Trang phục dân tộc ở Trung Quốc là sự kết hợp màu sắc và hoa văn phong phú với phong cách, vẻ đẹp và sự duyên dáng. Ở ngôi làng có dân tộc Dong sinh sống, những người phụ nữ làm vải màu xanh đậm đơn sắc với ánh kim mà chính họ mặc. Nó được gọi là vải liangbu (vải sáng màu), một loại vải đặc biệt phải mất hàng chục bước để làm và là một ví dụ tuyệt vời về vải Dong thủ công.

Yang Shenghua đang dệt vải Dong trên khung cửi, với mẹ cô là Yang Xiuying đang quay sợi bên cạnh tại nhà của họ ở làng Dali Dong, huyện Rongjiang, tỉnh Quý Châu.

Sống chủ yếu ở các tỉnh Quý Châu, Hồ Nam và Hồ Bắc, và khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, người Dong đã phát triển kho tàng nghệ thuật và thủ công qua nhiều thế kỷ, trong số đó có Đại Tống (dage) và các công trình kiến trúc bằng gỗ, chẳng hạn như tháp trống và cầu mưa gió có mái che. Nghề may trang phục truyền thống của họ được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia và có thể thấy rõ khi bước vào làng người Đồng.

Trang phục chủ yếu được làm bằng vải Dong, một món quà của thiên nhiên, nhuộm màu xanh đậm, sử dụng cây dại để làm chàm. Cả vải thành phẩm và sợi bông đều được nhuộm. Vải thành phẩm trở thành liangbu, trong khi sợi nhuộm thường được dệt bằng sợi trắng để tạo ra nhiều kiểu mẫu.

Đối với người dân tộc Đồng, liangbu có nhiều ý nghĩa. Nó là hiện thân của kinh nghiệm sống, cũng như trí tuệ có được từ thiên nhiên, và nó giúp họ đối phó với thời tiết mát mẻ, ẩm ướt. Nó tiếp tục truyền thống thủ công mỹ nghệ lâu đời. Và nó cũng là sợi dây gắn kết các thành viên trong gia đình qua nhiều thế hệ.

Nhà thiết kế Jenny Chou (giữa) làm việc với những người phụ nữ tại một hợp tác xã do cô thành lập ở làng Dong.

"Khi còn nhỏ, tôi thường nghe mẹ tôi nói rằng con gái cần phải học làm vải Đồng, và bất cứ ai không biết làm thì bị coi là vô năng", Yang Shenghua, một cư dân ở làng Dali Dong, huyện Rongjiang, châu tự trị dân tộc Miêu và Đồng Kiềm Đông Nam, Quý Châu, cho biết.

Người phụ nữ 55 tuổi này bắt đầu học nghề thủ công này khi cô khoảng 12 tuổi, dưới sự hướng dẫn của mẹ cô là Yang Xiuying. Cô nhớ rằng quá trình bắt đầu bằng việc kéo sợi khá khó khăn đối với một cô gái trẻ. "Tôi học cách dệt một mét, rồi một mét nữa, cho đến khi tôi có thể dệt được một mảnh vải dài như mẹ tôi có thể làm. Tôi cũng lên núi để hái banlangen (rễ cây chàm, Isatis indigotica), một thành phần thiết yếu để chuẩn bị thuốc nhuộm cho vải", bà Yang Shenghua nói.

Lá của rễ cây chàm, một thành phần nhuộm chính của vải Dong.

Thuốc nhuộm hoàn thiện được làm bằng nước từ da bò luộc và lòng trắng trứng. Vải được vắt, chà và giã trước khi biến thành trang phục truyền thống của người Đông — trang phục màu chàm sẫm với viền hoa nhiều màu cho phụ nữ, trang phục trơn cho nam giới.

Hu Xiaomei, một nhà nghiên cứu và giám tuyển tại Bảo tàng trang phục dân tộc thuộc Viện Công nghệ thời trang Bắc Kinh, cho biết thuốc nhuộm chàm đã được sử dụng trong nhiều thế kỷ để làm hàng dệt may. Nó có thể được tìm thấy trong nhiều nền văn hóa và việc sử dụng nó để làm vải Dong được bảo quản và công nhận tốt.

