Hà Nội: 30°C Hà Nội
Đà Nẵng: 31°C Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh: 0°C TP Hồ Chí Minh
Thừa Thiên Huế: 0°C Thừa Thiên Huế

Nón Quai Thao – Nét duyên người quan họ

LNV - Nón quai thao (cũng còn gọi là nón ba tầm) là một loại nón đẹp và sang trọng, thường các bà, các cô chỉ đội hoặc mang theo trong những dịp lễ, tết, hội hè, hoặc những lúc có công việc nhàn nhã, vui vẻ nhưng cần phải nghiêm chỉnh, lịch sự. Không ai trong làng biết chiếc nón xuất hiện từ khi nào nhưng trong ca dao xưa đã có câu “Nón Chuông, khua lụa, quai thao làng Đơ”.
Cho đến nay, thật khó có thể biết được chiếc nón quai thao đầu tiên ra đời từ khi nào? Và ai là người sáng tạo ra nó?


Nón quai thao làm bừng sáng những gương mặt thiếu nữ vùng Quan họ


Tương truyền nón xuất hiện ở Hải Dương vào đời Trần (thế kỷ XVIII) sáng tạo cho cung nữ gọi là nón thượng. Qua đời Lê, nón được thêm quai thao. Dân gian tin là có viên quan trong triều, ông Vũ Đức Úy, trong khi được cử làm phó sứ sang Trung Quốc, bỏ công học nghề thủ công, dệt thao rồi về nước truyền nghề: nghề dệt, nghề dùng sợi tơ làm dây đàn, quai thao cho nón.

Nón quai thao là loại nón đắt tiền, đẹp và sang trọng, thường được các bà, các cô đội hoặc mang theo trong những dịp lễ Tết, hội hè hay trong những ngày có công việc cần sự nghiêm chỉnh, lịch sự. 50 năm trở lại đây, khi những làn điệu Dân ca quan họ Bắc Ninh được lan tỏa rộng rãi và nhiều người biết đến, hình ảnh chiếc nón quai thao đã nhanh chóng trở thành biểu tượng đặc trưng của quan họ Bắc Ninh và người ta thường hay gọi vui là “nón quan họ”.


Thao tác bứt vòng khuôn nón quai thao


Chiếc nón quai thao thường có kích thước khá lớn, đường kính mặt nón ước chừng 70-80 cm, che rợp cả khuôn mặt người đội, tạo nên một không gian rộng, thoáng và mát. Mặt phẳng trên nón lợp lá gồi hoặc lá cọ, sát phía dưới là thành nón cao độ 10-12 cm. Giữa nón gắn một vành tròn như nắp tráp vừa đầu đội cao khoảng 8 cm, gọi là cái “khua”. Khua cần phải cứng để chịu đựng được nón nặng. Khua nón làm công phu lắm: Nó là những sợi tre nhỏ chuốt bóng khâu lại với nhau bằng chỉ tơ nhiều màu sắc. Những sợi chỉ đan chéo nhau thành hình hoa lá, chim muông thật đẹp mắt.

Quai thao là bộ phận không thể thiếu của chiếc nón ba tầm, nó chẳng những làm cho nón cân bằng, vững chãi, mà còn làm cho người phụ nữ thêm duyên dáng, thướt tha… Quai thao làm bằng tơ, nhưng là loại tơ đặc biệt, vừa rẻ, vừa bền lại vừa có giá trị cao. Thông thường các cô gái trẻ thì thích dùng quai thao màu trắng ngà gốc tơ tằm, còn quai thao màu tím, màu đen thì được dùng cho phụ nữ đã lập gia đình. Quai thao gồm từ 2 đến 3 sợi bện lại với nhau (gọi là quai kép), thả võng đến thắt lưng. Khi đội đầu, người phụ nữ lấy tay giữ quai ở trước ngực, nón không bị đung đưa lại tiện điều chỉnh khi đội thẳng hay lúc cần nghiêng nghiêng che nắng… Hai đầu quai thao có chừng mươi mười hai túm tua nho nhỏ, dài chừng 20-25 cm rủ xuống trông mềm mại, vui mắt.


