Nhắc đến làng nghề bánh trung thu truyền thống ở Hà Nội, hẳn rằng cái tên Xuân Đỉnh sẽ hiển hiện trong suy nghĩ của nhiều người, đây là một trong những cái nôi của nghề làm bánh trung thu của Việt Nam. Đến hẹn lại lên, cứ vào tháng 7, tháng 8 âm lịch không khí tại làng nghề bánh trung thu Xuân Đỉnh lại trở nên rộn ràng với những âm thanh lộp cộp của khuôn bánh khi được gõ va vào nhau hay mùi hương ngào ngạt của nếp, cốm và mùi thơm đặc trưng của những chiếc bánh trung thu mới ra lò.

Theo những người cao niên, không ai biết được nghề làm bánh trung thu ở đây có từ bao giờ, chỉ biết thức quà không thể thiếu trong mâm cỗ trông trăng là sản phẩm truyền thống của thôn Đông xưa, với lịch sử phát triển trên 100 năm.

Bánh trung thu truyền thống có 2 nhân cổ truyền chủ đạo là thập cẩm và đậu xanh. Sau này đời sống người dân dư dả hơn thì có thêm nhân xá xíu với gà quay và dăm bông. Cách gói bánh ngày xưa cũng không giống bây giờ, ngày trước bánh đến tay người mua khi mới ra lò, vẫn còn nóng hổi và 5 cái được gói trong một tờ báo rồi lấy dây đai buộc lại. Tất cả tạo nên nét đặc trưng riêng cho chiếc bánh trung thu cổ truyền Việt Nam.

Bánh trung thu truyền thống có 2 nhân chủ đạo là thập cẩm và đậu xanh

Những mùa trăng cũ trong ký ức của các bậc cao niên làng Xuân Đỉnh, là những năm tháng chiến tranh ác liệt người ta vẫn duy trì thói quen làm bánh mỗi dịp Trung Thu hay những năm kinh tế mở cửa những chiếc bánh Trung Thu đã trở thành hiện thân cho sự giàu có của không ít gia đình. Rồi thời cuộc thay đổi, khi cơn lốc của những chiếc bánh Trung Thu công nghiệp ập đến, khi không còn nhiều người mặn mà với chiếc bánh Trung Thu truyền thống, người dân làng Xuân Đỉnh vẫn miệt mài giữ lửa, duy trì nghề truyền thống như một nét văn hóa đẹp của quê hương.

Ngày nay sản phẩm bánh trung thu Xuân Đỉnh được săn đón trên khắp các thị trường trong nước, đặc biệt là hai nhịp cầu Hà Nội và Hồ Chí Minh cũng như các thành phố lớn, thậm chí là cả nước ngoài.

Làng bánh trung thu Xuân Đỉnh - nơi lưu giữ nguyên vẹn hương vị truyền thống

Ở làng nghề bánh trung thu Xuân Đỉnh có nhiều gia đình vẫn lưu giữ những công cụ làm bánh được lưu truyền từ xưa và coi đó như là một trong những nghề truyền thống được truyền qua bao thế hệ. Những chiếc bánh Trung Thu Xuân Đỉnh không còn xa lạ với người dân Miền Bắc bởi nó đã trở thành thứ hương vị quen thuộc nhất định phải có mỗi mùa trăng.

Đối với thức quà tháng 8 này, việc chuẩn bị nguyên liệu vô cùng quan trọng. Chính vì sự tận tâm và cầu kỳ, tỉ mỉ trong khâu chọn nguyên liệu cho đến công đoạn sơ chế, làm bánh và đúc khuôn làm cho bánh trung thu của làng Xuân Đỉnh hoàn toàn khác biệt so với các loại bánh công nghiệp trên thị trường. Gạo nếp để làm bánh phải là loại gạo ngon nhất đem vo sạch ngâm từ 3 đến 4 tiếng đến khi hạt gạo se thì mang vào rang. Gạo sẽ được rang với cát ở mức nhiệt 300 độ C cho đến khi hạt gạo rộp lên trên nền cát. Việc kiểm tra gạo đạt hay chưa phụ thuộc chủ yếu vào cảm quan và kinh nghiệm của người làm bánh.

Những chiếc bánh trung thu Xuân Đỉnh đã rất quen thuộc với người Hà Thành mỗi mùa trăng.

Hoà theo dòng chảy thương mại của thời đại, bánh trung thu ngày này xuấ hiện vô vàn chủng loại, đa dạng về mẫu mã, màu sắc bắt mắt và cả về hương vị. Dẫu vậy, vẫn luôn có nhiều người chỉ chuộng những gì thuộc về xưa cũ, thuộc về hương vị truyền thống mộc mạc mà tinh tế.

Bánh truyền thống đang dần lấy lại vị thế, giống như người ta đi đâu rồi cũng trở về nhà

Ngày nay, những chiếc bánh trung thu truyền thống đang chịu áp lực bởi sự cạnh tranh gay gắt từ các loại bánh công nghiệp, bánh homemade, handmade. Thế nhưng, người người làm Trung thu ở Xuân Đỉnh tin rằng, thứ hương vị truyền thống đã được gìn giữ qua hàng trăm năm sẽ luôn níu chân thực khách như câu chuyện dù đi đâu thì người ta cũng sẽ luôn nhớ về nguồn cội và tin rằng trong nhiều mùa trăng nữa, làng nghề bánh Trung Thu Xuân Đỉnh sẽ vẫn luôn đỏ lửa và là nơi lưu giữ hương vị những chiếc bánh cổ truyền thông thể thiếu cho mâm cỗ đoàn viên thêm trọn vẹn.