Nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát mạnh dạn đổi mới tư duy thiết kế, kết hợp ngôn ngữ tạo hình hiện đại với các giá trị mỹ thuật truyền thống

Hành trình gìn giữ di sản bằng khát vọng sáng tạo và trách nhiệm thế hệ

Sinh ra và lớn lên trong môi trường gắn bó với nghề thủ công tại Làng cổ Đường Lâm, Nguyễn Tấn Phát sớm hình thành tình yêu đặc biệt với sơn mài – một trong những ngành nghề tinh hoa, đòi hỏi kỹ thuật công phu, sự kiên nhẫn và chiều sâu thẩm mỹ.

Không chọn con đường dễ dàng, anh kiên trì theo đuổi nghề, học hỏi từ các bậc thầy đi trước, từng bước tích lũy kinh nghiệm, làm chủ kỹ thuật, đồng thời không ngừng tìm tòi những hướng thể hiện mới cho sơn mài truyền thống. Với anh, làm nghề không đơn thuần là mưu sinh, mà là trách nhiệm với di sản văn hóa của dân tộc.

Tư duy thiết kế mới: "Chìa khóa" để hàng thủ công Việt vươn xa.

Trên nền tảng kỹ thuật cổ truyền, nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát mạnh dạn đổi mới tư duy thiết kế, kết hợp ngôn ngữ tạo hình hiện đại với các giá trị mỹ thuật truyền thống, giúp sơn mài tiếp cận đời sống đương đại một cách tự nhiên và hấp dẫn hơn.

Từ tranh trang trí, đồ nội thất, quà tặng mỹ thuật đến các sản phẩm ứng dụng cao, mỗi tác phẩm đều giữ được “hồn sơn mài” nhưng mang diện mạo mới, phù hợp với thị hiếu thị trường trong nước và quốc tế.

Năng lực sáng tạo của Nguyễn Tấn Phát đã được minh chứng qua bảng thành tích ấn tượng tại các cuộc thi quy mô lớn. Anh là gương mặt tiêu biểu thường xuyên giành giải cao tại Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức, với những tác phẩm đạt giải Nhất, giải Nhì ghi dấu ấn bởi sự kỳ công và tính độc bản. Tại Thủ đô, anh cũng nhiều năm liền được vinh danh tại Cuộc thi Thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội, khẳng định vị thế của một nghệ nhân trẻ luôn tiên phong nâng tầm giá trị sản phẩm làng nghề. Những giải thưởng này chính là bằng chứng cho sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa đôi bàn tay khéo léo và óc sáng tạo không giới hạn.

Chiêm nghiệm về hành trình giữ nghề, anh Phát tâm niệm: “Bảo tồn không có nghĩa là đóng khung và rập khuôn những giá trị cũ. Với tôi, di sản là một thực thể sống, cần được nuôi dưỡng bằng hơi thở của thời đại. Làm cho nghề sống được trong đời sống hôm nay chính là tạo ra sự giao thoa giữa quá khứ và tương lai; nơi những lớp sơn ta truyền thống không chỉ kể câu chuyện của cha ông, mà còn phải hòa nhịp được với thẩm mỹ của thế hệ trẻ và thị hiếu của bạn bè quốc tế. Khi một tác phẩm sơn mài trở thành một phần tất yếu trong ngôi nhà hiện đại, đó là lúc di sản được tái sinh mạnh mẽ nhất.”

Đánh giá về nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tấn Phát, ông Trịnh Quốc Đạt – Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam nhấn mạnh: “Nguyễn Tấn Phát là đại diện tiêu biểu cho lớp nghệ nhân trẻ hiện nay: giỏi nghề, có tri thức, biết đổi mới tư duy thiết kế và đặc biệt ý thức rõ trách nhiệm bảo tồn di sản. Việc anh được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú ở độ tuổi rất trẻ cho thấy chủ trương đúng đắn của Nhà nước trong việc khuyến khích thế hệ kế cận tiếp nối nghề truyền thống.”

Theo ông Trịnh Quốc Đạt, mô hình phát triển nghề sơn mài mà Nguyễn Tấn Phát theo đuổi – kết hợp bảo tồn kỹ thuật cổ truyền với sáng tạo ứng dụng hiện đại – chính là hướng đi bền vững mà các làng nghề cần nhân rộng trong bối cảnh hội nhập sâu rộng hiện nay.

Ở góc nhìn chuyên môn, TS. Đặng Mai Anh – chuyên gia thủ công mỹ nghệ cho rằng: “Thành công của Nguyễn Tấn Phát không chỉ nằm ở kỹ năng nghề, mà ở tư duy phát triển nghề. Anh hiểu rõ rằng bảo tồn chỉ có ý nghĩa khi nghề sống được trong đời sống kinh tế – xã hội đương đại. Việc một nghệ nhân trẻ được vinh danh là tín hiệu tích cực cho tương lai của các ngành thủ công truyền thống, trong đó có sơn mài – một di sản đặc biệt tinh tế của mỹ thuật Việt Nam.”

Không dừng ở sáng tác, Nguyễn Tấn Phát tích cực tham gia truyền nghề, đào tạo thế hệ kế cận, tổ chức các hoạt động trải nghiệm sơn mài cho học sinh, sinh viên, góp phần đưa nghề truyền thống đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ – lực lượng quyết định tương lai của làng nghề.

Danh hiệu Nghệ nhân ưu tú không chỉ là phần thưởng cho nỗ lực cá nhân, mà còn là biểu tượng cho sự tiếp nối bền bỉ của nghề sơn mài Việt Nam trong thời đại mới.

Trong bối cảnh nhiều nghề thủ công đang đứng trước thách thức từ thị trường và đô thị hóa, hành trình của nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tấn Phát cho thấy: khi đam mê gặp tri thức, khi truyền thống song hành cùng sáng tạo, nghề xưa hoàn toàn có thể bước tiếp vững vàng trong dòng chảy hiện đại.

Anh không chỉ gìn giữ nghề sơn mài, mà đang góp phần mở ra con đường phát triển bền vững, nơi di sản không bị lãng quên, mà tiếp tục tỏa sáng bằng hơi thở của thời đại và trái tim của người nghệ nhân trẻ.