Được biết, cây gạo này đã tồn tại hơn 100 năm, mọc ở ven đê bối, bên bờ sông Thương, thuộc địa phận thôn Tân Mỹ, xã Lãng Sơn (Yên Dũng). Bên cạnh gốc cây là ngôi miếu Bà Cô.

Người dân nơi đây kể rằng, cây gạo song sinh gắn liền với sự tích miếu Cô cũng là cây bóng mát bao đời, là chỗ nghỉ ngơi mỗi khi bà con đi làm đồng. Trong tiết trời mùa hè, ngồi tựa mình bên gốc cây gạo vừa đẹp, cổ kính, vừa linh thiêng cho chúng tôi cảm giác thư thái giữa bộn bề của cuộc sống. Cây gạo tồn tại ngót trăm năm đã chứng kiến biết bao mưa nắng của thời gian, thăng trầm của lịch sử, trở thành ký ức của nhiều thế hệ người dân Lãng Sơn. Các cụ cao niên kể lại: Bà Cô là một vị tướng lĩnh của ông Đề Thám đã đưa quân bảo vệ khu phủ Lạng Thương. Trận đánh đó bị thất bại, bà bị giặc bao vây truy đuổi nên chạy đến cầu Bắc Giang. Quyết không để địch bắt sống, bà đã trẫm mình xuống sông Thương. Xác bà trôi dạt vào khu vực nghè bây giờ và được nhân dân chôn cất, đặt tên
là miếu bà Cô.

Tương truyền, tàu thuyền qua lại nơi này nếu không tắt máy, hạ buồm là không qua nổi nên nhân dân trong vùng đã lập bàn thờ bà Cô bằng tre bốn cột, mặt bàn thờ bằng nứa ở một hốc cây đa. Khoảng năm 1923, nghè mọc thêm cây ruối và cây gạo. Năm 1978, do điều kiện kinh tế khó khăn, nhân dân đã chặt cây gạo để làm bàn ghế cho học sinh trong xã, từ đó gốc cây gạo chồi lên hai nhánh như bây giờ. Năm 2017, thôn tiến hành xây mở rộng nghè với mái bằng gỗ lim và lợp ngói. Từ đó đến nay, nghè trở thành địa điểm sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của nhân dân trong và ngoài vùng.

Mấy năm gần đây, mỗi độ tháng Ba về, cây gạo Lãng Sơn lại thu hút rất đông du khách đến chiêm ngưỡng, chụp ảnh. Theo thống kê của Ban quản lý thôn Tân Mỹ, đúng mùa hoa gạo nở, nơi đây thu hút khoảng 5 nghìn khách.

Nắm bắt được lợi thế này, trên cơ sở Chiến lược phát triển du lịch của tỉnh và huyện Yên Dũng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Lãng Sơn nhiệm kỳ 2020-2025 xác định: Đầu tư xây dựng, tôn tạo và phát triển khu cây gạo miếu Cô trở thành một điểm du lịch cộng đồng gắn với di tích tâm linh, nét văn hóa đặc thù như nói tức làng Đông Loan, không gian nghệ thuật nghề mộc mỹ nghệ Đông Thượng, các khu sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của xã. Từ điểm cây gạo cũng dễ dàng kết nối các tuyến du lịch của huyện đến chùa Vĩnh Nghiêm (cách khoảng 4 km); Thiền viện Trúc Lâm Phượng Hoàng, sân golf và dịch vụ Yên Dũng (khoảng 10 km) và nhiều địa điểm du lịch tâm linh khác trên dãy Nham Biền núi Non Vua huyền thoại.

Mấy năm gần đây, cùng với sự phát triển của xã hội, cây gạo Lãng Sơn đã trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn của đông đảo người dân trong và ngoài huyện Yên Dũng. Thậm chí, vẻ đẹp lãng mạn, bình yên của cây gạo, nhất là mỗi độ tháng 2, tháng 3 âm lịch hàng năm - khi hoa gạo nở rộ-thu hút khá nhiều du khách ngoại tỉnh đến tham quan, chiêm ngưỡng và chụp ảnh lưu niệm.

Ông Vũ Trí Văn, Phó Chủ tịch UBND xã Lãng Sơn cho biết: Nhận thức được giá trị lớn của cây gạo đối với đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, UBND xã đã chỉ đạo Ban quản lý thôn Tân Mỹ triển khai các phương án nhằm quản lý, bảo vệ cây. Thời gian tới sẽ tổ chức khoanh vùng bảo vệ, bố trí người trông nom. Đẩy mạnh việc tuyên truyền để người dân đến tham quan xây dựng ý thức chung tay giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ cây cối.

Ngoài ra, xúc tiến sớm việc hoàn thiện và thực hiện đề án phát triển du lịch cây Gạo gắn với miếu Bà Cô, chủ yếu theo hình thức cộng đồng để ngày càng phát huy hơn nữa giá trị của điểm du lịch đặc sắc này.

Bài, ảnh: Thanh Thanh