PV: Thưa ông! Ông có những đánh giá gì về hoạt động của Hiệp hội làng nghề Việt Nam trong 6 tháng đầu năm?

Ông Lưu Duy Dần: Năm 2020 là năm kỷ niệm 15 năm thành lập Hiệp hội nên trách nhiệm của Hiệp hội nặng nề hơn. Và năm nay cũng là năm tổng hợp lại số hội viên của Hiệp hội, cho thấy từ khi thành lập đến nay số hội viên liên tục phát triển, đặc biệt là các tỉnh miền Trung, phía Nam và các làng nghề ở Hà Nội. Hiệp hội có số lượng hội viên trên cả nước rất đông, với hơn 13.000 hội viên. Riêng 6 tháng đầu năm đã có 6.300 hội viên tập thể và cá nhân gia nhập, trong đó có ½ là hội viên tập thể.

Tuy có nhiều khó khăn nhưng các làng nghề không mất đi ý tưởng của mình. Trong 6 tháng đầu năm, số đoàn các làng nghề khắp cả nước đến Văn phòng Hiệp hội đăng ký tham gia các danh hiệu rất nhiều như: Phong tặng danh hiệu Làng nghề 5 năm lần thứ 9, danh hiệu Nghệ Nhân, Báu vật, Bảo vật, Cổ vật...; Và vẫn có kết nối quốc tế với Nhật Bản, Thụy Sĩ, châu Âu… bằng cách này, cách khác để duy trì mối quan hệ đối tác; Có sự đòi hỏi, quan tâm của Hiệp hội về vấn đề phong tặng các danh hiệu lần thứ 9 như Bảng vàng gia tộc, Sản phẩm tinh hoa độc bản, Nghệ nhân làng nghề…cho thấy các danh hiệu mà Hiệp hội đưa ra rất thiết thực, ý nghĩa, phù hợp với làng xã.

Ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam.

Nhìn chung, trong 6 tháng đầu năm Hiệp hội đã triển khai thực hiện hiệu quả các hoạt động trên nhiều mặt; tích cực thực hiện các chương trình công tác mà Ban Thường trực đã đề ra, đó là chấn hưng và phát triển làng nghề; Văn hóa, du lịch làng nghề; Xúc tiến thương mại, thông tin, đối ngoại. Các nội dung hoạt động của Hiệp hội đều gắn kết với chủ trương của Nhà nước như: Chương trình “Mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”; “Mỗi xã một sản phẩm - OCOP”; Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”...

PV - Trong tình hình khó khăn do dịch bệnh Covid-19 kéo dài, Hiệp hội có những biện pháp nào để đồng hành cùng các làng nghề, hội viên vượt qua khó khăn này thưa ông?

Ông Lưu Duy Dần: Hiện nay đại dịch Covid-19 đã có những ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất, tiêu thụ sản phẩm của các làng nghề. Sản xuất giảm khoảng 50%, một số nơi đơn hàng bị trả hoặc dừng hợp đồng đã ký kết. Trước khó khăn này, Hiệp hội cũng đã hướng dẫn các làng nghề tìm hướng đi khác, cách quản lý, bảo quản sản phẩm trong lúc chờ đơn hàng xuất đi, vì sản phẩm của làng nghề đa số có đặc thù để được lâu, không sợ hỏng...

Các làng nghề chủ yếu có quy mô nhỏ, không giống như các nhà máy nên đã chủ động, định hướng được tình hình, duy trì sản xuất nhỏ lẻ. Qua đợt dịch Covid-19 vừa rồi, người dân tưởng chừng rất khó khăn nhưng do có ý thức chuẩn bị nên về cơ bản không bị rung động, ảnh hưởng nhiều. Tất nhiên, về tình hình sản xuất của các làng nghề đều có ảnh hưởng nhưng về tư tưởng vẫn ổn định và giữ được nếp sản xuất và khí thế hội nhập quốc tế. Mọi người thể hiện quyết tâm rất cao trong khắc phục khó khăn nên đã giúp cho tình hình sản xuất được duy tri ổn định, người dân có công việc, có nguồn thu, đóng góp cho ổn định xã hội ở nông thôn, góp phần cùng với Nhà nước, Đảng bộ, Chính quyền cơ sở giữ vững an ninh trật tự, văn hóa - xã hội.

