Cây sầu riêng được trồng đầu tiên ở Việt Nam vào khoảng 100 năm trước, có nguồn gốc từ Đông Nam Á, cụ thể là vùng Borneo và Sumatra của Malaysia. Nơi đầu tiên được trồng ở Việt Nam là Biên Hòa (Đồng Nai), sau đó được trồng rộng rãi ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ, Tây Nguyên.

Các giống sầu riêng cũ ở Tây Nguyên có hạt to, cơm mỏng, thường được gọi là “sầu riêng hạt” hay “sầu riêng truyền thống”. Ở Đắk Lắk, sầu riêng truyền thống nổi tiếng bởi có hương vị đặc trưng riêng, độ dẻo sánh cao và vị ngọt thanh, mùi thơm nhẹ, không gắt.

Các loại sầu riêng được trồng tại Đắk Lắk:

Sầu riêng Ri 6 là một loại quả giống nhập khẩu và được trồng thành công bởi ông Sáu Ri tại Long Hồ - Vĩnh Long (được đặt theo tên của ông). Ngày nay, giống cây này được trồng rộng rãi ở khắp nơi, cho năng suất và chất lượng cao. Đây là loại sầu riêng được người tiêu dùng đánh giá có mùi thơm đặc trưng, cơm dày, hạt lép, có vị ngọt và độ béo vừa phải. Có trọng lượng trung bình từ 2 – 3kg, quả có hình dạng bầu dục, phần đáy hẹp. Vỏ sầu riêng mỏng, cò màu vàng – xanh. Phần cơm bên trong dày, màu vàng bắt mắt, hạt bé hoặc lép hoàn toàn.

Sầu riêng Monthong Thái Lan được du nhập vào Việt Nam ở những năm đầu của thập niên 90, cho đến nay sầu riêng Monthong Thái Lan đã trở thành một giống sầu riêng được rất nhiều người ưa chuộng. Quả sầu riêng Monthong có đặc điểm có màu xanh hoặc ghi, hình dạng quả trứng hoặc hình chữ nhật, có gai dày, mỗi trái sẽ có trọng lượng trung bình là từ 2 – 4kg. Cơm sầu riêng có mùi thơm nhẹ nhàng, màu vàng nhạt, dày và khô ráo có thể bảo quản lâu. Sầu riêng Monthong đặc trưng với vị ngọt thanh, nhẹ nhàng, ăn béo như bơ, hạt nhỏ hoặc lép.

Sầu riêng Óc Khỉ được đánh giá rất thơm ngon, chỉ thua sầu riêng Musang King một chút. Người dân địa phương còn hay gọi với cái tên là sầu riêng bã đậu. Cây sầu riêng Óc Khỉ thường cao và to. Trái sầu riêng có kích thước khá là tròn trịa. Người ta có thể nhận dạng thông qua đít vỏ có màu nâu. Sầu riêng óc khỉ có hạt khá là to và cơm có màu vàng tươi đẹp mắt. Khi thưởng thức một múi sầu riêng, bạn sẽ cảm nhận được vị ngọt hòa tan trên đầu lưỡi và cùng với đó là mùi thơm vừa béo vừa béo chỉ có ở sầu riêng Óc Khỉ.

Sầu riêng Khổ Qua là giống nội địa, có nguồn gốc từ đồng bằng sông Cửu Long. Sầu riêng Khổ Qua bao gồm hai giống đó là Khổ Qua vàng và Khổ Qua xanh. Đối với giống sầu riêng Khổ Qua xanh cho trái có năng suất và chất lượng cao hơn nên được người dân ưa chuộng và trồng nhiều hơn. Trái sầu riêng Khổ Qua có hình dạng bầu dài như quả trám, có vỏ màu xanh trông giống với màu của trái Khổ Qua, có gai nhọn và trông khá dày. Cơm sầu riêng có màu vàng nhạt, hơi nhão mang vị ngọt và béo đặc trưng, mùi vị thơm nhưng hạt to. Đối với những trái sầu riêng căng đều, phần thịt ăn được tương đối thấp, chỉ khoảng 16 – 18%, tỷ lệ này còn sẽ thấp hơn nhiều so với trái có hộc lép hoặc trái nhỏ.

Sầu riêng Cái Mơn là một loại quả có trọng lượng không lớn, trung bình chỉ từ 1 – 2kg, có vỏ mỏng màu xanh ngắt, thưa gai. Cơm sầu riêng có màu vàng nhạt như màu mỡ gà và được bao quanh hạt lép. Sầu riêng mang mùi thơm đặc trưng, với cơm càng dày thì có vị càng ngọt, càng béo và đậm đà.

Sầu riêng là loại trái cây rất bổ dưỡng, giàu vitamin, chất xơ cùng với các hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe. Trong 243 gram sầu riêng sẽ cung cấp: Calo: 357; Chất xơ: 9 gram; Carb: 66 gram; Chất béo: 13 gram; Protein: 4 gram. Bên cạnh đó nó còn chứa các dưỡng chất như: Vitamin B6, Vitamin C, Thiamine, Kali, Mangan, Riboflavin, Folate, Niacin, Đồng, Magiê. Nhờ vào bảng thành phần dinh dưỡng này mà sầu riêng đã trở thành một trong những loại trái cây bổ dưỡng nhất trên thế giới. Bên cạnh đó, nó còn chứa các hợp chất thực vật có lợi như carotenoids, anthocyanin, polyphenol và flavonoid.