Trung bình mất 4 ngày để làm một chiếc nón to và 2 ngày cho một chiếc nón nhỏ, nón quai thao xuất đi có giá từ 80 đến 130 nghìn một chiếc.

Cùng với sự phát triển đi lên của xã hội, nhiều làng nghề truyền thống không còn giữ được vẻ đẹp vốn có của nó, vẻ đẹp ấy bị phai mờ đi theo năm tháng. Về với làng Chuông, tuy số người làm nón trong làng không còn nhiều như xưa, nhưng với tình yêu dành cho quê hương và niềm tự hào về một làng nghề truyền thống cổ của Việt Nam, làng Chuông nói chung và các bà, các chị nói riêng, những người nghệ nhân hết mình vì sự lưu giữ nét đẹp truyền thống của quê hương vẫn đang ngày ngày cần mẫn, tỉ mỉ làm nên những chiếc nón mang đậm nét đẹp hồn quê.

Ngày nay, chiếc nón quai thao truyền thống đã không còn phù hợp với cuộc sống năng động, hiện đại, cũng không được giới trẻ sử dụng vào mục đích che nắng che mưa như trước nữa. Người ta chỉ còn thấy những nét giá trị truyền thống của tấm áo mớ ba mớ bảy, cùng nón quai thao thông qua các sàn diễn sân khấu, các buổi biểu diễn văn nghệ. Nhưng trong tiềm thức của người Bắc Ninh, đặc biệt là các liền chị, hình ảnh chiếc nón quan họ tuy đơn sơ, giản dị đã đi vào tiềm thức và luôn lắng đọng trong tâm hồn họ. Tuy nhiên nghề làm nón lá vẫn phát triển mạnh mẽ, cả làng bao gồm già trẻ gái trai và cả trẻ con đều tham gia làm nón. Thời gian gần đây, thị trường tiêu thụ nón lá truyền thống sa sút đồng thời một số hộ gia đình nhận được những đơn đặt hàng sản xuất những mặt hàng liên quan đến làm nón, có sử dụng kiến thức và tay nghề sẵn có của người làm nón ở làng. Làng Chuông vừa sản xuất, vừa cung cấp sản phẩm nói để phục vụ những sản phẩm sáng tạo khác(nón quai thao, nón lụa nhiều màu), lưu niệm (nón các kích cỡ, màu sắc), trang trí nội thất (đèn lồng dạng nón, treo tường ở nhà hàng, quán giải khát, đồ đạc nội thất như bàn trà…) và trang trí đường phố (trang trí cảnh quan các khu phố đi bộ ở Hà Nội).

Bài, ảnh: Khôi Nguyên

Tin liên quan

Tin mới hơn

Thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi ngành giáo dục nhân dịp khai giảng

Thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi ngành giáo dục nhân dịp khai giảng

LNV - Nhân dịp khai giảng năm học mới 2024-2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có thư gửi ngành Giáo dục nhân dịp khai giảng năm học 2024-2025. Tạp chí Làng nghề Việt Nam trân trọng gửi tới độc giả toàn văn bức thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.
Cây Thị nghìn tuổi thôn Ngoại Độ

Cây Thị nghìn tuổi thôn Ngoại Độ

LNV - Thôn Ngoại Độ (xã Đội Bình, huyện Ứng Hòa, Thành phố Hà Nội) là một làng quê yên bình có bề dày lịch sử và truyền thống văn hóa, cây cối xanh tốt, những ngả đường nông thôn mới đẹp xinh. Thiên nhiên và con người gắn bó và hòa quyện, phát triển đi lên, qua bao thăng trầm của thời gian với những giá trị truyền thống quý báu, mang những nét đặc trưng của vùng quê Bắc Bộ.
Lễ hội thành Tuyên: Điểm hẹn của du khách gần xa