Yang Shenghua cho biết quá trình sản xuất vải rất phức tạp và bao gồm nhiều bước, mỗi bước đều tốn thời gian. Cô ấy nói rằng mẹ cô ấy rất nghiêm khắc trong quá trình sản xuất. "Bà ấy thích để vải nhuộm lâu hơn bình thường để đạt được màu xanh đậm thực sự. Sau đó, bạn phải hồ, giã, nhuộm, sấy khô và giã lại. …Tất cả những gì tôi có thể nhớ là lặp lại những bước đó hết lần này đến lần khác. "Một khi bạn đã mắc lỗi, bạn sẽ mắc thêm lỗi nữa. Điều này thực sự gây khó chịu, vì bạn cần phải bắt đầu lại từ đầu, phải tập trung và thận trọng để tránh mắc lỗi lần nữa", Yang Shenghua nói.

Yang Shenghua cho biết cô cũng học cách may cạp quần và khăn trùm đầu từ vải, cũng như cách thêu và làm ren. "Chúng tôi dựa vào đôi tay của mình để may quần áo; chúng tôi tự cung tự cấp", cô nói thêm.

Ở các làng Đồng, theo truyền thống, người mẹ sẽ tặng con gái mình một chiếc khăn len làm quà cưới, và khi con gái sinh con, bà của cô thường tặng cô một chiếc địu dệt có hoa văn.

Một số loại vải Dong đã sẵn sàng để sử dụng vào thiết kế trang phục.

Nhà thiết kế người Đài Loan Jenny Chou, người có một studio ở Bắc Kinh với hai người bạn học cùng cô tại Trường Thiết kế Rhode Island, Hoa Kỳ, đã đến thăm làng Dali Dong lần đầu tiên vào mùa thu năm 2015 trong một chuyến công tác. Cô tình cờ nhìn thấy dân làng đang thu hoạch cây chàm và ngâm trong thùng để làm thuốc nhuộm. Chou rất ấn tượng trước sự kiên trì của họ, và việc dệt vải là một phần trong cách người Đông duy trì phong cách truyền thống của họ trong thời đại công nghiệp hóa.

"Làm vải Dong không phải là nhiệm vụ của một người", Chou nói. "Việc kéo sợi và quấn sợi, dệt vải trên khung cửi để sản xuất vải trắng, nhúng vải vào thuốc nhuộm chàm, mất khoảng một năm để hoàn thành một pi (một đơn vị đo chiều dài của Trung Quốc, tương đương khoảng 33 mét)".

Được truyền cảm hứng, bà đã thành lập Hợp tác xã Phụ nữ Dousa, nơi cho phép phụ nữ ở làng Dali Dong không chỉ tiếp tục nghề thủ công truyền thống mà còn được thử nghiệm. Chou cho biết vải Dong cũng có thể được người dân thành thị sử dụng. Nó có thể được làm thành các vật dụng sử dụng hàng ngày, như vỏ gối, đồ trang trí và hộp đựng khăn giấy.

Gối đệm làm bằng vải Dong của người đồng bào.

Năm 2017, chị đã mang vải Đồng từ hợp tác xã ở làng Đại Lý Đồng đến Tuần lễ thiết kế Bắc Kinh. Chou cho biết: "Tôi nghĩ rằng việc kết hợp vải Dong vào thiết kế thời trang là một bước phát triển tự nhiên, giống như cách Dior đã sử dụng vải jacquard Dong trong bộ sưu tập của mình, giới thiệu nghề thủ công truyền thống Dong đến nhiều người hơn".

Cô ấy nhắc đến một số bộ trang phục được trình diễn tại studio của Dior ở Paris, dưới sự giám sát của giám đốc nghệ thuật Dior Maria Grazia Chiuri, đã khéo léo kết hợp vải jacquard Dong với họa tiết hình học màu be-xanh cổ điển với đường nét tinh tế của thời trang cao cấp để mang đến chất lượng cao và vẻ ngoài hiện đại.

Hai bộ trang phục được thiết kế bởi giám đốc nghệ thuật của Dior, Maria Grazia Chiuri, với chất liệu vải truyền thống của người Dong ở Quý Châu.

Theo Dior, sự kết hợp giữa truyền thống phương Đông và thiết kế phương Tây là để kết nối mọi người với những người phụ nữ cần cù ở làng Dali Dong, những người cùng nhau dệt, nhuộm và tạo ra nhiều kiểu mẫu có nguồn gốc từ thiên nhiên và tìm thấy trong các đồ vật và động vật trong cuộc sống hàng ngày của họ./.