Xuất khẩu thủy sản năm 2022 kỳ vọng đạt mốc 10 tỷ USD

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP) cho biết, tính đến hết tháng 5/2022 các nhà máy chế biến cá tra Việt Nam đều đã nỗ lực chạy hết công suất chế biến, tổng giá trị xuất khẩu đạt 1,21 tỷ USD, tăng gần 90% so với cùng kỳ năm ngoái.

Về thị trường, tính đến hết tháng 5/2022, tổng giá trị xuất khẩu cá tra sang thị trường Trung Quốc – Hồng Kông đạt hơn 317 triệu USD, tăng 124% so với cùng kỳ năm trước. Giá cá tra phile xuất khẩu trung bình sang Trung Quốc dao động từ 3,15 - 3,25 USD/kg, cao hơn 0,5 USD/kg so với cùng kỳ năm trước.

Tại thị trường Hoa Kỳ, 5 tháng đầu năm nay, tổng giá trị xuất khẩu cá tra sang thị trường này đạt 310 triệu USD, tăng 131%. Đáng chú ý, giữa tháng 5/2022, Cơ quan Thanh tra và An toàn Thực phẩm Hoa Kỳ (FSIS) - Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ đã ra thông báo công nhận thêm 6 nhà máy chế biến cá tra Việt Nam được phép chế biến, xuất khẩu sản phẩm cá tra sang thị trường Hoa Kỳ nâng tổng số nhà máy được công nhận lên con số 19.

Theo số liệu thống kê mới nhất của Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC), tới cuối tháng 4/2022, giá cá tra đông lạnh nhập khẩu của Hoa Kỳ từ Việt Nam đã lập thêm đỉnh mới đạt gần 5 USD/kg, cao hơn so với cùng kỳ năm trước gần 2 USD/kg. Đây là mức giá tăng mạnh chưa từng có trong 3 năm trở lại đây.

Tính đến hết tháng 5/2022, CPTPP là khối thị trường xuất khẩu lớn thứ 2 của các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra Việt Nam (sau Trung Quốc - Hồng Kông và Hoa Kỳ). Nhu cầu nhập khẩu cá tra từ các nước trong khối liên tục tăng trưởng trong 5 tháng liên tiếp với giá trị đạt 146,5 triệu USD, tăng 64% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu cá tra đông lạnh sang Mexico, Canada, Australia và Nhật Bản trong 5 tháng đầu năm nay tiếp tục tăng trưởng khả quan.

Ngoài ba thị trường xuất khẩu lớn trên, 5 tháng đầu năm 2022, xuất khẩu cá tra sang EU, Thái Lan, Brazil, Anh, Colombia, Ai Cập vẫn tăng trưởng tốt. Tổng giá trị xuất khẩu sang EU đạt 88,6 triệu USD, tăng 89%; sang Thái Lan tăng 85%; Brazil tăng 51%...

Theo ông Trần Nguyễn Hoàng Phú, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy sản Sóc Trăng (Stapimex, chuyên mặt hàng tôm), thiếu hụt lao động là vấn đề thường xuyên gặp phải của DN.

“Ngành thủy sản sử dụng lao động rất lớn, công ty chúng tôi luôn gặp tình trạng thiếu lao động”, ông Phú nói và cho rằng, một trong những nguyên nhân chính là sự chuyển dịch dân số của lao động phổ thông từ ĐBSCL lên TPHCM và Đông Nam Bộ rất lớn. Trong khi công ty ở vị trí khá xa, nơi cơ sở hạ tầng còn kém phát triển nên thu hút lao động trình độ cao rất khó…

Là người gắn bó lâu năm với các doanh nghiệp thủy sản ở ĐBSCL, nhất là các doanh nghiệp cá tra, ông Võ Hùng Dũng, nguyên Giám đốc VCCI Cần Thơ cho biết, giá cá tra nguyên liệu duy trì được mức cao (trên 30.000 đồng/kg) từ đầu năm đến nay, có thời điểm 32.000- 34.000 đồng/kg. Giá cá giống cũng ổn định trong nhiều tháng ở mức trên 40.000 đồng/kg, khác với lên xuống thất thường ở các năm 2018- 2019, và mức giá thấp tiêu cực kéo dài trong hai năm 2020-2021…

Theo ông Dũng, ngành cá tra trải qua nhiều thăng trầm, những ai “trụ” được đến nay là đã vượt qua hai năm khó khăn vừa qua. Điều này cũng cho thấy, ngành hàng cần có chính sách hỗ trợ để doanh nghiệp đứng vững và vượt qua những cú sốc, chứ không phải ‘can thiệp’ bằng cách ‘giải cứu’.

Bên cạnh những mặt thuận lợi, theo các chuyên gia, xuất khẩu thủy sản những tháng cuối năm vẫn còn nhiều thách thức. Cụ thể, sự khan hiếm nguồn nguyên liệu không đảm bảo cho thị trường xuất khẩu, sự gia tăng cước phí tàu biển và các chi phí đầu vào tăng. Đáng chú ý, tại các thị trường lớn đang tiếp tục tăng cường kiểm soát các yếu tố an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc….

Việt Nam hiện đang xuất khẩu thủy sản sang hơn 160 thị trường trên thế giới. Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã tạo động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho ngành thủy sản. Trong đó, lợi thế có được từ việc cắt giảm thuế quan sẽ giúp tăng sức cạnh tranh cho thủy sản Việt Nam.

Tận dụng tối đa lợi thế về thuế từ các FTA, Chính phủ Việt Nam đang tăng cường mở rộng các FTA thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Vương quốc Anh (UKVFTA).

Hiện, xuất khẩu thủy sản sang các nước thành viên Hiệp định RCEP chiếm trên 63% thị phần xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. Theo các chuyên gia, Hiệp định RCEP giúp doanh nghiệp có thể đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng thủy sản vào thị trường các nước thành viên, đặc biệt là khi xuất khẩu sang thị trường các đối tác thương mại hàng đầu như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc… nhờ quy tắc xuất xứ được nới lỏng. Để tận dụng được cơ hội thị trường, các doanh nghiệp thủy sản cần phải tìm hiểu thật kỹ quy tắc xuất xứ, đặc biệt là quy tắc xuất xứ cộng gộp nội khối. Đồng thời, cần đáp ứng tốt các quy định về biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động - thực vật (SPS) và rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT) của các nước nhập khẩu.

Bảo Ngọc (TH)