Lễ hội thành Tuyên: Điểm hẹn của du khách gần xa

LNV - Tuyên Quang là tỉnh miền núi phía Đông Bắc, được ví là hình ảnh thu nhỏ của vùng văn hoá Việt Bắc, có nguồn tài nguyên thiên nhiên đa dạng, phong phú. Trong cách mạng Tháng Tám, Tuyên Quang vinh dự là Thủ đô Khu giải phóng, được Trung ương Đảng và Bác Hồ chọn làm trung tâm của cách mạng cả nước. Tại đây cũng đã diễn ra nhiều sự kiện lịch sử gắn liền với vận mệnh dân tộc: Hội nghị toàn quốc của Đảng quyết định chủ trương lãnh đạo toàn dân Tổng khởi nghĩa giành chính quyền và cử ra Uỷ ban khởi nghĩa toàn quốc; Quốc dân Đại hội họp tại đình Tân Trào thành lập Uỷ ban dân tộc giải phóng tức Chính phủ lâm thời do Bác Hồ làm Chủ tịch.
Cùng " Cô gái bằng lăng" về với tuổi học trò của Đinh Văn Bình

Cùng " Cô gái bằng lăng" về với tuổi học trò của Đinh Văn Bình

LNV - Tôi gặp nhạc sĩ, nhà báo Đinh Văn Bình trong một sự kiện tại Hội trường Bảo tàng Văn học Việt Nam. Khi đó, ống kính phóng viên của anh chộp được một bức ảnh rất tự nhiên mà vô tình tôi cũng có mặt. Hai chị em quen nhau từ đó.
Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông: Thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng

Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông: Thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng

LNV - Những năm qua, Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, tỉnh Thanh Hóa luôn chủ động tốt công tác phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các lực lượng, các ngành đảm bảo nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, kế hoạch được giao.
Kỷ lục gia Bùi Văn Ngợi Người thích thể thao mạo hiểm

Kỷ lục gia Bùi Văn Ngợi Người thích thể thao mạo hiểm

LNV - Tròn 16 năm kể từ ngày Kỷ lục gia Bùi Văn Ngợi cắm lá cờ Tổ quốc linh thiêng trên đỉnh Everest – nóc nhà thế giới, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trên đấu trường leo núi và thể thao mạo hiểm quốc tế. Lần đầu tiên người Việt Nam đã đứng hiên ngang trên đỉnh Hymalaya hùng vĩ và huyền thoại.

Tin khác

Ước mơ Đại học không bị giới hạn học phí tại Trường Đại học Trưng Vương

Ước mơ Đại học không bị giới hạn học phí tại Trường Đại học Trưng Vương

LNV - Trúng tuyển đại học là niềm mơ ước của nhiều bạn trẻ, nhưng nỗi lo học phí lại khiến không ít bạn trẻ chùn bước. Năm 2024, học phí tại các trường đại học công lập và tư thục ở Việt Nam đều có xu hướng tăng.
Bắc Kạn xây dựng làng nghề nông lâm nghiệp

Bắc Kạn xây dựng làng nghề nông lâm nghiệp

LNV - Từ khi thực hiện hiệu quả chủ trương, chính sách, cơ chế về phát triển nông nghiệp hàng hóa, Bắc Kạn đã hình thành nhiều vùng sản xuất, chế biến có quy mô. Đây là cơ sở để địa phương tiến thêm một bước, đưa các vùng sản xuất tập trung thành làng nghề nhằm “định vị” thương hiệu chế biến nông sản gắn với phát triển du lịch.
Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Lễ hội Trung Thu năm 2024 tại Ninh Bình

Nhiều hoạt động hấp dẫn tại Lễ hội Trung Thu năm 2024 tại Ninh Bình

LNV - Theo Ban tổ chức, “Lễ hội Trung Thu năm 2024” là hoạt động thường niên, nhằm tạo sân chơi bổ ích cho các cháu thiếu niên, nhi đồng nhân dịp Tết Trung Thu cổ truyền của dân tộc.
Kiều bào tham gia nhiều trải nghiệm ấn tượng

Kiều bào tham gia nhiều trải nghiệm ấn tượng

Ngày 23/8, từ hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, đoàn đại biểu kiều bào về dự Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới lần thứ 4 và Diễn đàn Trí thức và Chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài đã thăm quan Khu công nghệ cao Hòa Lạc và tham quan Tòa nhà Quốc hội. Đây là hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện do Bộ Ngoại giao chủ trì và phối hợp tổ chức nhằm vun đắp tình yêu quê hương trong kiều bào, từ đó chung tay vào cho sự phát triển của quê hương đất nước.
Quảng bá Bình Định qua “Du lịch, Điện ảnh và Thể thao - Tự hào bản sắc Việt”

