Yên Bái: Ngọt ngào hương cốm Tú Lệ

TBV - Tú Lệ là một xã thuộc huyện Văn Chấn. Thung lũng Tú Lệ được vây quanh bởi ba ngọn núi: Khau Phạ, Khau Thán và Khau Song. Từ lâu, nơi đây đã nổi tiếng với một loại gạo nếp Tan “Khẩu tan chạu” có hạt to tròn, trắng trong. Thứ nếp này khi được đồ thành xôi thì có vị dẻo thơm đặc biệt, còn khi chế biến thành cốm thì lại có thêm hương vị thật ngọt ngào, thanh mát.
Cốm Tú Lệ từ lâu đã được biết đến là một thứ đặc sản “độc nhất vô nhị”của núi rừng Tây Bắc Việt Nam. Được chắt lọc từ những tinh túy của trời đất và sự mộc mạc cần cù của đồng bào dân tộc Tây Bắc, cốm Tú Lệ có hương vị thơm dẻo, thấm đượm tấm lòng thành của bà con đồng bào dân tộc. Không những thế, hương cốm non thơm nức cùng màu xanh tự nhiên như một lời mời gọi của Tú Lệ đối với lữ khách đến đây vào mùa thu – mùa lúa chín – mùa cốm thơm lừng.

Tây Bắc những ngày đầu tháng 9, nắng vàng nhẹ, những cơn gió hiu hiu mang theo hương vị của lúa non đã chính thức báo hiệu một mùa lúa chín bội thu nữa lại đến với nơi đây. Từ những cánh đồng Mường Lò cho tới những cung ruộng bậc thang Mù Căng Chải xanh mướt đã bắt đầu chuyển mình sang màu vàng óng ả, màu của sự ấm no. Dưới chân đèo Khau Phạ lúa nếp non trên những thửa ruộng bậc thang Tú Lệ, Lìm Thái, Thái Mông đã được bà con thu hoạch, cắt gần xong để kịp giã cốm ở Khau Phạ khi vào mùa.

Lúa nếp Tú Lệ từ lâu đã nổi tiếng vì lúa ở đây cho ra những hạt gạo to tròn, trắng trong. Thứ nếp này rất đặc biệt, bởi khi nó được đồ thành xôi thì thì dẻo thơm vô cùng còn khi được chế biến thành cốm thì thanh mát, ngọt ngào mà không thứ nếp nào sánh bằng được.


Mùa cốm cả bản cùng thu hoạch lúa làm cốm.


Công đoạn làm ra thành phẩm là những hạt cốm dẻo thơm nhìn qua tưởng chừng như đơn giản những thực chất nó lại tốn rất nhiều công sức, sự tỉ mỉ và tinh tế của những người làm ra nó. Để làm ra được những hạt cốm xanh mỏng, bà con trong bản phải dậy từ tờ mờ sang tinh mơ ra đồng hái những bông lúa còn đẫm sương đêm và đang ở trong thời kì uốn câu sữa mang về nhà tuốt. Lúa được tuốt xong là phải đem đi rang ngay, nếu để vài ngay sau mới làm thì hạt cốm sẽ không còn xanh non, thơm dẻo nữa.

Trước khi bắt đầu việc rang cốm, bà con nơi đây phải chuẩn bị bếp lò và chảo rang. Bếp lò rang nếp ở Tây Bắc thường phải được đắp bằng xỉ than nhưng lại không dung than để đốt mà phải dùng củi để điều chỉnh được độ to nhỏ của lửa. Chảo gang thường được dùng làm bằng gang đúc có như vậy từng hạt cốm khi rang xong sẽ không bị cháy mà mềm dẻo, thơm ngon. Khi rang cốm phải để lửa nhỏ, đảo đều tay và liên tục để cốm chín đều, không bị nát, đợi nguội rồi mới cho từng mẻ vào cối giã.

Nếu đến Tú Lệ vào mùa này sẽ thường xuyên bắt gặp những cảnh gia đình đồng bào dân tộc đang xúm quanh chiếc cối giã và những chảo gang đầy ắp cốm. Mỗi người một nhịp, người thì đạp chầy, người thì ở đầu cối đảo cốm bằng những chiếc đũa cả to, cả 2 phối hợp với nhau rất ăn ý và thuần thục. Để giã cốm nếp Tú Lệ cũng cần phải có kỹ thuật. Chân của người giã cốm phải thật đều, nhịp nhàng để lực chày giã không được mạnh quá và cũng không được nhẹ quá. Đồng thời sẽ có một người nữa, sử dụng những mảnh tre để thực hiện việc đảo thóc ở trong cối, nếu như thấy có trấu thì lại xúc ra rồi sảy vỏ sau đó bỏ vào và tiếp tục giã.

