Cổng miếu Bản (Tiêu Sơn Miếu).

Làng gốm Giang Cao (thuộc xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm, Hà Nội) có nghề làm gốm khá nổi tiếng. So với lịch sử làm gốm của làng Bát Tràng (700 năm), làng gốm Giang Cao tuổi nghề còn trẻ, nhưng phải công nhận rằng sự năng động và sức bật vào nghề của họ có phần trội hơn. Sản phẩm gốm sứ Giang Cao với nhiều chủng loại đa dạng, nhiều màu sắc, đậm nét văn hóa dân tộc ngày càng thu hút sự chú ý cả trong và ngoài nước. Người dân trong làng luôn tự hào với các công trình văn hóa lịch sử như đình, chùa Tiêu Dao, Miếu Bản, Văn Chỉ... Trong đó, miếu Bản không chỉ là công trình văn hóa lịch sử mà còn là mang tâm linh bản làng.

Miếu Bản hay còn gọi là Tiêu Sơn Miếu, nơi thờ nhị vị Thành hoàng bản thổ có tên là Lê Huê và Lê Kiêm. Miếu được xây dựng vào đời nhà Trần (trước năm 1400).Theo các cụ cao niên qua nhiều đời truyền kể lại: “hai vị theo học các đạo sĩ dòng Khổng Tử, nhưng lại có tài bốc thuốc”. Lúc bấy giờ dân trong vùng có dịch bệnh hoành hành, 2 vị dựng lều trên khu đất cao có tên là Hoàng Xà sát bờ sông Hồng bốc thuốc cứu giúp trị bệnh cho nhân dân qua khỏi nhiều tai ương bệnh dịch. Qua một đêm mưa dông lạ, hai vị biến mất không vết tích. Từ đó dân làng xây Miếu thờ ngay tại đây và tôn làm Thành Hoàng bản thổ. Sau nhiều lần thiên tai hủy hoại, đến năm 2010 miếu Bản được xây dựng lại.

Không gian bến nước trước miếu.

Miếu Bản địa thế đặc biệt, mặt tiền hướng thẳng sông Hồng. Từ cổng miếu phóng tầm mắt sẽ thấy cả vùng nước lớn sông Hồng cuộn chảy, tiếng thuyền phà chở du khách nhộn nhịp chạy ù ù suốt cả một ngày. Du khách có dịp đến Bát Tràng ghé qua miếu Bản thưởng thức cái khí chất cổ xưa của “cây đa, bến nước”, nghe tích cũ mới thấy hết cái bình dị và linh thiêng nơi này.

Bàn thờ bên trong miếu

Gặp gỡ cô Lan, người chịu trách nhiệm trông coi, hương khói thay dân làng từ ngày miếu mới xây tới giờ, cô kể: “Ở đây có con mãng xà to lắm. Đầu nó tít ngoài sông kia kìa. Còn đuôi thì nằm ở miếu này. Linh lắm!”. Truyền thuyết dân gian lưu lại, mãng xà là loài trăn lớn, sống lâu năm thành tinh, có thể coi là một trong chín đứa con của Rồng. Theo cô Lan, con mãng xà lớn vốn đã nằm ở đây, không rõ từ đâu tới, nằm yên hàng trăm năm trên đất Hoàng Xà xưa. Trong đời sống tâm linh dân làng Giang Cao, Thành Hoàng phù hộ phát tài phát lộc, còn “linh xà” trấn giữ đất đai, ngăn thiên tai bão lũ.

Bia ghi công miếu Bản

Trên bia công đức miếu Bản có đoạn “Tiêu Sơn Miếu được xây dựng bằng cái tâm, cái tầm, cái tài và bản lĩnh được kết tinh hội tụ truyền từ đời này sang đời khác, đã trở thành biểu tượng và niềm tự hào của cộng đồng người dân làng Giang Cao”. Công trình kiến trúc gần 4,3 tỷ đồng toàn bộ do dân làng gốm tự nguyện đóng góp, ủng hộ. Công trình hoàn thành thần tốc sau 7 tháng, gồm khu thờ, khu lưu giữ di tích (cấm ra vào), 6 cây đa lớn trồng quanh miếu và nhà kho. Miếu Bản tuy chưa được biết tới nhiều nhưng ai qua đây đều ghé thắp nén hương cầu mong an bình, tài lộc. Người Giang Cao vẫn tự hào rằng miếu Bản giúp làng ngày cảng phát triển thịnh vượng, nhất là nghề gốm.

Bài và ảnh: Hoài Lê