Tổng quan Hội nghị và Bàn chủ trì Hội nghị

Đến nay qua hai năm triển khai thực hiện chương trình, đã có 59 tỉnh tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm, có 4.469/6.210 sản phẩm tham gia Chương trình được công nhận 3 sao trở lên. Nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo đã được các địa phương triển khai có hiệu quả như: Hội chợ OCOP thường niên của tỉnh Quảng Ninh; chuỗi sự kiện kết nối sản phẩm các vùng miền của TP Hà Nội; Nhịp cầu xúc tiến thương mại và đầu tư gắn với OCOP của tỉnh Đồng Tháp…góp phần tạo sức lan tỏa của OCOP Việt Nam trên thị trường.

Ông Nguyễn Xuân Cường – Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phát biểu chỉ đạo Hội nghị

Theo ông Nguyễn Xuân Cường – Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn: Qua hai giai đoạn kế hoạch phát triển kinh tế, về tổng thế chúng ta đã vượt toàn bộ chỉ tiêu căn cốt của chương trình. Trong giai đoạn 2016 – 2020 từ kết quả giai đoạn 1 chúng ta đã có sự phát triển nhanh hơn, bộ tiêu chí phù hợp hơn, nguồn lực tập trung nhiều hơn. Nhưng quan trọng hơn tập trung vào nội hàm căn cốt, bao trùm thúc đẩy nông thôn…Chương trình được tổ chức, triển khai tương đối đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Đặc biệt từ công tác chỉ đạo của Bộ nông nghiệp và PTNT đã giúp các địa phương chủ động triển khai đúng hướng, đáp ứng yêu cầu và góp phần đẩy nhanh tiến độ, chất lượng của chương trình.

Ông Trần Thanh Nam – Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & PTNT – báo cáo kết quả thực hiện chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2018 – 2020 tại Hội nghị

Còn ông Trần Thanh Nam – Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & PTNT: Chương trình OCOP đã tác động mạnh mẽ đến phát triển kinh tế - xã hội khu vực nông thôn. Chương trình đã khơi dậy được tiềm năng, thế mạnh của các địa phương về sản phẩm đặc sản, ngành nghề nông thôn gắn với lợi thế về điều kiện sản xuất, vùng nguyên liệu và văn hóa truyền thống để gia tăng giá trị sản phẩm OCOP. Chương trình đã hình thành được 393 chuỗi giá trị OCOP hoạt động hiệu quả với vai trò tích cực là HTX và doanh nghiệp. Chương trình đã góp phần tạo việc làm cho lao động nông thôn, đặc biệt là phát huy vai trò của người phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số. Điển hình như Quảng Ninh đã tạo việc làm cho 3800 lao động trực tiếp, các chủ thể OCOP Hà Tĩnh tạo việc làm cho 2.196 lao động…

Kết quả đánh giá của các địa phương cho thấy 60,7% chủ thể OCOP đạt từ 3 sao trở lên có doanh thu tăng bình quân 17,6%/năm, giá bán các sản phẩm sau khi được chính thức công nhận OCOP tăng bình quân 12,2%.

Cục trưởng - Chánh văn phòng điều phối NTM Trung ương (Bộ NN&PTNT) ông Nguyễn Minh Tiến cho biết: Mặc dù triển khai trong thời gian ngắn nhưng chương trình đã đạt được nhiều kết quả vượt mục tiêu mà Thủ tướng chính phủ đề ra. Tuy nhiên để phát triển hơn trong giai đoạn tới, Bộ Nông nghiệp và PTNT đã giao cho các Bộ, ngành đề xuất những mục tiêu quan trọng. Giai đoạn tới, chúng tôi mong muốn hỗ trợ cho các địa phương những sản phẩm mới trên cơ sở những lợi thế về vùng nguyên liệu, làng nghề truyền thống, hướng tới đào tạo nghề, chuẩn hóa cho lao động nông thôn và tối thiểu có hơn 30% lao động OCOP được đào tạo 1 cách bài bản. Trong giai đoạn 2021 – 2025 đưa nội dung đào tạo nghề OCOP thành một chủ đề trong đào tạo nghề… Cùng với đó, chúng ta hỗ trợ và nâng cao năng lực cho các chủ thể triển khai chương trình.

Kết quả đánh giá của các địa phương cho thấy 60,7% chủ thể OCOP đạt từ 3 sao trở lên có doanh thu tăng bình quân 17,6%/năm, giá bán các sản phẩm sau khi được chính thức công nhận OCOP tăng bình quân 12,2%. Đặc biệt, các sản phẩm đề nghị Trung ương đánh giá, phân hạng cấp quốc gia đều tăng trưởng về doanh thu từ 20-40%.

