Tương nếp làng Tân Đức là món ăn truyền thống của người dân nơi đây được nhiều người yêu thích.

Theo kinh nghiệm của những người làm tương lâu năm ở Tân Đức, công thức làm tương ngon sẽ có 3kg muối, 3kg đậu tương, 6kg gạo nếp cái hoa vàng, 33 lít nước, khi vun mốc cho thêm 2 chén rượu sẽ được nước màu da cam. Đỗ tương rang vàng, ngâm rồi cho vào bể ủ cùng gạo nếp chế biến, sau đó cho vào chum, vại ủ nắng khoảng 2 tháng là ăn được. Trong thời gian ủ, mỗi ngày tương sẽ được khuấy vài ba lần để cho đỗ, gạo quyện vào nhau tạo vị thơm, vị ngọt. Đặc biệt ở chỗ tương ủ càng lâu càng ngon, sự hòa quyện của gạo nếp và đỗ tương tạo cho tương có màu vàng sánh thơm ngon vị ngọt, vị ngậy đặc trưng. Tương ủ khoảng 2 năm là tương ngon nhất. Làm tương phải theo mùa vụ, thời gian làm tương lý tưởng nhất là từ tháng 4 đến tháng 6, do vậy trong thời gian này các hộ sẽ tập trung cao độ để làm mốc, sau đó ủ và bán quanh năm.

Với truyền thống hàng chục năm sản xuất, sản phẩm tương nếp Tân Đức đã được thị trường trong và ngoài tỉnh biết đến, đây là nguồn thu nhập mang lại giá trị kinh tế cho các hộ dân nơi đây. Trung bình mỗi năm, các hộ chế biến được từ 5-7 tấn tương nhưng chưa đáp ứng đủ nhu cầu của thị trường.

Sản phẩm tương nếp truyền thống Tân Đức đang tích cực đầu tư bao mì, mẫu mã để xây dựng thương hiệu và hướng đến tham gia chương trình OCOP.

Năm 2023, với mục đích giúp các hộ dân làm tương nếp truyền thống tại Tân Đức phát triển nghề, UBND phường Minh Nông phối với Hội nông dân, Hội phụ nữ, Liên minh HTX tỉnh tuyên truyền vận động thành lập HTX tương nếp Tân Đức. Việc thành lập HTX tương nếp Tân Đức sẽ giúp cho các hộ thành viên mở rộng quy mô chế biến, có điều kiện cung ứng và tiêu thụ tốt trên thị trường; các hộ thành viên yên tâm sản xuất, đồng thời sản xuất lớn theo hướng hàng hóa cũng giúp các hộ thành viên giảm bớt một số chi phí trung gian đối với đầu vào và đầu ra sản phẩm.

Chia sẻ về bí quyết làm tương nếp, chị Nguyễn Thị Thủy - Giám đốc HTX Tương nếp Tân Đức cho biết: “Để có những mẻ tương ngon theo phương pháp truyền thống cần phải qua 3 công đoạn chín, bao gồm: lên mốc xôi nếp, ngả đỗ và phơi tương (ủ tương). Nguyên liệu làm tương gồm có gạo nếp cái hoa vàng, muối và đỗ tương. Gạo nếp được nấu thành cơm, để ráo, phơi khô bằng cách đảo đi đảo lại đều tay trong thời gian khoảng 5 ngày. Đỗ làm tương phải chọn loại hạt to, đều, da sáng và bóng. Để có những mẻ tương thơm ngon, vàng óng đòi hỏi phải có kỹ thuật, kinh nghiệm của người làm tương và bí quyết từng hộ thành viên.”

Nghề làm tương truyền thống nơi đây có lịch sử hơn 40 năm với sản phẩm thơm ngon, có hương vị đậm đà hấp dẫn thực khách.

Hiện nay, HTX đang có 8 thành viên sản xuất tương với sản lượng trung bình hàng năm đạt khoảng 20 tấn, hộ làm ít nhất cũng đạt 2 tấn/năm, qua đó góp phần tạo công ăn việc làm và thu nhập ổn định cho hàng chục lao động nông dân tại địa phương. Trong thời gian tới HTX sẽ tuyên truyền, vận động để các hộ làm tương trên địa bàn tiếp tục tham gia thành viên HTX. Mặc dù HTX mới được thành lập, song tương nếp truyền thống Tân Đức đã có mặt trên nhiều bàn ăn tại các nhà hàng của thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ và một số thị trường như Hà Nội, Vĩnh Phúc, Yên Bái, Lào Cai.

Để sản phẩm tương nếp Tân Đức được thị trường biết tới nhiều hơn, trong thời gian tới, HTX sẽ hoàn thiện các thủ tục để đăng ký “Tương nếp truyền thống Tân Đức” đạt chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Vì vậy, HTX rất mong muốn được các sở, ngành, UBND thành phố Việt Trì quan tâm hỗ trợ bao bì, tem nhãn, xúc tiến thương mại cho sản phẩm tương nếp truyền thống Tân Đức. Việc này có ý nghĩa thúc đẩy HTX nâng cao chất lượng, có giá cả cạnh tranh để được thị trường đón nhận, phát triển mạnh mẽ nghề truyền thống, hỗ trợ cho các hộ thành viên HTX phát triển kinh tế./.