Tùy theo độ non của lúa khi gặt mà người giã cốm sẽ ước lượng, trung bình khoảng 10 lần giã mới hoàn tất mẻ cốm. Cốm giã xong được gói trong lá dong xanh, vừa tăng thêm màu xanh của cốm, vừa lưu giữ mùi thơm của lúa.

Để cho ra cốm nếp Tú Lệ nổi tiếng khắp vùng với hương thơm dẻo ngọt, bà con nơi đây đã phải làm cốm rất công phu và tỉ mỉ. Chính vì thế mà cốm non được mệnh danh là “tinh hoa ẩm thực” của vùng đất rẻo cao này.

Cốm Tú Lệ thường được ăn cùng với chuối chín trứng cuốc, trái hồng đỏ chín cây hoặc cũng có thể dùng để nấu cháo vịt, xôi nếp, chè và nêm vào các món như: nem rám, tôm rán, thịt chiên. Chính vì hương vị đặc biệt thơm ngon như vậy, nên lâu nay cốm Tú Lệ đã trở thành đặc sản có một không hai nổi tiếng khắp vùng Tây Bắc.

Trước đây, cốm nếp Tú Lệ được người dân làm để thờ cúng ông bà tổ tiên, hoặc là để ăn trong gia đình, làm quà biếu tặng. Nhưng hiện nay, với vị dẻo thơm mà cốm nếp Tú Lệ có nó đã vượt ra khỏi phạm vi bản làng và được du khách gần xa yêu thích. Cho nên được bày bán rất nhiều để phục vụ nhu cầu của du khách. Cốm nếp Tú Lệ nổi tiếng nhưng mỗi mùa cũng chỉ kéo dài được khoảng 2 tháng mà thôi.

Thanh Huyền

Tin liên quan

Tin mới hơn

Đẩy mạnh xúc tiến thương mại cho các sản phẩm làng nghề truyền thống.

Đẩy mạnh xúc tiến thương mại cho các sản phẩm làng nghề truyền thống.

LNV - Bộ Công Thương vừa ban hành kế hoạch đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại đối với các sản phẩm tiểu thủ công nghiệp tại các làng nghề truyền thống.
Vĩnh biệt nghệ nhân Nguyễn Xuân Thủy - Người truyền lửa nghề hoa thủ công đất Tổ

Vĩnh biệt nghệ nhân Nguyễn Xuân Thủy - Người truyền lửa nghề hoa thủ công đất Tổ

LNV - Làng nghề truyền thống Việt Nam vừa tiễn biệt một người nghệ nhân tâm huyết, cả đời tận tụy với nghề và luôn đau đáu với việc gìn giữ những giá trị thủ công truyền thống. Nghệ nhân Nguyễn Xuân Thủy – hội viên Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, học trò của Nghệ nhân Nhân dân hoa lụa Mai Hạnh – đã từ trần ngày 23/5/2026 sau thời gian chống chọi với bệnh hiểm nghèo, để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với gia đình, đồng nghiệp, học trò cùng những người yêu quý hoa thủ công truyền thống.
Hà Nội: Khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống để phát triển công nghiệp văn hóa

Hà Nội: Khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống để phát triển công nghiệp văn hóa

LNV- Để phát huy những kết quả đạt được, khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế sẵn có, đồng thời khắc phục những hạn chế, vấn đề đặt ra trong công tác khôi phục và bảo tồn làng nghề truyền thống, nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa trong thời gian tới, Thành phố Hà Nội cần tập trung triển khai đồng bộ các định hướng và giải pháp trọng tâm sau:
Nghề đan mành tre ở Tây Xuyên