Tuy nhiên chương trình còn tồn tại một số hạn chế như: (i) một số địa phương còn triển khai lúng túng trong cách làm, xác định lợi thế, tiềm năng và chủ thể sản xuất mới chỉ tập trung vào hoàn thiện sản phẩm đã có, chưa quan tâm phát triển sản phẩm mới, vùng nguyên liệu, đặc biệt là làng nghề truyền thống; (ii) Nguồn lực triển khai chương trình còn hạn chế, chủ yếu là lồng ghép, trong khi một số cơ chế hỗ trợ chưa được hỗ trợ cụ thể hóa, chưa chú trọng đến phát triển chuỗi giá trị, vùng nguyên liệu và cơ sở chế biến… dẫn đến khó khăn trong quá trình triển khai của một số địa phương, (iii) nhiều chủ thể chưa hiểu rõ về định hướng, yêu cầu của chương trình, đặc biệt là các quy định của pháp luật trong sản xuất và phân phối sản phẩm…

Ông Nguyễn Mạnh Quyền – Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội góp ý tham luận Hội nghị

Ông Nguyễn Mạnh Quyền – Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội: Hà Nội đã đánh giá phân hạng 1054 sản phẩm, vượt kế hoạch TP giao, trong đó có 17 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 731 sản phẩm 4 sao…Hà Nội xác định chương trình OCOP là giải pháp nhiệm vụ trọng tâm thực hiện chương trình nông thôn mới, TP tổ chức 4 sự kiện gắn với văn hóa vùng miền với quy mô trên 100 gian hàng, đã có trên 600 biên bản ghi nhớ, hợp tác… TP đã chọn và đưa vào khai trương 14 điểm giới thiệu OCOP gắn với phát triển du lịch sinh thái của thủ đô. Thành ủy Hà Nội đã ban hành chương trình 04 gắn với nâng cao đời sống người dân, trong đó xác định mục tiêu: triển khai đề án trung tâm thiết kế sáng tạo, 100 làng nghề truyền thống làng nghề được công nhận…Qua đó, TP Hà Nội đề nghị (i) chính phủ ban hành chính sách đồng bộ thực hiện Chương trình OCOP theo hướng hỗ trợ, đầu tư, nâng cấp chất lượng sản phẩm OCOP; (ii) Đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu, bổ sung có hướng dẫn chi tiết mức chỉ tại Điều 20b của Thông tư số 08/2019/tt – BTC ngày 30/1/2019; (iii) Đề nghị Bộ Công thương có văn bản hướng dẫn cụ thể về việc hỗ trợ các điểm giới thiệu, quảng bá sản phẩm OCOP tại các địa phương, nghiên cứu

Có thể khẳng định chương trình OCOP là hướng đi đúng đắn, là giải pháp cụ thể quan trọng phù hợp với điều kiện khu vực nông thôn. Cùng chương trình xây dựng NTM đã góp phần thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp, pháp triển sản xuất theo hướng hàng hóa tập trung, xây dựng thương hiệu, gia tăng giá trị sản phẩm, nâng cao trình độ sản xuất kinh doanh của các chủ thể - Ông Bùi Văn Khắng – Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết.

Ông Bùi Văn Khắng – Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh: Đến nay tỉnh Quảng Ninh đã phát triển 464 sản phẩm trong đó 236 sản phẩm được đánh giá, phân hạng từ 3 sao đến 5 sao, tổ chức kinh tế phát triển nhanh về quy mô, số lượng theo hướng nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển sản xuất theo hướng chuỗi giá trị. Từ thực tiễn lãnh đạo Quảng Ninh rút ra một số bài học kinh nghiệm như sau: (i) Phải thống nhất quan điểm nhận thức về chương trình OCOP để nâng cao nhận thức cộng đồng, tuyên truyền sâu rộng về ý tưởng của người dân, phát huy vai trò cộng đồng dân cư, (ii) công tác chỉ đạo của các cấp phải đồng bộ, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, (iii) coi trọng công tác xây dựng bộ máy giúp việc; (iv) hoàn thiện hệ thống bộ tiêu chí OCOP; cần phải hoàn thiện hệ thống văn bản, quy định thống nhất, cơ chế chính sách đủ mạnh theo hướng mở để địa phương có căn cứ triển khai và vận dụng linh hoạt trong công tác tư vấn hỗ trợ doanh nghiệp, HTX, (v) thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện đề án, kế hoạch kịp thời điều chỉnh và có giải pháp phù hợp thao gỡ khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp và người dân…

