Hệ thống thạch nhũ trong hang Tiên.

Hang Tiên nằm trong lòng dãy núi đất xen lẫn đá vôi, có rừng cây bao phủ. Hang được hình thành do quá trình kiến tạo địa chất (Karst), đá vôi bị rửa lũa bởi nước mưa len qua hệ thống khe nứt. Hang liên thông với bên ngoài bằng một cửa duy nhất, trong lòng hang có dạng mái vòm, nhũ đá xuất hiện dày đặc ở khắp thành và trần hang, nhiều cột nhũ kéo từ trần hang xuống tới nền hang. Trong lòng hang quá trình tạo nhũ vẫn đang tiếp diễn do nước từ trên mặt đất ngấm qua trần và thành hang nhỏ xuống, kéo dài từ cửa hang vào đến phía trong cửa hang dài gần 200m. Các nhũ đá có rất nhiều hình dáng, kích thước, màu sắc khác nhau như hình sư tử, chim, cá, voi, đầu rồng, đèn lồng, hình dáng của các loại hoa hồng, sen, cúc, đặc biệt có hình dáng nàng thiếu nữ đang ngồi may, vá trang phục... Những nhũ đá này phải trải qua hàng nghìn năm kiến tạo, hình thành.

Hang Tiên được bảo tồn nguyên trạng, chưa có sự tác động hoặc xâm hại của con người. Hang Tiên cách Làng Văn hóa du lịch cộng đồng thôn Chì khoảng 500m, cách các Làng Văn hóa du lịch cộng đồng thôn Then và thôn Chang, xã Xuân Giang khoảng từ 3 - 5km. Vị trí phân bố hang Tiên khá thuận lợi cho khách tham quan trải nghiệm, đường lên hang không xa và dễ di chuyển kể cả các lối đi trong lòng hang. Vì vậy, hang Tiên có tiềm năng để khai thác và phát triển du lịch trong tương lai để du khách tham quan, trải nghiệm trong thời gian lưu trú trên địa bàn xã Xuân Giang nói riêng và địa bàn huyện Quang Bình nói chung.

Theo Quang Bách (Bảo tàng Hà Giang)