Nghề đan mành tre ở Tây Xuyên

LNV - Giữa nhịp sống hiện đại, nghề đan mành tre ở Tây Xuyên (xã Long Hưng, tỉnh Hưng Yên) vẫn được người dân gìn giữ như một nét đẹp văn hóa của làng quê Bắc Bộ. Từ những thân tre mộc mạc, người thợ nơi đây đã tạo nên những chiếc mành giản dị, góp phần tăng thu nhập cho mỗi gia đình và lưu giữ nếp sống thanh nhã, kín đáo của người Việt.
Hoa văn lụa Vạn Phúc - Mã văn hóa trên từng sợi tơ

Hoa văn lụa Vạn Phúc - Mã văn hóa trên từng sợi tơ

LNV - Lụa Vạn Phúc (Hà Nội) từ lâu đã trở thành biểu tượng của tinh hoa thủ công truyền thống. Nếu chất lụa tạo nên vẻ đẹp mềm mại thì các họa tiết, hoa văn chính là những ký hiệu đã được mã hóa thể hiện cho văn hóa, giá trị thẩm mỹ của cư dân nông nghiệp Bắc Bộ. Vì vậy khám phá hoa văn trên lụa Vạn Phúc cũng là hành trình đọc lại một “văn bản văn hóa” được viết lên bằng những sợi tơ.
Những nụ cười còn lại trong ký ức

Những nụ cười còn lại trong ký ức

LNV - Khi tục nhuộm răng đen dần lùi vào ký ức, nghề làm thuốc xỉa - thứ “bí quyết giữ màu răng” từng gắn với nét đẹp của người phụ nữ Huế - cũng theo đó mà mai một. Ở Huế hôm nay, vợ chồng ông Đinh Bảo Ân (63 tuổi, trú đường Chi Lăng) gần như là những người cuối cùng còn lưu giữ công thức thuốc xỉa gia truyền, níu lại một phần ký ức của nụ cười đen nhánh từng đi vào ca dao xứ Huế.

Tin khác

Khôi phục và phát triển Làng gốm Phù Lãng - Giữ hồn đất, giữ nghề trong kỷ nguyên mới

Khôi phục và phát triển Làng gốm Phù Lãng - Giữ hồn đất, giữ nghề trong kỷ nguyên mới

LVN - Nằm bên dòng sông Cầu thơ mộng, Phù Lãng từ lâu đã được biết đến là một trong những cái nôi của nghệ thuật gốm cổ Việt Nam. Trải qua hàng trăm năm lịch sử, làng nghề không chỉ tạo ra những sản phẩm phục vụ đời sống mà còn lưu giữ một phần ký ức văn hóa dân tộc qua từng lớp men da lươn, từng sắc nâu trầm mặc của đất và lửa.
Đánh thức giá trị di sản làng nghề

Đánh thức giá trị di sản làng nghề

LNV - Làng nghề truyền thống từ lâu được ví như những “bảo tàng sống” lưu giữ lịch sử và bản sắc văn hóa cộng đồng. Trong không gian ấy, mỗi sản phẩm làm ra không chỉ mang giá trị hàng hóa, mà còn kết tinh tri thức dân gian, bàn tay tài hoa của người thợ và sự gắn kết hài hòa giữa con người với thiên nhiên qua bao thế hệ.
“Báu vật” của làng nghề

“Báu vật” của làng nghề

LNV- Không trực tiếp mưu sinh giữa trùng khơi, nhưng nhiều người dân ở các làng biển Quảng Trị lại nắm giữ những “bí kíp” làm nên loại nước mắm nguyên chất, ruốc quệt đặc, ruốc quệt lỏng thơm ngon thượng hạng. Những sản phẩm ấy có thể bảo quản từ 2-3 năm mà vẫn giữ nguyên hương vị đậm đà. Họ được ví như những “báu vật sống” của làng nghề truyền thống nơi miền chân sóng.
Giữ lửa làng nghề nỗi trăn trở trước nguy cơ mai một.

Giữ lửa làng nghề nỗi trăn trở trước nguy cơ mai một.