Quảng bá Bình Định qua “Du lịch, Điện ảnh và Thể thao - Tự hào bản sắc Việt”

LNV - Chiều 22/8, Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Bình Định tổ chức họp báo Chương trình “Du lịch, Điện ảnh và Thể thao - Tự hào bản sắc Việt”. Chủ trì họp báo có Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể Thao và Du lịch Tạ Quang Đông.
Nhiều hoạt động đặc sắc tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam dịp nghỉ lễ 2/9

Nhiều hoạt động đặc sắc tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam dịp nghỉ lễ 2/9

LNV - Nhân kỷ niệm Ngày Quốc khánh 2/9, từ ngày 31/8 - 3/9, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam sẽ diễn ra nhiều hoạt động hấp dẫn, giới thiệu tới công chúng trong và ngoài nước những nét văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc Việt Nam.
Miền trầm tích nghìn năm

Miền trầm tích nghìn năm

LNV - Bằng câu chuyện về một miền quê xứ Quảng chứa đựng trầm tích của cả nghìn năm. Đà Nẵng và Hội An nằm ở vĩ độ chính giữa của Việt Nam, gắn liền với nhau cả địa lý và lịch sử, là bảo tàng quá khứ và hiện tại. Hai đô thị chỉ cách nhau quãng đường chừng 30km. từ dấu vết những kinh đô vương quốc Chămpa đến hai Ô châu - Lý thời Trần, để rồi là dinh trấn và thương cảng quan trọng những thế kỷ tiếp nối.
Quảng Ngãi Hội thảo khoa học văn hóa, văn nghệ dân gian các dân tộc miền núi

Quảng Ngãi Hội thảo khoa học văn hóa, văn nghệ dân gian các dân tộc miền núi

LNV - UBND tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam vừa tổ chức Hội thảo khoa học Văn hóa, văn nghệ dân gian các dân tộc miền núi tỉnh Quảng Ngãi và Nam Trung bộ trong tình hình mới.
Rằm Tháng 7- Lễ Vu lan báo hiếu

Rằm Tháng 7- Lễ Vu lan báo hiếu

LNV - Rằm tháng 7 âm lịch hằng năm là dịp lễ quan trọng đối với người Việt, vừa là lễ Vu Lan báo hiếu cha mẹ, vừa là lễ mở cửa ngục theo quan niệm của Phật giáo, để cho những người đã khuất trở về sau những mất mát, chia ly.
Độc đáo Lễ hội Ớt A Riêu ở Cổng Trời Đông Giang

Độc đáo Lễ hội Ớt A Riêu ở Cổng Trời Đông Giang

LNV - Sáng ngày 15/8 tại Khu du lịch sinh thái Cổng Trời Đông Giang (xã Mà Cooih, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam). UBND huyện Đông Giang phối hợp cùng Công ty CP Khu du lịch sinh thái Hang Gợp tổ chức khai mạc Lễ hội Ớt A Riêu lần thứ I năm 2024.
Gìn giữ nghề thuốc đông y gia truyền

Gìn giữ nghề thuốc đông y gia truyền

LNV - Đến huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ, nói tới Lương y Đinh Thị Thơm, người dân tộc Mường ở khu Đồng Cại, xã Cự Đồng thì ai cũng biết, bởi lẽ từ lâu đồng bào địa phương và người dân nhiều tỉnh, thành trong nước đã biết tiếng bà Thơm qua các bài thuốc đông y gia truyền, hỗ trợ chữa trị hiệu quả các bệnh về đường ruột, dạ dày, gan, thận, cơ, xương, khớp và các bệnh phụ nữ hiếm muộn, vô sinh...
Phát huy vai trò “cầu nối” giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân

Phát huy vai trò “cầu nối” giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân

LNV - Sau hơn 4 năm thực hiện hợp nhất, Trung tâm Văn hóa, Thông tin, Thể thao và Du lịch (VH,TT,TT&DL) huyện Bá Thước đã từng bước khắc phục khó khăn, đổi mới phương pháp lãnh đạo, điều hành, năng động, sáng tạo trong công tác chuyên môn, đặc biệt chú trọng đến việc đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, nhằm chuyển tải chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phục vụ nhu cầu tiếp nhận thông tin của Nhân dân trên địa bàn.
Bình Định: Khôi phục Lễ hội Đổ giàn An Thái

