Việc phân loại rác thải tại nguồn, xử lý rác triệt để luôn là "bài toán khó" trong quá trình xây dựng NTM nâng cao ở các địa phương (Trong ảnh là khu xử lý rác tập trung tại xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường). Ảnh Thế Hùng.

Hướng tới mục tiêu xây dựng NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu, năm 2020, tỉnh tập trung chỉ đạo duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí ở các xã đã đạt chuẩn NTM; đồng thời, chọn 2 xã: Tam Phúc (Vĩnh Tường), Liên Châu (Yên Lạc) làm điểm xây dựng chuẩn xã NTM nâng cao.

Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến xã và tinh thần đoàn kết, sự đồng thuận cao của nhân dân, đến nay, cả 2 địa phương này đều đã hoàn thành các tiêu chí.

Qua thẩm định, Liên Châu đủ điều kiện để được công nhận đạt chuẩn xã NTM nâng cao; huyện Vĩnh Tường đã bỏ phiếu nhất trí và đang hoàn thiện thủ tục, hồ sơ đề nghị tỉnh xét, công nhận Tam Phúc đạt chuẩn xã NTM nâng cao trong năm 2020.

Tuy nhiên, đối với các địa phương còn lại, việc xây dựng NTM nâng cao vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc; thậm chí, một số xã được huyện chọn làm điểm hoàn thành chương trình trong năm 2020 phải xin "lùi" lịch, phấn đấu đạt chuẩn trong năm 2021.

Năm 2019, xã Vũ Di là 1 trong 3 địa phương được huyện Vĩnh Tường chọn làm điểm xây dựng xã NTM nâng cao.

Sau khi kiện toàn BCĐ, Ban phát triển thôn, ban hành kế hoạch triển khai và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đồng chí phụ trách các tiêu chí, các thành viên trong Tiểu ban xây dựng NTM của thôn Vũ Di thực hiện các bước xây dựng đạt chuẩn thôn dân cư NTM kiểu mẫu.

Hằng tháng, Đảng ủy, UBND xã đánh giá kết quả thực hiện các tiêu chí và đề ra kế hoạch thực hiện trong tháng tới tại hội nghị Đảng ủy mở rộng.

Tuy nhiên, đến tháng 10/2020, sau khi rà soát các tiêu chí, Đảng ủy, UBND xã nhận thấy việc hoàn thành đạt chuẩn xã NTM nâng cao, thôn Vũ Di đạt chuẩn thôn dân cư NTM kiểu mẫu hết sức khó khăn nên đã tiếp tục đăng ký với UBND huyện, BCĐ xây dựng NTM huyện đăng ký cho xã về đích vào năm 2021.

Cụ thể, hiện nay, trên địa bàn xã còn khoảng 1,5 km đường chưa được cứng hóa bằng bê tông và khoảng 2 km chưa trải thảm nhựa; tỷ lệ (km) đường xã, đường thôn, đường ngõ xóm được trồng cây bóng mát, cây xanh, hoa hoặc được trang trí pano, áp phích rất thấp.

Mặt khác, đối với tiêu chí Trường học, trên địa bàn xã chưa có trường được công nhận đạt chuẩn Quốc gia mức độ II; xã đang triển khai dự án đầu tư cho trường Mầm non để sớm đạt chuẩn vào cuối năm 2021.

Bên cạnh đó, người dân trong xã chưa có thói quen phân loại rác thải; trên địa bàn chưa có hệ thống cung cấp nước sạch nên chưa đủ điều kiện đạt chuẩn về tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch.

Một trong những khó khăn, vướng mắc chung trong quá trình triển khai chương trình xây dựng NTM nâng cao ở địa phương là đội ngũ cán bộ từ xã đến thôn có nhiều thay đổi qua các kỳ Đại hội, luân chuyển và nghỉ hưu.

