nhân thể hiện qua các giá đồng Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn, Chầu Bé Thượng Ngàn… mang sắc thái văn hóa dân gian của các dân tộc miền núi phía Bắc lại thể hiện một sắc thái với những nét đặc sắc riêng biệt, cuốn hút khiến tôi rất thích thú.

Lãnh đạo đại diện Điện lực huyện Quỳnh Phụ tặng hoa chúc mừng liên hoan.

Liên hoan hát Văn, hát Chầu văn huyện Quỳnh Phụ năm 2019 đã góp phần gìn giữ, kế thừa, phát huy, giới thiệu với công chúng và du khách về những giá trị nghệ thuật tiêu biểu của loại hình hát Văn, hát Chầu văn, di sản văn hóa dân gian, văn hóa tín ngưỡng cao đẹp của dân tộc trong giao lưu, hội nhập và phát triển. Là cơ hội để các nghệ nhân, nghệ sĩ, diễn viên gặp gỡ, học tập, giao lưu trao đổi kinh nghiệm, tìm những đổi mới, sáng tạo trong thực hành nghi lễ hầu đồng, song vẫn đảm bảo kế thừa truyền thống, đúng lễ nghi, phép tắc. Qua đó, giúp nhận thức đúng giá trị di sản, gìn giữ, phát huy nét đẹp của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, để đạo Mẫu xứng tầm là di sản, là niềm tự hào của người Việt.

Tin và ảnh: Hải Nam