Ông Đặng Ngọc Sơn – Phó chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh tại Hội nghị

Sau hơn hai năm triển khai chương trình mỗi xã một sản phẩm, Hà Tĩnh đã đạt được những kết quả quan trọng, chương trình đã tạo được sức lan toả lớn. Đến nay đã có 94 sản phẩm đạt chuẩn OCOP. Hầu hết các sản phẩm đều tăng nhanh về doanh số bán hàng. Trong những cái được lớn nhất của Hà Tĩnh là người tiêu dùng đã hiểu, đã biết nhận dạng, xác định được sản phẩm OCOP có thương hiệu, chất lượng nên yên tâm sử dụng, Ông Đặng Ngọc Sơn – Phó chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh cho biết.

Ông Trịnh Đình Dũng – Phó Thủ tướng Chính phủ - Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM phát biểu chỉ đạo Hội nghị

Phát biểu chỉ đạo chương trình ông Trịnh Đình Dũng – Phó Thủ tướng Chính phủ - Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM: Trong bối cảnh mới triển khai trong thời gian ngắn so với các nước quốc tế, chương trình đã được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Phó thủ tướng biểu dương các cấp cao, ngành, biểu dương sự vào cuộc của các tổ chức kinh tế, tập thể, tư nhân, đặc biệt là người dân đã triển khai tốt chương trình. Bên cạnh những kết quả đạt được chương trình vẫn còn sự hạn chế: như sự vào cuộc của các địa phương còn chậm, một số địa phương vẫn còn chạy theo thành tích chưa phát huy hết thế mạnh về văn hóa, đặc trưng của địa phương và chưa phát huy được chất lượng, hoàn thiện sản phẩm, quy mô sản phẩm OCOP còn khiêm tốn, công tác xúc tiến thương mại còn, năng lực của các tổ chức kinh tế còn khiêm tốn. Chúng ta cần ưu tiên hỗ trợ thực chất hơn các hợp tác xã doanh nghiệp, từ cung ứng dịch vụ đến tổ chức sản xuất đến chế biến, bảo quản… chúng ta cần xây dựng các cơ chế chính sách, đặc biệt về vốn, khoa học công nghệ, tạo điều kiện để các doanh nghiệp, các tổ chức cá nhân phát triển. Tập trung các giải pháp ứng dụng KH – CN, thúc đẩy chế biến sâu…Đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu OCOP. Đề nghị Bộ Nông nghiệp và PTNT cần xây dựng cơ chế chính sách phù hợp tạo điều kiện hỗ trợ phát triển sản xuất mở rộng, hỗ trợ… Phát triển kinh tế nông thôn là một chiến lược trọng tâm, lâu dài. Các địa phương cần tập trung đánh giá tiềm năng, thế mạnh của địa phương, đặc biệt là tiềm năng về nguyên liệu địa phương, ngành nghề địa phương, ngành nghề du lịch cộng đồng để có chính sách giải pháp phù hợp để phát triển sản phẩm OCOP. Các Bộ, ngành Trung ương cần đẩy mạnh hỗ trợ quảng bá, xúc tiến thương mại, hướng dẫn các địa phương, chủ thể áp dụng các quy định liên quan đến chất lượng, an toàn thực phẩm và sở hữu trí tuệ…

Căn cứ kết quả thực hiện Chương trình giai đoạn 2018 – 2020, các địa phương cần xác định đây là chương trình phát triển kinh tế nông thôn, chỉ đạo các sở, ngành tổ chức rà soát, nghiên cứu và xây dựng Đề án/Kế hoạch Chương trình Ocop giai đoạn 2021 – 2025 để tập trung các giải pháp, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của địa phương về nguyên liệu, lao động và ngành nghề truyền thống nông thôn.

Tin/ảnh: Nguyễn Nam – Thanh Hậu

Mục tiêu phát triển chương trình trong giai đoạn tới: Đến năm 2025 phấn đấu có ít nhất 10.000 sản phẩm OCOP công nhận đạt chuẩn từ 3 sao, trong đó có ít nhất 3% sản phẩm Ocop đạt 5 sao. Phấn đấu ít nhất có 40% chủ thể OCOP là hợp tác xã và 30% chủ thể doanh nghiệp là vừa và nhỏ. Có ít nhất 30% các chủ thể OCOP xây dựng được chuỗi giá trị khép kín gắn với vùng nguyên liệu ổn định. Có ít nhất 50% số làng nghề nông thôn có sản phẩm OCOP góp phần bảo tồn và phát huy truyền thống địa phương; Tỷ lệ lao động được đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ làm việc tại các chủ thể OCOP đạt tối thiểu 20%.