LNV- Làng nghề truyền thống là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Thế nhưng, trước nhịp sống hiện đại và sự đổi thay không ngừng của thị trường, nhiều làng nghề trong tỉnh đang đối mặt với nguy cơ mai một. Giữ “lửa” cho làng nghề hôm nay không chỉ là nỗi niềm của những nghệ nhân gắn bó với nghề, câu chuyện mưu sinh của người dân, mà còn là trăn trở về việc gìn giữ hồn cốt văn hóa truyền thống đang dần phai nhạt theo thời gian.
Hà Nội có thêm hai làng nghề gia nhập mạng lưới thủ công sáng tạo thế giới

Hà Nội có thêm hai làng nghề gia nhập mạng lưới thủ công sáng tạo thế giới

LVN - Ngày 8/5/2026, tại Hoàng thành Thăng Long, UBND Thành phố Hà Nội tổ chức Lễ đón nhận làng nghề khảm trai sơn mài Chuyên Mỹ và làng nghề điêu khắc sơn mỹ nghệ Sơn Đồng trở thành thành viên của mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới.
Gia Lai: Bảo tồn văn hoá truyền thống của đồng bào Bahnar, Jrai

Gia Lai: Bảo tồn văn hoá truyền thống của đồng bào Bahnar, Jrai

LNV - Cùng với 54 dân tộc trên cả nước, văn hóa truyền thống của đồng bào Bahnar, Jrai tỉnh Gia Lai là bộ phận quan trọng cấu thành nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Bảo tồn văn hoá truyền thống các dân tộc là nhiệm vụ chính trị quan trọng, là “lá chắn mềm” góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình hình mới.
Gia Lai: Độc đáo nghi lễ Cúng giọt nước của người Bahnar giữa đại ngàn

Gia Lai: Độc đáo nghi lễ Cúng giọt nước của người Bahnar giữa đại ngàn

LNV - Lễ cúng giọt nước là một trong những nghi lễ đặc trưng, linh thiêng và giàu bản sắc của người Bahnar.
Tuyên Quang: Tôn vinh nghề làm chè Shan tuyết truyền thống

Tuyên Quang: Tôn vinh nghề làm chè Shan tuyết truyền thống

LVN - Xã Cao Bồ, tỉnh Tuyên Quang vừa tổ chức thành công Lễ hội “Miền chè di sản” lần thứ III năm 2026, với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trải nghiệm đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân cùng du khách thập phương tham dự. Sự kiện được tổ chức nhằm quảng bá thương hiệu chè Shan tuyết cổ thụ, tôn vinh nghề sao chè thủ công truyền thống và mở rộng cơ hội kết nối đầu tư, phát triển du lịch cộng đồng
Lễ hội làng Dương Nỗ, nơi lưu dấu tuổi thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Lễ hội làng Dương Nỗ, nơi lưu dấu tuổi thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh

LNV - Hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), tối 14/5, Sở Văn hóa và Thể thao TP. Huế tổ chức Lễ hội làng Dương Nỗ năm 2026 với chủ đề “Dương Nỗ - Hành trình tháng Năm”. Chương trình không chỉ tái hiện những giá trị văn hóa truyền thống của vùng quê giàu lịch sử, mà còn là dịp tưởng nhớ và tri ân nơi từng gắn bó với tuổi thơ, quá trình học tập của Bác Hồ thời niên thiếu.
Làng nghề trầm hương Phú Hội 1 “hồn thơm” hơn 100 năm tuổi ở Khánh Hòa

Làng nghề trầm hương Phú Hội 1 “hồn thơm” hơn 100 năm tuổi ở Khánh Hòa

LNV - Giữa vùng quê yên bình của xã Vạn Thắng, tỉnh Khánh Hòa, làng nghề trầm hương Phú Hội 1 đã tồn tại hơn một thế kỷ như một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa và kinh tế của người dân địa phương. Qua nhiều thế hệ, nghề làm trầm không chỉ giúp người dân mưu sinh mà còn lưu giữ nét đẹp truyền thống đặc trưng của vùng đất được mệnh danh là “xứ trầm hương” của Việt Nam.
Du lịch làng nghề Hà Nội: Khơi tiềm năng, tạo đà bứt phá

Du lịch làng nghề Hà Nội: Khơi tiềm năng, tạo đà bứt phá

LNV - Sở hữu bốn làng nghề truyền thống được vinh danh trong Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới (Craft City Network), Hà Nội đang khẳng định vị thế là trung tâm hội tụ tinh hoa nghề thủ công và giá trị văn hóa đặc sắc, tạo nền tảng quan trọng để phát triển du lịch làng nghề theo hướng sáng tạo, bền vững.
Lan tỏa những giá trị nhân văn cao đẹp trong tư tưởng Hồ Chí Minh đến bạn bè quốc tế tại Hàn Quốc.