Hiệp hội luôn quan tâm, bám sát tình hình hoạt động của các làng nghề, giữ sự kết nối với các làng nghề; Tuyên truyền, vận động bà con làng nghề ổn định sản xuất kinh doanh, duy trì sản phẩm làng nghề truyền thống, cùng chung tay vượt qua khó khăn, xây dựng làng nghề vững mạnh.

Hiện nay các chính sách cho làng nghề chỉ mang tính hơi thở nên các làng nghề phải tự vượt lên chính mình, chủ động thị trường, tự nghiên cứu sản phẩm, tìm đầu ra cho sản phẩm... Điều quan trọng là các làng nghề Việt Nam phải phá vỡ tính bảo thủ, đơn lẻ để kết nối lại với nhau, cùng hợp tác thực hiện hợp đồng lớn của quốc tế khi tình hình dịch bệnh khả quan hơn.

PV - Xin ông cho biết về Lễ kỷ niệm 15 năm thành lập Hiệp hội làng nghề Việt nam sẽ diễn ra vào thời gian nào và có những hoạt động nổi bật gì?

Ông Lưu Duy Dần: Trong 6 tháng đầu năm Hiệp hội cũng đã triển khai các hoạt động hướng tới Kỷ niệm 15 năm thành lập Hiệp hội Làng nghề Việt Nam (2005 – 2020) và Chương trình “Phong tặng các danh hiệu làng nghề lần thứ IX – Năm 2020”.

Từ nay đến cuối năm, Hiệp hội tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động để chuẩn bị cho Lễ kỷ niệm 15 năm thành lập vào cuối năm thành công. Hoạt động kỷ niệm gắn với mục tiêu “Kết nối cộng đồng làng nghề – Bảo tồn Văn hóa – Phát triển Du lịch – Hội nhập Quốc tế”.

Hội cũng rất vui mừng khi nhận thấy không khí kỷ niệm 15 năm đã được các hội viên trong cả nước hưởng ứng đón nhận, tích cực tham gia các hoạt động hướng tới kỷ niệm. Một số đài báo trung ương và địa phương cũng đã đưa tin tuyên truyền về hoạt động này của Hiệp hội.

Chương trình tổ chức tôn vinh “Phong tặng các danh hiệu làng nghề lần thứ 9 - năm 2020” hiện nay Hiệp hội đã nhận được 135 hồ sơ gửi đến đăng ký từ các tỉnh Hà Nội, Hải Phòng, Huế và các tỉnh phía Nam và nhiều hồ sơ đang tiếp tục gửi đến… Điều đáng mừng là hội viên hưởng ứng rất lớn, cho thấy chương trình rất thực tế và vô cùng ý nghĩa.

Vào dịp kỷ niệm “Ngày Di sản văn hóa Việt Nam năm 2020” ( 23/11 tới), Hiệp hội sẽ phối hợp với Trung tâm triển lãm Văn hóa -Nghệ thuật Việt Nam tổ chức “Ngày Di sản Văn hóa nghề và làng nghề truyền thống Việt Nam”,Triển lãm trưng bày những tinh hoa làng nghề, bảo vật, báu vật tinh hoa... Tại đây, có khu trưng bày dành cho các sản phẩm của nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân làng nghề để đưa ra các bảo vật tinh hoa và cùng với Hội kỷ lục gia Việt Nam tuyển chọn ra danh hiệu “Sản phẩm tinh hoa độc bản”. Cuộc vinh danh này nhằm tìm ra những cái xuất sắc mới của các nghệ nhân trên cả nước mà 15 năm qua họ đã nung nấu, nay thể hiện ở đỉnh cao nhất. Đó là những sản phẩm có trọng lực cao, có hàm lượng văn hóa lớn, qua đó giúp nâng tầm quốc tế cho các nghệ nhân. Từ chương trình này, Hiệp hội sẽ đề nghị nhà nước phong cho họ danh hiệu cao quý như nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú, tinh hoa độc bản.