Diện tích cây sầu riêng tại Đắk Lắk chạm ngưỡng 22.500 ha, vượt quy hoạch gần 7.500 ha, được trồng chủ yếu ở các huyện Krông Pắk, Krông Năng, Krông Búk, Buôn Hồ, Ea H’leo. Sản lượng sầu riêng niên vụ vừa qua đạt khoảng 170.000 tấn, doanh thu trên 9.500 tỷ đồng.

Năm nay khí hậu ôn hòa, cây sầu riêng cho trái đều và ngon hơn hẳn so với mọi năm. Với sản lượng và chất lượng cao cũng khiến cho giá sầu riêng có những chiều hướng thay đổi hơn so với năm ngoái. Chúng ta có thể điểm qua một số giá thu mua sầu riêng Đăk Lăk tại vườn của các thương lái để có thể nắm rõ hơn về tình hình thị trường sầu riêng hiện nay. Chẳng hạn như:

Sầu riêng Cái Mơn: Giống sầu riêng này được các thương lái thua mua tại vườn với giá giao động từ 55.000 – 65.000 đồng/kg. Giá bán ra ngoài thị trường sẽ rơi vào khoảng 80.000 đồng/kg.

Sầu riêng Ri 6: Sầu riêng này có mức giá cao hơn, rơi vào tầm 48.000 – 55.000 đồng/kg đối với giá mua tại vườn. Giá bán ra thị trường giao động khoảng 70.000 – 100.000 đồng/kg.

Sầu riêng Dona: rơi vào tầm 70.000 – 75.000 đồng/kg đối với giá mua tại vườn. Giá bán ra thị trường giao động khoảng 100.000 – 120.000 đồng/kg.

Sầu riêng chuồng bò: giá bán tại vườn giao động tầm 80.000 – 90.000 đồng/kg. Giá bán ra tầm 140.000 – 170.000 đồng/kg.

Sầu riêng Monthong Thái: Thương lái thu mua tại vườn giá 60.000 – 65.000 đồng/kg, giá bán ra thị trường giao động từ 70.000 – 80.000 đồng/kg.

Sầu riêng Óc Khỉ: Thương lái thu mua tại vườn giá 65.000 – 70.000 đồng/kg, giá bán ra thị trường giao động từ 80.000 – 110.000 đồng/kg.

Đối với sầu riêng Đăk Lăk trái thường, sầu riêng sẽ có giá từ 25.000 – 30.000/kg và được bán ra với giá khoảng 50.000 đồng/kg.

Ngoài ra giá sầu riêng Đăk Lăk tại các vựa trái cây, các chợ hay các siêu thị còn phân chia theo loại 1, loại 2, loại 3 và dựa vào kích thước, chất lượng của trái.

Giá sầu riêng thường đắt hơn so với những loại quả khác, nên để có thể chọn được trái sầu riêng Đăk Lăk ngon không phải là việc dễ dàng. Khi chọn sầu riêng bạn cần nắm vững một số lưu ý sau:

Nhìn vào hình dạng để có thể phân biệt được giới tính của sầu riêng. Những quả sầu cái thường sẽ ăn ngon hơn và có nhiều cơm hơn so với quả đực. Khi mua bạn nên quan sát về hình dáng bên ngoài, nếu thấy sầu riêng chia thành các múi rõ ràng thì đó là quả cái. Những múi lồi lên rõ ràng sẽ chứng tỏ bên trong cơm sầu nhiều và có hạt lép. Không nên lựa chọn những quả trông quá cứng cáp, chắc và tròn như bóng bầu dục và không phân chia thành múi hoặc bị vẹo vọ. Đặc biệt, đối với những quả sầu riêng già và bắt đầu chín thường sẽ có vỏ ngoài hơi nứt và có mùi thơm đặc trưng.

Quan sát về các múi sầu có phân chia đều nhau không. Các múi sầu thường sẽ được phân chia tách biệt nhau. Giữa chúng sẽ được ngăn cách bởi nhiều khoang, mỗi khoang này sẽ có chứa một múi sầu . Do đó khi mua sầu riêng, khi bạn quan sát bên ngoài nếu như thấy phần vỏ có những chỗ lồi lên đều nhau thì chứng tỏ quả sầu này sẽ có nhiều cơm và nó không có chỗ trống để chứa nhiều cùi.

Quan sát gai sầu riêng. Vỏ sầu được bao phủ bởi phần gai. Đối với những quả sầu riêng Đăk Lăk khi già thường sẽ mềm, thử bóp 2 gai liền nhau, nếu như thấy nó dễ dàng kẹp lại thì chứng tỏ đã chín.

Lắc nhẹ để nghe âm thanh sầu riêng. Nhiều người thường sẽ nghĩ rằng đối với những quả sầu riêng nứt vỏ thì đã chín, tuy nhiên sầu nứt chưa hẳn là nó đã chín. Khi kiểm tra xem sầu chín hay chưa thì bạn có thể dùng cách lắc nhẹ nó. Nếu như nghe thấy tiếng sầu rung lắc nhẹ thì chứng tỏ đã chín, bởi múi sầu đã được tách ra khỏi khoang.

Với những ai đam mê với quả sầu riêng Đắk Lắk thì mùa sầu tới là một niềm vui. Mong rằng năm nay nông dân cũng sẽ đón một mùa sầu riêng bội thu, được giá.