Lan tỏa những giá trị nhân văn cao đẹp trong tư tưởng Hồ Chí Minh đến bạn bè quốc tế tại Hàn Quốc.

LNV - Việc tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hàn Quốc không chỉ có ý nghĩa đối với cộng đồng người Việt Nam xa quê hương mà còn là dịp để tăng cường hiểu biết, đồng cảm và gắn kết giữa nhân dân hai nước Việt Nam-Hàn Quốc trên nền tảng những giá trị chung về hòa bình, hợp tác và phát triển.
Hà Nội thúc đẩy phát triển ngành nghề nông thôn

Hà Nội thúc đẩy phát triển ngành nghề nông thôn

LVN - Hà Nội triển khai kế hoạch phát triển làng nghề, thúc đẩy sản xuất, du lịch, bảo vệ môi trường, nâng cao đời sống cộng đồng nông thôn. Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu vừa ký ban hành Kế hoạch số 161/KH-UBND ngày 20/4/2026 về phát triển ngành nghề nông thôn thành phố Hà Nội năm 2026.
Khai mạc mùa du lịch Thái Nguyên 2026: Bản giao hưởng “Hồ trên núi - Trà trong mây”

Khai mạc mùa du lịch Thái Nguyên 2026: Bản giao hưởng “Hồ trên núi - Trà trong mây”

LNV- Tối 15/5, Thái Nguyên đã chính thức khai mạc mùa du lịch năm 2026 với chủ đề Bản giao hưởng “Hồ trên núi - Trà trong mây”. Đây là sự kiện văn hóa, du lịch quy mô lớn nhằm quảng bá tiềm năng, thế mạnh du lịch, các giá trị văn hóa đặc sắc và hình ảnh vùng đất, con người Thái Nguyên.
Giữ hồn Dèng trên tà áo đương đại

Giữ hồn Dèng trên tà áo đương đại

LNV - Ngày 15.5, tại TP.HCM, triển lãm “Di sản Huế - hội tụ và lan tỏa” khai mạc, mang đến không gian đậm bản sắc cố đô giữa lòng đô thị sôi động. Trong dòng chảy giao lưu văn hóa ấy, nghề dệt Dèng của đồng bào Tà Ôi ở A Lưới gây chú ý khi được tái hiện bằng ngôn ngữ thời trang đương đại qua các thiết kế áo dài của Nhà thiết kế Viết Bảo.
Xem thêm
Mới nhất Đọc nhiều
Đẩy mạnh xúc tiến thương mại cho các sản phẩm làng nghề truyền thống.

Đẩy mạnh xúc tiến thương mại cho các sản phẩm làng nghề truyền thống.

LNV - Bộ Công Thương vừa ban hành kế hoạch đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại đối với các sản phẩm tiểu thủ công nghiệp tại các làng nghề truyền thống.
Từ chứng nhận OCOP đến khẳng định thương hiệu và chất lượng sản phẩm.

Từ chứng nhận OCOP đến khẳng định thương hiệu và chất lượng sản phẩm.

LNV - Trong giai đoạn mới, chương trình OCOP tại nhiều địa phương đang được chuẩn hóa theo hướng gắn với cam kết về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và nâng cao uy tín thương hiệu sản phẩm.
Lạng Sơn triển khai nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới

Lạng Sơn triển khai nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới

LNV - Lạng Sơn sẽ đồng loạt tổ chức các hoạt động tuyên truyền, vệ sinh môi trường, giảm rác thải nhựa và trồng cây xanh hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới năm 2026.
Đánh thức giá trị bản địa, mở hướng sinh kế bền vững cho người nông dân

Đánh thức giá trị bản địa, mở hướng sinh kế bền vững cho người nông dân

LNV - Ngành văn hóa và du lịch Đà Nẵng thời gian qua đã triển khai nhiều hoạt động xúc tiến thị trường gắn với tri thức dân gian trong trồng trọt, chế biến các loại nông sản đặc trưng của địa phương.
Đề xuất chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh

Đề xuất chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh

LNV - Tại dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), Bộ Tài chính đã đề xuất nghiều nội dung hỗ trợ các doanh nghiệp này. Đáng chú ý là chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh.
Giao diện di động