Hiệp hội cũng sẽ tổ chức một cuộc hội thảo để nâng tầm thương hiệu, mang tầm quốc gia và quốc tế, tham luận hội thảo chính là những nghệ nhân làng nghề trong những năm qua tụ lại, cùng góp ý kiến, tìm hướng đi mới ở thị trường trong nước và nước ngoài. Như chương trình quà tặng cho các nước khác nhau; quà tặng của chính phủ, trung ương, bộ ngành; quà tặng ngày sinh nhật, ngày người cao tuổi, ngày 8/3... với mục đích sản phẩm quà tặng làm sao mang tính lưu niệm, tính để đời...Ngày kỷ niệm để tập thể, hội viên góp ý kiến, đưa ra minh chứng sản phẩm.

Hiện cả nước có 22 nghệ nhân nhân dân, 270 nghệ nhân ưu tú do Nhà nước phong tặng và Hiệp hội có gần 700 nghệ nhân làng nghề Việt Nam. Hiệp hội cũng sẽ tính đến việc mời họ tham gia sáng tác những sản phẩm tinh hoa nhất và phải có đủ sức để nặn ra được sản phẩm độc đáo của mình. Thực tế nhu cầu quà tặng đất nước ta đang cần, ngành du lịch cũng đang cần. Vấn đề cần có sư đặt hàng của Bộ Văn hóa, Tổng cục Du lịch, Sở Du lịch... để giải quyết nguồn đầu ra cho sản phẩm.

Trước mắt, ngày 7/8 này, tại cuộc “Hội thảo tư vấn xây dựng thương hiệu sản phẩm thủ công mỹ nghệ tại các cơ sở công nghiệp nông thôn trong làng nghề” tổ chức tại Hưng Yên, Hiệp hội sẽ phát động một số chương trình chuẩn bị cho Lễ kỷ niệm 15 năm thành lập để các nghệ nhân, làng nghề cùng tham gia chương trình, trong đó có chương trình làm sản phẩm quà tặng này.

Chương trình vinh danh 15 nghệ nhân cao tuổi tiêu biểu. Với tiêu chí nghệ nhân còn khỏe mạnh, gia đình văn hóa, có công với nghề và truyền nghề cho con cháu, được bà con tín nhiệm. Chương trình nhằm tôn vinh những người còn sống và có công sức với nghề ở khắp các tỉnh thành và ở các ngành nghề khác nhau trên cả nước. Và một số chương trình nổi bật khác cũng đang được Hiệp hội tích cực triển khai thực hiện để chuẩn bị cho Lễ kỷ niệm 15 năm thành lập vào cuối năm nay.

PV - Xin cảm ơn ông!

Bài và ảnh: Nguyễn Đài Thanh

Từ năm 2007 đến 2018, qua 8 đợt phong tặng, Hiệp hội đã xét phong tặng: 72 danh hiệu “Làng nghề tiêu biểu”; 676 danh hiệu “Nghệ nhân Làng nghề Việt Nam”; 95 danh hiệu “Sản phẩm TCMN làng nghề tinh hoa”; 69 danh hiệu “Đơn vị Kinh tế làng nghề tiêu biểu”; 52 danh hiệu “Thợ giỏi làng nghề”; 97 danh hiệu “Bảng Vàng gia tộc Nghề truyền thống Việt Nam”. Nhà nước đã tiến hành 3 lần phong tặng Nghệ nhân Quốc gia, có 17 Nghệ nhân Nhân dân, 120 Nghệ nhân Ưu tú; trong đó 14 Nghệ nhân Nhân dân, 63 Nghệ nhân Ưu tú là hội viên của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam.