Nằm trong đề án Phát triển sản xuất lúa đặc sản giai đoạn 2016-2020, được hỗ trợ thực hiện với quy mô 5 ha/ 2 hộ tham gia, mô hình Canh tác xây dựng dựa trên lợi thế phát huy về đặc điểm tự nhiên vùng trũng của huyện Mỹ Tú. Có nguồn cá đồng tự nhiên và bờ bao xung quanh để trồng cây ăn trái, bà con nông dân gọi mô hình là: 3 Cây – 1 Con, trong đó 3 Cây gồm: Lúa, dừa và chanh không hạt; 1 Con là các loại cá đồng tự nhiên.

Nông dân trên địa bàn xã đưa cơ giới vào sản xuất.

Với mục tiêu từng bước thay đổi tập quán canh tác lúa theo hướng hữu cơ, an toàn, bền vững, cải thiện môi trường sinh thái, đề án hỗ trợ mô hình phân bón hữu cơ với liều lượng 600 kg/ha, 2 lần phun chế phẩm nấm xanh trừ sâu rầy. Giống lúa gieo trồng là giống ST24, một trong những giống lúa đặc sản của tỉnh. Đến mùa nước, nông dân trữ cá lại trong ao, chờ khi thu hoạch lúa Đông Xuân sẽ cho cá vào ruộng nhằm tận dụng nguồn thức ăn sẵn có trong ruộng lúa. Mặt ao cũng được người dân tận dụng để trồng thêm sen, bông súng. Trên bờ bao, trồng các loại cây ăn trái thích hợp với điều kiện đất phèn của vùng và được thị trường ưa chuộng như: Dừa, chanh không hạt, cam không hạt, mãng cầu,…

Qua báo cáo kết quả thực hiện cho thấy, mô hình đem lại nhiều hiệu quả. Trên cây lúa, giảm lượng giống gieo sạ từ 50 kg/ha, giảm được phân hóa học trung bình 310 kg/ha, giảm 3 lần thuốc trừ sâu từ đó giảm được chi phí sản xuất trung bình 2–3 triệu đồng/ha, lợi nhuận tăng 3,5-4,5 triệu đồng/ha so với canh tác truyền thống. Tăng nguồn thu nhập từ cá đồng (30 triệu/ha), bông súng (4.000–5.000 đồng/kg, thu hoạch quanh năm), sen (60 triệu đồng/ha). Tuy nhiên, chưa có nguồn thu từ cây ăn trái do cây mới được trồng. Đặc biệt, mô hình còn liên kết cùng Tập đoàn Lộc Trời thu mua lúa với giá 6.400 đồng/kg lúa, cao hơn 200 đồng/kg so với giá bán ngoài thị trường. Thu nhập người dân tăng đáng kể với trước đây chỉ trồng chuyên cây lúa hoặc chuyên cây tràm.

Khi thực hiện mô hình này, các sản phẩm (lúa, cây ăn trái, bông súng, sen, cá) được đa dạng hóa, giúp tăng thu nhập gia đình, giảm rủi ro khi gặp thiên tai, tác động giá cả thị trường so với trước đây chỉ canh tác lúa. Mô hình mang tính chất bền vững do sử dụng phân hữu cơ làm giảm lượng phân hóa học, sử dụng nấm xanh giảm số lần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hạn chế ô nhiễm môi trường, bảo vệ sức khỏe của người sản xuất và người tiêu dùng, tạo ra sản phẩm an toàn đáp ứng nhu cầu thị trường cao cấp.

Sau khi nhận thấy hiệu quả từ mô hình mang lại, nhiều nông dân trong vùng vô cùng phấn khởi và mong muốn được hỗ trợ để thực hiện mô hình. Với các hộ đã tham gia mô hình cũng tiếp duy trì thực hiện mô hình ở vụ sau. Ông Nguyễn Văn Dân, một chủ ruộng ở địa phương khẳng định, sẽ tiếp tục duy trì mô hình vì thấy được nhiều lợi ích từ sức khỏe đến môi trường khi tham gia. Ông Dân chia sẻ, ông tâm đắc nhất với chế phẩm nấm xanh trừ sâu rầy vì nhờ phun nấm xanh mà ông giảm được số lần phun thuốc sâu, đồng thời còn hạn chế được muỗi hành gây hại lúa.

Mặt khác, một số nông dân chưa thực hiện mô hình còn băn khoăn khi thực hiện mô hình sản xuất theo hướng an toàn nhưng sản phẩm làm ra vẫn không bán được giá cao hơn so với sản phẩm sản xuất theo truyền thống. Giải thích về vấn đề này, ông Nguyễn Thành Phước - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV cho biết, do mô hình chỉ bước đầu thực hiện sản xuất theo hướng hữu cơ, đây là nền tảng đi lên sản xuất hữu cơ. Vì vậy, trong quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất để đi đến chứng nhận, cần thành lập hợp tác xã để tổ chức sản xuất và xây dựng nhãn hiệu tiến tới phát triển thương hiệu cho các sản phẩm hữu cơ trong vùng. Hợp tác xã đại diện cho người dân đứng ra ký kết hợp đồng liên kết với doanh nghiệp, lúc này giá sản phẩm sẽ không còn phụ thuộc nhiều vào thị trường, đảm bảo lợi nhuận từ 15-30% so với sản xuất truyền thống.

Hiện mô hình này vẫn đang được nông dân quan tâm và tích cực nhân rộng, hình thành vùng sản xuất lúa- cá- cây ăn trái đặc trưng của huyện. Mô hình tiến tới xây dựng vùng sản xuất hữu cơ gắn với du lịch sinh thái, ẩm thực đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân địa phương tỉnh Sóc Trăng.

Bài, ảnh: Di Khanh