Theo số liệu thống kê, hiện nay toàn huyện Nguyên Bình có hơn 230ha trồng dong riềng, trong đó hơn 90% là giống dong riềng đỏ. Diện tích này chủ yếu tập trung ở các xã: Phan Thanh, Yên Lạc, Vũ Nông, Thành Công và thị trấn Tĩnh Túc. Với nghề trồng dong, làm miến, nhiều hộ đã có thu nhập trung bình từ vài chục triệu đến gần 200 triệu đồng/năm, góp phần xóa đói, giảm nghèo ở địa phương.

Thu hoạch dong riềng đỏ bản địa.

Bà Hoàng Thị Hòa, Trưởng Phòng NN-PTNT huyện, cho biết: Giống dong riềng đỏ được người dân trồng ở huyện Nguyên Bình từ nhiều đời nay. Người dân thu hoạch và để giống ngay trên đồng ruộng để vụ sang năm trồng. Cây dong riềng đỏ trồng, chăm sóc cũng giống các loại giong riềng khác. Nhưng năng suất chỉ đạt khoảng 450 - 500 tạ/ha, bằng 70 - 80% năng suất dong cao sản. Để phát triển giống dong đỏ bản địa, UBND huyện Nguyên Bình đã chỉ đạo các xã, thị trấn trồng miến dong thực hiện việc duy trì và bảo tồn giống dong đỏ địa phương. Phối hợp với dự án hỗ trợ kinh doanh cho nông hộ tỉnh ban hành chuỗi giá trị miến dong của huyện Nguyên Bình, trong đó đề ra kế hoạch, phương hướng bảo tồn và nhân rộng, thực hiện các diện tích trồng trong giai đoạn 2021 - 2025 thực hiện bằng giống dong đỏ địa phương.

Một trong những địa phương có phong trào trồng dong, làm miến nổi tiếng nhất là xã Thành Công. Nằm ở độ cao trên 1.000m, xã Thành Công, có khí hậu mát mẻ, nhiệt độ trung bình năm là 20°C cùng nguồn thổ nhưỡng đất đồi rừng, thuận lợi cho cây dong riềng sinh trưởng và phát triển. Loại cây này là chính là nguyên liệu làm nên đặc sản miến dong Phia Đén Cao Bằng.

Nhiều hộ dân ở huyện Nguyên Bình có thu nhập khá nhờ nghề trồng dong, làm miến 2019.

Không giống miến ở các vùng khác, miến dong Phia Đén Cao Bằng được làm từ 100% tinh bột dong riềng, với kỹ thuật và bàn tay khéo léo từ lâu đời của người làm nghề mà miến này có thể nấu đi nấu lại mà sợi không hề nát. Sợi miến Phia Đén có màu hơi đen hoặc trắng ngà, đây là màu sắc tự nhiên của bột khi làm chín mà không qua bất cứ công đoạn tẩy trắng hay sử dụng phẩm màu nào. Sản phẩm miến dong Phia Đén (Nguyên Bình) đã trở thành thương hiệu nhiều người biết đến.

Là một trong những người trồng dong, làm miến lâu năm ở xóm Pù Vài, xã Thành Công, ông Du Văn Síu chia sẻ: Trước đây, gia đình tôi chủ yếu trồng ngô, trồng lúa, khoảng gần chục năm nay chuyển hết diện tích hơn 3.000m² đất sang trồng dong riềng, chủ yếu là dong riềng đỏ bản địa để làm miến. Trung bình mỗi năm gia đình tôi bán được hơn 4 tấn miến dong, trừ mọi chi phí ra thu nhập gần 200 triệu đồng/năm, nhờ vậy cuộc sống được cải thiện rõ rệt.

Bó chuẩn bị miến để bán cho khách hàng.

Còn ông Bàn Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Thành Công cho biết: Năm 2021, toàn xã trồng hơn 40ha dong riềng, gần 40% diện tích là giống dong riềng đỏ bản địa. Cả xã có hơn 400 hộ trồng dong riềng và được trồng ở hầu hết các xóm trong xã với gần 50 hộ làm miến. Nghề trồng dong, làm miến là nghề chủ lực giúp nhiều hộ dân thoát nghèo, ổn định cuộc sống và thoát nghèo bền vững.

Bài, ảnh: Nhật Minh