Trong giai đoạn 2016-2020, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, Ban Chỉ đạo XDNTM của tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết và các văn bản chỉ đạo về việc triển khai thực hiện Chương trình quan trọng này theo từng năm và cả giai đoạn.

Theo đó, tỉnh đã có một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt là chính sách hỗ trợ xây dựng hạ tầng nông thôn, như: hỗ trợ kinh phí và xi măng xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn; hỗ trợ cho các xã đăng ký đạt chuẩn NTM bình quân 4 tỷ đồng/xã; các xã XDNTM kiểu mẫu 2 tỷ đồng/xã; xã đã đạt chuẩn NTM 300 triệu đồng/xã, các xã còn lại là 400 triệu đồng/xã; hỗ trợ xây dựng mới nhà văn hóa xóm 100 triệu đồng/nhà và sửa chữa 50 triệu đồng/nhà.

Thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, đến nay, các địa phương trong tỉnh đã xây dựng, cải tạo, nâng cấp được trên 8.000km đường giao thông nông thôn. Trong ảnh: Tuyến đường Tràng Xá - Bình Long đang được cải tạo, nâng cấp.

Ngoài chính sách hỗ trợ của tỉnh, các địa phương cũng có nhiều cơ chế riêng để đẩy mạnh thực hiện Chương trình XDNTM, cụ thể như: T.X Phổ Yên, các huyện Định Hóa, Võ Nhai, Đồng Hỷ hỗ trợ một phần kinh phí mua vật liệu làm đường giao thông nông thôn; T.P Sông Công và huyện Định Hóa hỗ trợ xây dựng hộ gia đình NTM, xóm NTM kiểu mẫu…

Trong quá trình lãnh đạo thực hiện Chương trình XDNTM, tỉnh luôn chú trọng công tác kiểm tra, giám sát việc triển khai tại cơ sở. Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Phạm Văn Sỹ, Giám đốc Sở Nông nghiệp - PTNT, Chánh Văn phòng điều phối Chương trình mục tiêu Quốc gia XDNTM tỉnh cho biết: Sở Nông nghiệp - PTNT, Văn phòng điều phối NTM tỉnh đã chủ động thực hiện công tác kiểm tra, giám sát gắn với các hoạt động nghiệp vụ như: Công tác xây dựng kế hoạch hàng năm, tham mưu phân bổ vốn, chỉ đạo phát triển sản xuất, công nhận xã đạt chuẩn NTM… Qua các đợt kiểm tra đã kịp thời nắm bắt những tồn tại, vướng mắc trong quá trình thực hiện, từ đó có giải pháp xử lý phù hợp, hiệu quả để đẩy nhanh tiến độ thực hiện nhiệm vụ XDNTM.

Cùng với sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của chính quyền các cấp, bà con nhân dân trong tỉnh cũng tích cực vào cuộc hưởng ứng. Phong trào hiến đất, xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng nông thôn diễn ra sôi nổi. 5 năm qua, đã có hàng nghìn lượt hộ dân tham gia hiến trên 250ha đất và tài sản trên đất để xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn. Vốn tín dụng chính sách cũng đã tiếp sức cho các hộ dân phát triển sản xuất, kinh doanh, từng bước ổn định cuộc sống và thoát nghèo bền vững. Đã có trên 61 nghìn lượt hộ dân vay vốn trên 38 nghìn tỷ đồng từ các ngân hàng để đầu tư phát triển sản xuất. Tổng vốn đầu tư trực tiếp từ Ngân sách Nhà nước (Trung ương và địa phương) trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2016-2020 đạt hơn 3.660 tỷ đồng, tăng 85% so với giai đoạn 2011-2015.

Xác định mục tiêu của Chương trình XDNTM là nâng cao thu nhập, đời sống của người dân, UBND tỉnh, Ban chỉ đạo Chương trình đã chỉ đạo đẩy mạnh phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân. Toàn tỉnh đã chuyển đổi được hơn 6.000ha đất lúa kém hiệu quả sang trồng các loại cây ăn quả cho thu nhập cao, bước đầu hình thành một số vùng sản xuất tập trung cho thu nhập hàng trăm triệu đồng/ha.

Điển hình như huyện vùng cao Võ Nhai phát triển vùng trồng na ở xã La Hiên; trồng ổi, bưởi tại các xã Phú Thượng, Lâu Thượng, Tràng Xá; huyện Đại Từ phát triển vùng trồng rau an toàn, bưởi diễn ở xã Tiên Hội, nhãn ở xã Quân Chu; T.X Phổ Yên phát triển vùng trồng nhãn, cam, thanh long ở các xã Phúc Thuận, Minh Đức… Nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững cộng với việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất đã góp phần tăng giá trị sản phẩm trên 1ha đất canh tác từ 81,8 triệu đồng/ha (năm 2015) lên 100 triệu đồng/ha (năm 2019).

Với sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng bộ, chính quyền các cấp, sự tham gia hưởng ứng nhiệt tình của các tầng lớp nhân dân, bộ mặt nông thôn Thái Nguyên đã có sự thay đổi rõ nét. Từ năm 2011 đến nay, các địa phương đã xây dựng, cải tạo, nâng cấp trên 8.000km đường giao thông nông thôn; 260km kênh mương nội đồng; 12.800 công trình nhà vệ sinh hộ gia đình, 1.600 bể thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật. Đến nay, 100% số xã có đường giao thông kết nối với trung tâm huyện được trải nhựa hoặc bê tông hóa, đáp ứng nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Dự kiến, đến hết năm 2020, toàn tỉnh có 103 xã đạt chuẩn NTM, đạt 72% (vượt 2%) và về đích sớm trước 1 năm so với mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX đã đề ra; 3 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn NTM; không còn xã dưới 10 tiêu chí.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc thực hiện Chương trình XDNTM trên địa bàn tỉnh cũng còn một số tồn tại, hạn chế, đó là: Một số xã thuộc vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh, số tiêu chí đạt chuẩn còn thấp; khoảng cách chênh lệch về XDNTM giữa các vùng, miền còn khá lớn… Để khắc phục những khó khăn trên, trong giai đoạn 2020-2025, tỉnh tiếp tục tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo huy động cả hệ thống chính trị, phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong XDNTM. Cùng với đó, huy động các nguồn lực tập trung hỗ trợ các xã chưa đạt chuẩn, đặc biệt là các xã có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn; nâng cao chất lượng tiêu chí đối với các xã đã đạt chuẩn, XDNTM nâng cao, NTM kiểu mẫu; hướng tới XDNTM bền vững…

Bài và ảnh: Lương Hạnh