Trong dòng chảy đó, các làng nghề truyền thống Việt Nam đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ để thích ứng với xu thế phát triển mới của đất nước.”

Theo Thông cáo báo chí của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về Đại hội lần thứ XI cho thấy tinh thần đổi mới mạnh mẽ trong tư duy và hành động của Mặt trận trong nhiệm kỳ mới. Điểm nhấn đáng chú ý là việc bổ sung Chương trình hành động về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và xây dựng xã hội số. Đây không chỉ là định hướng lớn đối với hệ thống Mặt trận mà còn mở ra nhiều cơ hội cho cộng đồng làng nghề Việt Nam chuyển mình trong thời đại công nghệ số.

Tham dự Đại hội lần này, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam có 5 đại biểu tiêu biểu đại diện cho đội ngũ nghệ nhân, doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà nghiên cứu và cộng đồng làng nghề trên cả nước. Sự hiện diện của đoàn đại biểu Hiệp hội Làng nghề Việt Nam tại Đại hội không chỉ thể hiện vai trò, vị thế ngày càng quan trọng của khu vực làng nghề trong đời sống kinh tế - xã hội mà còn cho thấy sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị nghề truyền thống trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Làng nghề Việt Nam chuyển mình trong thời đại công nghệ số.

Ông Trịnh Quốc Đạt, Uỷ viên Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, Trưởng đoàn đại biểu tham dự Đại hội nhận định rằng, Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ XI diễn ra trong thời điểm có ý nghĩa đặc biệt khi đất nước bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng. Theo ông, đây cũng là cơ hội để cộng đồng làng nghề cả nước phát huy hơn nữa tinh thần đoàn kết, đổi mới tư duy sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu văn hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ông cho rằng, muốn làng nghề phát triển bền vững thì cần đặt con người và văn hóa ở vị trí trung tâm. Bởi mỗi sản phẩm thủ công truyền thống không đơn thuần là hàng hóa mà còn là kết tinh của lịch sử, tri thức dân gian, bản sắc vùng miền và tâm hồn của người Việt. Chính vì vậy, việc bảo tồn nghề truyền thống phải gắn với đời sống cộng đồng, tạo sinh kế cho người dân và khơi dậy niềm tự hào văn hóa dân tộc trong thế hệ trẻ.

Từ hàng trăm năm nay, làng nghề không đơn thuần là nơi sản xuất ra sản phẩm thủ công truyền thống mà còn là không gian lưu giữ ký ức văn hóa, nếp sống cộng đồng và hồn cốt dân tộc. Mỗi làng nghề là một “bảo tàng sống” về văn hóa Việt Nam, nơi hội tụ tinh hoa nghề nghiệp, đạo lý gia đình, sự gắn kết dòng tộc và tinh thần tương trợ cộng đồng. Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, làng nghề luôn gắn bó mật thiết với đời sống kinh tế - xã hội của người dân nông thôn, góp phần tạo sinh kế, ổn định xã hội và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Hiện nay, cả nước có hàng nghìn làng nghề và làng nghề truyền thống đang hoạt động ở nhiều lĩnh vực như gốm sứ, dệt may, thêu ren thủ công, sơn mài, điêu khắc gỗ, đúc đồng, mây tre đan, chế biến nông sản thực phẩm… Nhiều làng nghề đã trở thành thương hiệu văn hóa nổi tiếng không chỉ trong nước mà còn vươn ra thị trường quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, các làng nghề cũng đang đối mặt với không ít khó khăn như thiếu lao động trẻ kế cận, ô nhiễm môi trường, sức cạnh tranh thấp, hạn chế trong xây dựng thương hiệu và ứng dụng công nghệ số.

Ông Trịnh Quốc Đạt, Uỷ viên Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam

Trong bối cảnh đó, tinh thần của Đại hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI mang ý nghĩa đặc biệt đối với khu vực làng nghề. Bởi hơn lúc nào hết, các làng nghề cần được đặt trong chiến lược phát triển bền vững gắn với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Việc ứng dụng công nghệ vào quảng bá sản phẩm, phát triển thương mại điện tử, xây dựng dữ liệu số về di sản nghề truyền thống hay kết nối du lịch trải nghiệm làng nghề xanh sẽ trở thành hướng đi tất yếu.

Những năm gần đây, nhiều địa phương đã cho thấy tín hiệu tích cực khi mạnh dạn đưa công nghệ số vào phát triển làng nghề. Không ít nghệ nhân, chủ cơ sở sản xuất đã biết tận dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và nền tảng số để đưa sản phẩm thủ công truyền thống tiếp cận khách hàng trong và ngoài nước. Những phiên livestream bán hàng từ làng nghề, các tour trải nghiệm văn hóa làng nghề kết hợp công nghệ thực tế ảo hay mô hình “làng nghề số” đang dần mở ra cách tiếp cận mới cho kinh tế nông thôn.

Song hành với chuyển đổi số, yêu cầu phát triển “xanh” cũng trở thành xu thế tất yếu đối với các làng nghề Việt Nam. Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ XI nhấn mạnh vai trò của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong xây dựng đất nước phát triển bền vững. Điều này đòi hỏi các làng nghề không chỉ phát triển kinh tế mà còn phải chú trọng bảo vệ môi trường, gìn giữ cảnh quan và nâng cao chất lượng đời sống người dân. Những mô hình sản xuất thân thiện môi trường, sử dụng nguyên liệu tái chế, tiết kiệm năng lượng hay phát triển kinh tế tuần hoàn tại các làng nghề cần tiếp tục được nhân rộng trong thời gian tới.

Một trong những yếu tố quan trọng làm nên sức sống của làng nghề Việt Nam chính là con người – những nghệ nhân, thợ thủ công và cộng đồng dân cư gắn bó với nghề bằng tình yêu và niềm tự hào văn hóa dân tộc. Tinh thần đại đoàn kết mà Đại hội MTTQ Việt Nam hướng tới cũng chính là nền tảng để các làng nghề phát huy nội lực, kết nối cộng đồng, xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm hiệu quả hơn.

Trong dòng chảy hội nhập quốc tế, làng nghề Việt Nam không chỉ đứng trước áp lực cạnh tranh mà còn mang trên mình sứ mệnh quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam ra thế giới. Một sản phẩm thủ công truyền thống hôm nay không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn chứa đựng câu chuyện văn hóa, lịch sử và bản sắc dân tộc. Vì vậy, bảo tồn và phát triển làng nghề cũng chính là gìn giữ “căn cước văn hóa” của quốc gia trong thời kỳ toàn cầu hóa.

Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI được kỳ vọng sẽ tiếp tục khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo động lực để mọi tầng lớp nhân dân chung sức xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Trong hành trình đó, cộng đồng làng nghề Việt Nam với truyền thống sáng tạo, bền bỉ và giàu bản sắc sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, bảo tồn văn hóa dân tộc và xây dựng hình ảnh Việt Nam hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc truyền thống.

Trong hành trình phát triển đất nước bước vào kỷ nguyên số, cộng đồng làng nghề Việt Nam không chỉ giữ vai trò bảo tồn di sản văn hóa dân tộc mà còn trở thành lực lượng quan trọng thúc đẩy kinh tế sáng tạo, kinh tế xanh và phát triển nông thôn bền vững. Tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc từ Đại hội MTTQ Việt Nam lần thứ XI sẽ tiếp tục là nền tảng để các làng nghề Việt Nam phát huy nội lực, đổi mới sáng tạo và vươn xa trong thời kỳ hội nhập.