Hiện, một số chỉ tiêu trong một vài tiêu chí yêu cầu cao so với tình hình thực tế tại địa phương như: Tỷ lệ (km) đường xã, đường thôn, đường ngõ xóm được trồng cây bóng mát, cây xanh, hoa hoặc hàng rào được phủ xanh hay trang trí pano, áp phích phù hợp đạt trên 70% đối với xã NTM nâng cao và trên 80% đối với thôn dân cư kiểu mẫu...

Chỉ tiêu này khó thực hiện vì đường trong khu dân cư được hình thành từ trước, chưa có quy hoạch chi tiết nên rất hẹp, nhiều đoạn không có lề đường và đã được cứng hóa nên không thể trồng cây xanh hai bên đường.

Đặc biệt, nhu cầu đầu tư vào cơ sở hạ tầng để hoàn thành các tiêu chí là rất lớn mà nguồn lực của xã có hạn.

Xác định xây dựng NTM là một quá trình lâu dài, trên nền tảng là huyện NTM đầu tiên của tỉnh, Yên Lạc đã mạnh dạn đề ra mục tiêu có 2 xã hoàn thành tiêu chí NTM nâng cao và có 17 thôn đạt chuẩn thôn dân cư NTM kiểu mẫu trong năm 2020.

Tuy nhiên, ngoài xã Liên Châu cùng 2 thôn trên địa bàn đã hoàn thành các tiêu chí, đến nay, xã Yên Đồng mới chỉ đạt 2/5 tiêu chí xã NTM nâng cao, 15 thôn của các xã đang tập trung thực hiện các tiêu chí của thôn dân cư NTM kiểu mẫu.

Theo đánh giá của BCĐ xây dựng NTM nâng cao, kiểu mẫu huyện Yên Lạc, trong quá trình triển khai chương trình, một số xã chưa tập trung lãnh đạo, chỉ đạo theo kế hoạch.

Một số thôn người dân chưa vào cuộc, chưa phát huy vai trò chủ thể của trong xây dựng NTM nâng cao, kiểu mẫu, tiến độ triển khai các công trình chậm.

Một số địa phương gặp khó trong việc hoàn thành một số tiêu chí thôn dân cư NTM kiểu mẫu.

Chẳng hạn như đối với tiêu chí giao thông, chỉ tiêu trồng cây bóng mát, trồng hoa đường giao thông trục thôn, ngõ xóm khó thực hiện do phần lớn các tuyến đường giao thông đã được bê tông hoá, hai bên có tường rào xây của các hộ dân; phần lớn các nhà văn hóa thôn đã xây tường cứng, nền bê tông nên việc trồng hàng rào xanh gặp khó khăn; việc phân loại rác thải ngay tại hộ chưa được thực hiện ở tất cả các thôn dân cư...

Đặc biệt, tỉnh chưa có cơ chế chính sách hỗ trợ đối với các xã thực hiện NTM nâng cao, thôn dân cư NTM kiểu mẫu, trong khi khả năng đóng góp của nhân dân còn hạn chế.

Tình hình dịch bệnh trên đàn vật nuôi như Tả lợn châu Phi, Cúm gia cầm... diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến đầu tư phát triển sản xuất, thu nhập của người dân.

Để đạt mục tiêu trong năm 2021, có thêm từ 5-7 xã đạt chuẩn NTM nâng cao, 5-7 thôn đạt chuẩn NTM kiểu mẫu, cùng với đẩy mạnh công tác tuyên truyền, huy động sức dân, lồng ghép, ưu tiên nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn, các địa phương đề nghị tỉnh sớm ban hành Bộ tiêu chí xã NTM nâng cao, thôn dân cư NTM kiểu mẫu giai đoạn 2021-2025 cùng những cơ chế, chính sách hỗ trợ cho chương trình, tạo điều kiện để “cán đích” theo đúng lộ trình, góp phần xây dựng nên những" miền quê đáng sống", nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Theo Lưu Nhung