Theo thống kê của Chi cục Phát triển nông thôn (Sở NN&PTNT Hà Nội), giai đoạn 2016 -2020, trên địa bàn Thành phố xây dựng được 141 chuỗi từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm nông, lâm, thủy sản trong đó có 59 chuỗi sản phẩm có nguồn gốc chăn nuôi, 82 chuỗi sản phẩm có nguồn gốc trồng trọt. Các chuỗi đã thu hút được nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, trang trại, hộ nông dân tham gia hợp tác xây dựng phát triển, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên có 13 chuỗi ngừng hoạt động.

Toàn cảnh hội thảo

Chính sách ban hành chưa đồng bộ, Hà Nội gặp khó trong phát triển chuỗi liên kết

Theo ông Nguyễn Ngọc Sơn – Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Hà Nội: Tổng số chuỗi đang hoạt động đến nay là 145 chuỗi, trong đó có 52 chuỗi sản phẩm có nguồn gốc từ sản phẩm chăn nuôi, 93 chuỗi có nguồn gốc từ sản phẩm trồng trọt. Về hình thức liên kết, trong 145 chuỗi có 14 chuỗi liên kết từ cung ứng vật tư, dịch vụ đầu vào, tổ chức sản xuất thu hoạch, sơ chế hoặc chế biến gắn với tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp; 46 chuỗi liên kết tổ chức sản xuất, thu hoạch với tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp; 02 chuỗi cung ứng vật tư, dịch vụ đầu vào tổ chức sản xuất; 54 chuỗi liên kết cung ứng vật tư, dịch vụ đầu vào, tổ chức sản xuất, thu hoạch gắn với tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp; 07 chuỗi liên kết cung cứng vật tư, dịch vụ đầu vào, sơ chế hoặc chế biến gắn với tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp và 21 chuỗi liên kết sơ chế hoặc chế biến gắn với tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp.

Ông Nguyễn Ngọc Sơn – Phó Giám đốc Sở NN&PTNT Hà Nội phát biểu tại Hội thảo

Nhiều mô hình hoạt động hiệu quả như: Chuỗi gạo chất lượng cao Bảo Minh; chuỗi liên kết sản xuất tiêu thụ sản phẩm gạo chất lượng cao khu Cháy của Hợp tác xã Đoàn Kết, Chuỗi gạo hữu cơ và Bưởi diễn của HTX nông nghiệp hữu cơ Nam Phương Tiến; Chuỗi Thủy sản công nghệ cao của HTX Đại Áng; Chuỗi rau của HTX rau quả sạch Chúc Sơn…

Để khuyến khích phát triển liên kết hợp tác theo chuỗi giá trị, từ năm 2018, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 98/NĐ-CP về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Ngày 5/12/2018, HĐND TP Hà Nội cũng đã ban hành Nghị quyết số 10/NQ-HĐND về một số chính sách khuyến khích phát triển sản xuất, phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp.

Chi cục Phát triển nông thôn Hà Nội ông Nguyễn Văn Chí: mặc dù rất tích cực trong công tác chỉ đạo điều hành và đã tiếp nhận một số dự án nhưng Hà Nội chưa hỗ trợ được dự án

Theo Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Hà Nội Nguyễn Văn Chí, mặc dù rất tích cực trong công tác chỉ đạo điều hành và đã tiếp nhận một số dự án, kế hoạch liên kết đề nghị hỗ trợ. Tuy nhiên, đến nay, Hà Nội chưa hỗ trợ được dự án, kế hoạch liên kết theo Nghị định số 98/NĐ-CP của Chính phủ và Nghị quyết số 10/NQ-HĐND của HĐND TP. Nguyên nhân chính là do chính sách ban hành chưa đồng bộ, chưa cụ thể.

Đánh giá về mặt đạt được của các mô hình liên kết chuỗi, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Hà Nội nhấn mạnh: Giai đoạn 2016 – 2020 được xem là giai đoạn khởi đầu cho sự phát triển nông nghiệp theo chuỗi, song đã tạo ra diện mạo mới cho ngành nông nghiệp, tạo được bước chuyển biến tích cực cho nông nghiệp Thủ đô theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển nông nghiệp bền vững. Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng được hưởng lợi thông qua việc tiếp cận các nông sản an toàn với giá cả cạnh tranh. Các chuỗi đã thu hút nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, nông hộ tham gia liên kết hợp tác xây dựng.

Liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ cần ưu tiên những HTX có quy mô lớn

TS Nguyễn Tiến Định (Cục Kinh tế hợp tác và PTNT, Bộ NN&PTNT): Về mô hình HTX nên ưu tiên quy mô lớn, đông thành viên.

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Tiến Định (Cục Kinh tế hợp tác và PTNT, Bộ NN&PTNT), cho rằng việc thực hiện Nghị định số 98/NĐ-CP của Chính phủ vẫn còn những hạn chế, nhất là trong bối cảnh mới về thương mại ( nguyên hợp đồng là chưa đủ, mã số vùng trồng, chuyển đổi số…)

Cũng theo TS Nguyễn Tiến Định, Nghị định 98 là khung pháp lý đầu tiên quy định về liên kết theo chuỗi giá trị (sau QĐ 80 năm 2022 và QĐ 62 năm 2013) với các lý do: bắt buộc liên kết theo chuỗi và tuân theo tín hiệu đầu ra. Bắt buộc phải có liên kết qua hợp đồng phân định nhiệm vụ và lợi ích. Cần có doanh nghiệp, hợp tác xã dẫn dắt trong chuỗi.

Về mô hình HTX nên ưu tiên quy mô lớn, đông thành viên, từ chú trọng đầu vào sang kết hợp chú động đầu ra. Hỗ trợ để HTX phát triển theo tín hiệu của thị trường. Tập trung hỗ trợ phát triển gắn với chuỗi liên kết, vùng nguyên liệu, đào tạo phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ cao, tiêu chuẩn GAP, công nghê số, hỗ trợ hạ tầng…

Thực hiện Nghị định số 98/NĐ-CP của Chính phủ, từ năm 2018 đến nay, 36 tỉnh/63 tỉnh thành thực hiện. Có nhiều địa phương làm tốt như: Bắc Kạn, Tiền Giang, Nghệ An. 3 năm có 2.038 chuỗi và 1000 dự án phê duyệt. Các chuỗi liên kết theo Nghị định số 98 hiện đang thu hút sự tham gia của 1.250 hợp tác xã.

Hiện Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang rà soát trình UBND TP báo cáo Hội đồng nhân dân TP cho phép sửa Nghị quyết 10/2018/NQ – HĐND ngày 5/12/2018 của HĐND TP về một số chính sách khuyến kích phát triển sản xuất, phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, xây dựng hạ tầng nông thôn TP Hà Nội trong đó quy định rõ nội dung và mức chi hỗ trợ phát triển nông nghiệp theo chuỗi.

Bài viết có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng Nông thôn mới thành phố Hà Nội

Bài/ảnh: Thanh Hậu – Ngân Hà