Bình Định: Khôi phục Lễ hội Đổ giàn An Thái

LNV - Nhằm khôi phục và bảo tồn Lễ hội Đổ giàn An Thái, UBND thị xã An Nhơn phối hợp với Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh Bình Định vừa tổ chức tọa đàm “Khôi phục Lễ hội Đổ giàn An Thái”, tại Nhà văn hóa xã Nhơn Phúc.
Bình Định: Hỗ trợ nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia bảo tồn nghệ thuật truyền thống

Bình Định: Hỗ trợ nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia bảo tồn nghệ thuật truyền thống

LNV - Nghệ sĩ, nghệ nhân có vai trò rất quan trọng trong việc duy trì sự tồn tại và phát triển của di sản văn hóa phi vật thể, là chủ thể tham gia sáng tạo, lưu giữ, truyền dạy và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong cộng đồng từ thế hệ này đến thế hệ khác.
Huế xây dựng hồ sơ tham gia mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO

Huế xây dựng hồ sơ tham gia mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO

LNV - Ngày 25/07, TP. Huế đề ra kế hoạch xây dựng hồ sơ “Huế - Thành phố sáng tạo” tham gia Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO.
Xem thêm
qc-vinamilk-100-thanh-trung
Mới nhất Đọc nhiều
Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề

Những ông “vua dép lốp” xứng tầm Nghệ nhân làng nghề

LNV - “Vua dép lốp” Phạm Quang Xuân và “người thừa kế” Nguyễn Tiến Cường được xem là những người có vai trò quan trọng trong việc giữ gìn và phát triển nghề truyền thống mang sản phẩm dép lốp thủ công vươn tầm quốc tế. Ghi nhận những đóng góp đó, trong Đạ
Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa

Lào Cai: Phát triển nghề thủ công truyền thống gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa

LNV - Phát triển ngành nghề nông thôn nói chung và làng nghề nói riêng là rất cần thiết, giữ vai trò quan trọng trong quá trình phát triển ở khu vực nông thôn, không chỉ tạo việc làm lúc nông nhàn, tăng thu nhập cho nông dân, mà còn mang lại dấu ấn, bản sắc văn hóa của mỗi vùng miền thông qua các sản phẩm văn hóa được lưu giữ từ đời này qua đời khác.
Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP

Hà Nội: Kinh tế xanh gắn với mô hình OCOP

OVN - Kể từ khi mở rộng địa giới hành chính, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, gắn với chính sách tam nông (nông nghiệp - nông thôn - nông dân) luôn được Thành phố Hà Nội đặc biệt quan tâm. Trong đó, chuyển đổi kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn theo mô hình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả

Thực phẩm giúp ngăn ngừa ung thư hiệu quả

LNV - Thực phẩm có ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe và phát triển các bệnh mạn tính, trong đó có ung thư. Nghiên cứu cho thấy, các thực phẩm lành mạnh có nguồn gốc thực vật rất giàu dinh dưỡng và chất chống oxy hóa giúp bảo vệ cơ thể chống lại nguy cơ bệnh tật.
Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen

Tiền Giang: Khởi nghiệp với mô hình nuôi ốc bươu đen

LNV - Trước đây, ốc bươu đen hầu như có ở các ao vườn, người dân Nam bộ chỉ cần mất ít thời gian là có thể có ngay đĩa ốc hấp sả thơm lừng với vị ngọt, thơm và độ giòn, dai của thịt ốc. Đó cũng là một trong những món được chế biến từ ốc bươu đen. Ngày nay, ốc bươu đen trong tự nhiên không còn nhiều như trước, để đáp ứng nhu cầu của thị trường, một số người chọn mô hình nuôi ốc bươu đen để khởi nghiệp…
qc-vinamilk-dinh-duong-vang
ct-tnhh-pt-xuan-thanh
ctcp-xd-tan-loc
nong-nghiep-xanh
minh-hieu
nhu-thanh
an-phat
thanh-chau
thuan-duc
ha-tinh
binh-dinh
Giao diện di động