Ông Luận chia sẻ, như duyên trời định, tháng 9/1976 cả ông và bà Phạm Thị Thủy, vợ ông bây giờ đều được tuyển dụng vào ngành công an nhân dân, thế rồi hai người nên duyên vợ chồng.

Sau gần 30 năm phục vụ trong ngành, năm 2009 ông Luận nghỉ hưu trở về địa phương, với quân hàm thiếu tá, 4 năm sau đó, vợ ông cũng mang quân hàm thiếu tá về hưu. Cả hai vợ chồng ông đều đã gần 40 năm tuổi Đảng và cùng sinh hoạt trong một Chi bộ.

Vợ chồng ông bà Nguyễn Đăng Luận- Phạm Thị Thủy

Ông Luận quê gốc ở huyện Đan Phượng, Hà Tây, nay thuộc về Hà Nội, khi vào ngành công an, công tác tại địa bàn miền núi, ông rất thích môi trường núi, rừng, cây cối và thú vui chơi cây cảnh, ngoài giờ làm việc ở cơ quan về cứ rảnh rỗi là ông lại đi sưu tầm các loại cây cảnh rồi tìm hiểu tạo thế bon sai. Vào lúc phong trào chơi cây cảnh, bon sai phát triển mạnh, gia đình ông còn thu về nguồn lợi đáng kể nhờ xuất bán sinh vật cảnh. Theo gương ông nhiều người dân địa phương cũng trồng, kinh doanh cây cảnh. Điều vinh dự là tại các hội thi, triển lãm sinh vật cảnh nhiều tác phẩm của ông và bạn hữu được trưng bày đều được đánh giá cao.

Năm 2016, ông Nguyễn Đăng Luận được đón nhận danh hiệu Nghệ nhân sinh vật cảnh, do Trung ương Hội Sinh vật cảnh Việt Nam trao tặng, ông là một trong hai nghệ nhân sinh vật cảnh duy nhất của tỉnh Yên Bái và được đảm nhận vai trò là Phó Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh của tỉnh Yên Bái với hơn 600 hội viên.

Khách tham quan sinh vật cảnh tại vườn nhà ông Luận

Ông xuất thân từ gia đình lao động, trải qua những năm tháng thăng trầm của thời kỳ quan liêu, bao cấp nên ông rất trân trọng những vật dụng từ thuở xưa như cối xay thóc giã gạo, con trâu, cái cày… Nay xã hội phát triển, những vật dụng ấy ngày càng lùi vào dĩ vãng, ông thấy nếu không lưu giữ lại thì thế hệ trẻ sau này sẽ không biết được sự gian lao vất vả của thế hệ ông cha đi trước, cũng như lịch sử phát triển từng thời kỳ của dân tộc. Vậy là ông gom góp tiền lương hưu, vay mượn thêm tiền, tìm mua một căn nhà sàn 3 gian, 2 trái của đồng bào dân tộc Tày về sửa chữa làm nơi trưng bày những đồ vật cũ của người dân thời trước. Thế là bỗng dưng căn nhà trở thành một bảo tàng đồ vật cũ mà ông cất công sưu tầm, xin lại hay tìm mua từ các nơi hang cùng, ngõ hẻm từ vùng núi Tây Bắc, Việt Bắc, đến vùng xuôi xa xôi, rồi thuê nhân lực đưa về trưng bày. Đến nay, gia đình ông đã có hàng trăm hiện vật như vật dụng sản xuất nông nghiệp của người miền xuôi, miền núi, từ những cối giã gạo, quạt hòm, cối xay thóc, mõ trâu, yên ngựa, sáo, khèn cho đến những vật bỏ đi như chổi cọ cùn, rế rách đựng các loại xoong, nồi, đèn dầu, đèn bão... Cứ như thế thú vui sưu tập đồ vật cũ, đã trở thành đam mê của ông, mỗi đồ vật có một đời sống riêng và bản thân nó đã nói lên lịch sử phát triển của đời sống xã hội qua từng thời kỳ.

Hiện vật cũ thời bao cấp...

Điều đáng mừng là vợ ông cũng ủng hộ ông về việc sưu tầm những đồ vật cũ này. Giờ đây gia đình ông đã trở thành địa chỉ tham quan kỳ thú của nhiều khách du lịch, nơi học tập trực quan của các cháu học sinh, sinh viên và mọi người khi muốn "Trở về với cuộc sống xa xưa".

Người dân Yên Bái thấy việc ông làm đã trân trọng gọi ông là "Người lưu giữ hồn quê". Ông Luận cười nói, "cả đời vợ chồng mình là công an góp phần bảo vệ an ninh Tổ quốc, giờ về hưu lại bảo vệ những "di sản" đang có nguy cơ thất truyền, thú chơi sinh vật cảnh cũng là để góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, vừa là thú vui, vừa phát triển kinh tế, góp phần làm đẹp cho quê hương đất nước, thực hiện tuổi già " Sống vui, sống khỏe, sống có ích cho xã hội".

Bài, ảnh: Phạm Sơn