Cỏ ngọt là cây thân thảo, nguồn gốc từ Nam Mỹ, có hàm lượng chất tạo ngọt tự nhiên cao nhưng không làm tăng đường huyết. Trên thế giới, Stevia được sử dụng phổ biến trong các sản phẩm nước giải khát, thực phẩm chức năng, dược liệu... Tại Việt Nam, cây cỏ ngọt từng được trồng thí điểm ở một số tỉnh miền núi phía Bắc. Đến nay, cây cỏ ngọt bước đầu được trồng trên địa bàn tỉnh. Với địa hình đồi núi dốc, đất pha cát nhẹ, độ PH trung tính, khí hậu mát mẻ, lượng mưa vừa phải…, là những yếu tố lý tưởng để cây cỏ ngọt sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh, không cần đầu tư phân bón nhiều, dễ canh tác hữu cơ.

Anh Nguyễn Văn Ngọc, thành viên HTX Thảo Đường Vinh cho biết: Qua thời gian nghiên cứu, tìm hiểu, tôi nhận thấy cỏ ngọt là loại cây trồng phù hợp với tiềm năng, thổ nhưỡng của địa phương. Từ cuối năm 2023, HTX quyết định đầu tư xây dựng mô hình trồng cỏ ngọt theo hướng hữu cơ. Đây là loại cây thích hợp với chân ruộng cao, đất cát pha, dễ trồng, ít sâu bệnh, tốn ít công chăm sóc, vốn đầu tư thấp nhưng có thể thu hoạch quanh năm. Tùy điều kiện thời tiết, cây cỏ ngọt sau khi trồng từ 50 - 60 ngày, cây cao từ 8 - 10 cm có thể cắt thu hoạch lứa đầu tiên và tiếp tục chăm sóc, mỗi năm thu hoạch được 6 lứa cỏ ngọt. Cây cỏ ngọt cho thu hoạch được từ 3 - 4 năm.

Sau hơn 2 năm trồng thử nghiệm và phát triển diện tích, đến nay HTX Thảo Đường Vinh đã trồng gần 9 ha cây cỏ ngọt, trong đó, 6 ha đã cho thu hoạch. Năm 2024, sản lượng đạt 15 tấn cỏ khô, dự kiến năm 2025 sản lượng có thể đạt 50 tấn. Nhu cầu về cỏ ngọt của thị trường rất lớn, toàn bộ số lượng cỏ ngọt khô của HTX sản xuất đến đâu được tiêu thụ đến đó, đem lại doanh thu hơn 1 tỷ đồng/năm. Không chỉ mang lại thu nhập cho HTX, cây cỏ ngọt còn tạo việc làm thường xuyên cho hơn 50 lao động nông thôn. Từ khâu làm đất, trồng, chăm sóc đến thu hái, phơi sấy… đều có thể huy động lao động tại chỗ. Trung bình mỗi lao động có thu nhập từ 4 - 6 triệu đồng/tháng.

Theo ông Phan Văn Quỳnh, Quản lý HTX Thảo Đường Vinh, hiện nay, HTX ký hợp đồng bao tiêu toàn bộ sản lượng với các doanh nghiệp chế biến dược liệu ở Hà Nội, có nhiều thời điểm, đơn hàng vượt quá sản lượng của HTX nên không đủ cung ứng. Đặc biệt, thời điểm đầu năm mưa nhiều ảnh hưởng không nhỏ đến sản lượng cũng như chất lượng sản phẩm. Với nhu cầu thị trường ngày càng lớn, thời gian tới HTX sẽ đề xuất Liên minh HTX tỉnh hỗ trợ nguồn vốn để đầu tư thiết bị, xây dựng mã số vùng trồng và chứng nhận sản xuất sạch để có thể mở rộng tiêu thụ sản phẩm trong và ngoài nước.

Theo Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Trần Anh Dũng, HTX Thảo Đường Vinh là đơn vị tiên phong trong việc đem cây cỏ ngọt vào trồng với quy mô lớn trên địa bàn tỉnh. Đây là mô hình có tiềm năng phát triển, có thể nhân rộng vùng nguyên liệu dược liệu gắn với Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), đồng thời lồng ghép vào kế hoạch phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái tại các xã vùng cao. Nhằm tháo gỡ khó khăn và tiếp sức cho HTX phát triển, Liên minh HTX tỉnh sẽ hỗ trợ, hướng dẫn xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh theo hướng liên kết chuỗi cũng như hỗ trợ tập huấn kỹ thuật, tư vấn quản trị HTX, kết nối đơn vị với các tổ chức tín dụng để vay vốn mở rộng sản xuất.