Quyết định được xây dựng nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất để các địa phương triển khai đánh giá, công nhận NTM trong giai đoạn mới, đồng thời nâng cao chất lượng các tiêu chí, hướng tới mục tiêu phát triển nông thôn hiện đại, bền vững. Ảnh: Trịnh Tâm.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa xây dựng dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định điều kiện, trình tự, thủ tục, hồ sơ xét, công nhận, công bố và thu hồi quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới (NTM), xã đạt NTM hiện đại và tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM giai đoạn 2026-2030.

Việc xây dựng dự thảo Quyết định được thực hiện theo trình tự, thủ tục rút gọn, trên cơ sở bám sát các chủ trương lớn của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn; đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh mới khi tổ chức chính quyền địa phương chuyển sang mô hình hai cấp.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau hơn một thập kỷ triển khai, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Tính đến tháng 6/2025 (trước thời điểm thực hiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp), cả nước có 6.084/7.669 xã (chiếm 79,3%) đạt chuẩn NTM; hơn 42% số xã đạt chuẩn NTM nâng cao và trên 12% số xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Nhiều địa phương đã hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM, góp phần cải thiện rõ rệt diện mạo nông thôn và đời sống người dân.

Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2026-2030, bối cảnh phát triển đặt ra nhiều yêu cầu mới, các quyết định của giai đoạn 2021-2025 hết thời hạn thực hiện và nhiều nội dung không còn phù hợp. Việc sắp xếp đơn vị hành chính, không còn cấp huyện, cùng với sự khác biệt về trình độ phát triển giữa các vùng miền đòi hỏi phải điều chỉnh quy định xét công nhận NTM theo hướng phù hợp, linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ, thực chất.

Dự thảo Quyết định được xây dựng nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất để các địa phương triển khai đánh giá, công nhận NTM trong giai đoạn mới, đồng thời nâng cao chất lượng các tiêu chí, hướng tới mục tiêu phát triển nông thôn hiện đại, bền vững. Về nội dung cơ bản, dự thảo Quyết định quy định rõ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng đối với cấp xã và cấp tỉnh trong cả nước; đồng thời xác định nguyên tắc thực hiện bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và đúng quy định pháp luật.

Dự thảo được bố cục thành 4 chương, 16 điều, tập trung vào các nhóm nội dung chính: Quy định chung; trình tự, thủ tục xét công nhận và công bố; trình tự, thủ tục thu hồi quyết định công nhận; và tổ chức thực hiện.

Trong đó, dự thảo quy định cụ thể quy trình xét công nhận xã đạt chuẩn NTM và NTM hiện đại theo các bước: Tự đánh giá, thẩm tra của các sở, ngành; tổ chức thẩm định; lấy ý kiến hài lòng của người dân; hoàn thiện hồ sơ và công nhận, công bố kết quả. Đối với cấp tỉnh, quy trình được bổ sung bước lấy ý kiến các bộ, ngành trung ương và tổ chức đoàn công tác liên ngành kiểm tra thực tế.

Đối với việc thu hồi quyết định công nhận, dự thảo quy định rõ điều kiện, căn cứ và trình tự thực hiện, trong đó bổ sung yêu cầu đánh giá sau ít nhất 24 tháng kể từ khi được công nhận, đồng thời cho phép địa phương có thời gian khắc phục trước khi xem xét thu hồi. Bên cạnh đó, dự thảo quy định cụ thể về hồ sơ theo hướng tinh gọn, linh hoạt, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, cho phép nộp hồ sơ qua hệ thống điện tử, giảm chi phí và thời gian thực hiện. Một điểm mới đáng chú ý là việc lược bỏ cấp huyện trong toàn bộ quy định, phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp; đồng thời tăng cường vai trò của cấp tỉnh và các sở, ngành trong công tác thẩm tra, thẩm định. Quy định về điều kiện công nhận cũng được điều chỉnh, loại bỏ một số tiêu chí trùng lặp, bảo đảm thống nhất với Bộ tiêu chí quốc gia giai đoạn 2026-2030. Dự thảo cũng nhấn mạnh yêu cầu hậu kiểm, duy trì và nâng cao chất lượng sau công nhận, gắn trách nhiệm cụ thể của các bộ, ngành và địa phương nhằm bảo đảm kết quả xây dựng NTM thực chất, bền vững.

Theo Quyết định số 125/QĐ TTg ngày 16/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành Chương trình công tác năm 2026 của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, dự thảo Quyết định sẽ được trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành trong tháng 4/2026