Theo thống kê đến hết tháng 2/2026, Hương Sơn có 7 sản phẩm OCOP được chứng nhận, gồm 5 sản phẩm 3 sao và 2 sản phẩm 4 sao, chủ yếu thuộc các nhóm thực phẩm, đồ uống và thảo dược. Điều này phản ánh sự tận dụng hiệu quả lợi thế tài nguyên bản địa, đồng thời cho thấy chương trình OCOP đã tạo động lực thúc đẩy các chủ thể kinh tế tham gia sản xuất theo hướng tiêu chuẩn hóa.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở con số, mà ở cách các doanh nghiệp và hộ sản xuất thay đổi tư duy phát triển. Trường hợp của Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Kinoko Thanh Cao là một minh chứng rõ nét khi mạnh dạn chuyển đổi từ phương thức sản xuất truyền thống sang công nghệ cao. Việc hợp tác với đối tác Nhật Bản và áp dụng mô hình sản xuất công nghiệp đã giúp doanh nghiệp nâng sản lượng lên khoảng 4 tấn nấm mỗi ngày, đồng thời đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị lớn trên cả nước. Điều này cho thấy, để sản phẩm OCOP có thể vươn xa, yếu tố công nghệ và tiêu chuẩn hóa đóng vai trò quyết định, thay vì chỉ dựa vào lợi thế nguyên liệu.

Công nhân của Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Kinoko Thanh Cao thu hái sản phẩm nấm kim châm. Ảnh: VB

Theo ông Phạm Văn Trung, năm 2019, sản phẩm nấm kim châm của Công ty đã được UBND TP Hà Nội chứng nhận sản phẩm OCOP 4 sao và đến năm 2023 thì công ty có thêm sản phẩm nấm đùi gà được chứng nhận sản phẩm OCOP 4 sao. Hiện nay, sản phẩm nấm của Công ty đã được đưa vào hầu hết các siêu thị trên cả nước như: Lotte, Aeon, Winmart, Sói Biển, Coopmart...

“Để công ty phát triển được như ngày hôm nay, là nhờ có sự quan tâm, hỗ trợ rất lớn của chính quyền địa phương tạo điều kiện cho công ty được thuê quỹ đất, nguồn vốn và cơ chế chính sách để công ty vận hành”, ông Phạm Văn Trung cho hay.

Ở góc độ khác, sản phẩm rượu mơ Hương Tích Trịnh Bình An lại thể hiện hướng đi dựa trên giá trị truyền thống, nhưng được nâng tầm thông qua quy trình sản xuất chặt chẽ và kiểm soát chất lượng. Việc duy trì thời gian ngâm ủ kéo dài nhiều năm không chỉ tạo nên đặc trưng sản phẩm mà còn góp phần xây dựng niềm tin với thị trường. Điều này cho thấy, OCOP không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn là quá trình chuẩn hóa những giá trị bản địa để phù hợp với nhu cầu tiêu dùng hiện đại.

Sản phẩm “Rượu mơ Hương Tích Trịnh Bình An” cũng là một trong những sản phẩm OCOP nổi tiếng của xã Hương Sơn. Năm 2020, sản phẩm được UBND huyện Mỹ Đức (cũ) cấp Giấy chứng nhận OCOP hạng 3 sao lần thứ nhất và năm 2023 được công nhận lần thứ hai.

Ông Trịnh Tiến Dũng - chủ thương hiệu Rượu mơ Hương Tích Trịnh Bình An cho biết, gia đình ông có truyền thông làm rượu mơ, từ thời cụ thân sinh ra ông Dũng thì chỉ nhập rượu từ nhà máy về ngâm mơ và mang đi tiêu thụ. Tuy nhiên, do chất lượng không như ý nên hiệu quả không cao, tiêu thụ chậm.

Năm 1999, ông Trịnh Tiến Dũng nghiên cứu và khôi phục sản phẩm rượu mơ Hương Tích của gia đình. Từ đó đến nay, ông Trịnh Tiến Dũng tiến hành sản xuất và duy trì thương hiệu sản phẩm.

Ông Trịnh Tiến Dũng (áo trắng) chia sẻ công thức sản xuất rượu mơ với Phó phòng Kinh tế xã Hương Sơn Hoàng Văn Hoàn. Ảnh: VB

Từ thực tiễn đó có thể thấy, chương trình OCOP tại Hương Sơn đã tạo ra sự thay đổi căn bản trong nhận thức của người dân và doanh nghiệp, từ sản xuất tự phát sang tư duy sản xuất hàng hóa có thương hiệu. Không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm, chương trình còn góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giữ gìn bản sắc địa phương.

Dù vậy, một trong những thách thức lớn nhất vẫn nằm ở khâu tiêu thụ và mở rộng thị trường. Nhận thức rõ điều này, chính quyền địa phương đã đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại như đưa sản phẩm tham gia hội chợ, kết nối tiêu thụ, quảng bá trên sàn thương mại điện tử. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào thị trường truyền thống, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận khách hàng rộng hơn.

Song song với đó, việc hỗ trợ về cơ chế chính sách như vốn vay, quỹ đất, đổi mới công nghệ cũng được triển khai, tạo nền tảng để các chủ thể OCOP mở rộng quy mô sản xuất. Cách tiếp cận này cho thấy địa phương không chỉ hỗ trợ ở “đầu ra” mà còn tác động trực tiếp vào “đầu vào”, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm một cách bền vững.

Nhìn tổng thể, hành trình phát triển OCOP tại Hương Sơn đang chuyển từ giai đoạn “hình thành sản phẩm” sang “xây dựng thương hiệu và thị trường”. Nếu tiếp tục duy trì được sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ, đổi mới công nghệ và đẩy mạnh xúc tiến thương mại, các sản phẩm OCOP của địa phương không chỉ dừng lại ở quy mô cấp xã, mà hoàn toàn có thể vươn ra thị trường lớn hơn, thậm chí hướng tới xuất khẩu.